Phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng Đảng, hệ thống chính trị

Sáng 30/9, tại Hà Nội, Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề "Phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong tham gia xây dựng Đảng, hệ thống chính trị thông qua cơ chế 'Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ' và phương châm 'Dân là gốc,' 'Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng'."

Đây là hoạt động thực hiện Kế hoạch của Ban Thường vụ Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương về triển khai Đề án phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong tham gia xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị thông qua cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ" và phương châm "Dân là gốc," "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng."

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương Nguyễn Quang Đức và Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Trần Thắng chủ trì hội nghị.

Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Trần Thắng nêu rõ: Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, nhân dân luôn giữ vị trí trung tâm và là chủ thể của sự nghiệp cách mạng.

Quan điểm dân là gốc, phát huy sức mạnh và quyền làm chủ của nhân dân được thể hiện nhất quán trong đường lối của Đảng và ngày càng được cụ thể hóa trong tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị.

Cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ" là một trong những nội dung cơ bản trong nhận thức về tổ chức, vận hành của hệ thống chính trị ở nước ta.

Cùng với đó, phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng" đã từng bước được thể chế hóa, cụ thể hóa trong nhiều chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và được triển khai trong thực tiễn.

Trước những yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước, vấn đề phát huy quyền làm chủ của nhân dân đang đặt ra nhiều yêu cầu cần tiếp tục nghiên cứu, cả về nhận thức lý luận, thể chế và phương thức tổ chức thực hiện.

Những kết quả nghiên cứu, trao đổi tại hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục tổng kết thực tiễn, bổ sung, phát triển lý luận, hoàn thiện các nội dung của Đề án, xây dựng văn bản mới trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư đáp ứng yêu cầu phát huy mạnh mẽ hơn quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị trong giai đoạn mới.

Các ý kiến tại hội thảo thống nhất khẳng định, nhân dân là chủ thể của quyền lực; phát huy quyền làm chủ của nhân dân là vấn đề có tính nguyên tắc trong xây dựng Đảng, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hệ thống chính trị.

Quan điểm "Dân là gốc" đặt ra yêu cầu quyền làm chủ của nhân dân phải được tôn trọng, bảo đảm, phát huy trong hoạt động của hệ thống chính trị.

Thực tiễn hiện nay đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế để quyền làm chủ của nhân dân được thực hiện đầy đủ, thực chất và hiệu quả hơn; làm rõ nội hàm, phạm vi, phương thức thực hiện quyền làm chủ; tạo điều kiện để nhân dân tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị, tham gia xây dựng, thực hiện và giám sát chủ trương, chính sách theo quy định.

Đối với mối quan hệ và cơ chế vận hành giữa "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ," ba thành tố của cơ chế có quan hệ thống nhất, chặt chẽ với nhau. Sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước phải bảo đảm, phát huy quyền làm chủ của nhân dân; việc thực hiện quyền làm chủ của nhân dân góp phần xây dựng Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.

Sáu nội dung của phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng" có quan hệ chặt chẽ, bổ sung cho nhau, cùng thể hiện quá trình nhân dân thực hiện quyền làm chủ.

Vì vậy, cần được cụ thể hóa trong một chỉnh thể thống nhất, từ bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, quyền tham gia, quyền kiểm tra, giám sát đến việc thụ hưởng thành quả của quá trình phát triển.

Phát huy quyền làm chủ của nhân dân là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trong đó cần xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu.

Cấp ủy, tổ chức đảng phải dựa vào nhân dân, lắng nghe nhân dân, tạo điều kiện để nhân dân tham gia xây dựng Đảng. Cơ quan nhà nước phải thể chế hóa, bảo đảm các điều kiện để nhân dân thực hiện quyền làm chủ, nâng cao tính công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình.

Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị-xã hội phải phát huy vai trò nòng cốt chính trị để nhân dân làm chủ, thực hiện tốt chức năng đại diện, giám sát, phản biện xã hội, tập hợp, phản ánh ý kiến, kiến nghị của nhân dân.

Cùng với đó, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tiếp xúc, đối thoại, lắng nghe, giải quyết những vấn đề nhân dân quan tâm. Quyền làm chủ của nhân dân phải gắn với trách nhiệm tiếp nhận, xử lý, phản hồi và giải trình của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền.

Các tham luận, ý kiến tại hội thảo cũng cung cấp nhiều thông tin, kinh nghiệm về phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng Đảng, chính quyền và tham gia quản lý xã hội; thực hiện dân chủ ở cơ sở; đối thoại, tiếp công dân, giải quyết phản ánh, kiến nghị; giám sát, phản biện xã hội, phát huy vai trò tự quản của cộng đồng.

Bên cạnh đó, việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính và chuyển đổi số đang làm thay đổi phương thức quản lý, điều hành và quan hệ giữa cơ quan công quyền với người dân.

Đây vừa là điều kiện để mở rộng sự tham gia của nhân dân, vừa đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện phương thức và cơ chế bảo đảm quyền làm chủ phù hợp với mô hình tổ chức, phương thức quản trị mới.

Cùng với mở rộng các kênh tham gia, phải chú trọng chất lượng tiếp nhận, xử lý, phản hồi và trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền; kết hợp phù hợp giữa dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện và các hình thức tham gia trên môi trường số.

Kết luận hội thảo, Phó Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương Nguyễn Quang Đức đề nghị cơ quan chủ trì, tổ biên tập khẩn trương tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến; tiếp tục bổ sung kết quả khảo sát, tổng kết thực tiễn để hoàn thiện Đề án bảo đảm chất lượng, tiến độ.

Đề án cần xác định đúng những vấn đề cần tập trung giải quyết trên cơ sở lý luận, thực tiễn vững chắc. Trọng tâm của Đề án phải hướng vào cụ thể hóa cơ chế thực hiện quyền làm chủ của nhân dân; làm rõ cơ chế để nhân dân tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị thực chất, hiệu quả.

Hệ thống nhiệm vụ, giải pháp phải xuất phát từ đúng vấn đề, đúng nguyên nhân, bảo đảm khả thi và có trọng tâm, trọng điểm. Các đề xuất của Đề án phải đáp ứng những yêu cầu mới từ sự thay đổi về tổ chức, phương thức quản trị và chuyển đổi số.

Mục tiêu cuối cùng là hoàn thiện cơ chế để quyền làm chủ của nhân dân được thực hiện ngày càng đầy đủ, thực chất, hiệu quả; phát huy vai trò của nhân dân trong xây dựng Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, qua đó tiếp tục củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội, phát huy sức mạnh của nhân dân trong xây dựng, phát triển đất nước, ông Nguyễn Quang Đức nhấn mạnh.