Phó Thủ tướng: Sẽ thí điểm đấu giá quyền thu phí một số đoạn cao tốc Bắc - Nam

Sáng 12/11, trong phiên chất vấn và trả lời chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn tại Quốc hội, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng sau đó đã giải trình trước Quốc hội về các vấn đề liên quan đến huy động nguồn lực xã hội. Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Việt Nam sẽ thí điểm đấu giá, đấu thầu quyền thu phí tại một số dự án, đặc biệt là các đoạn tuyến trên cao tốc Bắc - Nam.

Đây là hình thức đầu tư theo phương thức O&M (vận hành và bảo trì), trong đó Nhà nước đầu tư xây dựng công trình, sau đó chuyển giao cho doanh nghiệp khai thác và thu phí.

Theo Phó Thủ tướng, Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng đang phối hợp triển khai. Hình thức này được kỳ vọng thu hút sự quan tâm của doanh nghiệp bởi nhà đầu tư không phải đối mặt với các rủi ro liên quan đến giải phóng mặt bằng, thi công hay biến động giá xây dựng.

Nhà nước có thể hỗ trợ đến 70% vốn dự án PPP

Bên cạnh đó, Chính phủ tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư hạ tầng theo phương thức đối tác công tư (PPP). Hiện Việt Nam chủ yếu áp dụng hình thức doanh nghiệp bỏ vốn xây dựng công trình, sau đó thu phí hoàn vốn và hưởng lợi nhuận trong thời gian khai thác.

Thời gian thu phí một dự án PPP thường khoảng 20 năm. Phó Thủ tướng lý giải đây là khoảng thời gian phù hợp với khả năng tài chính của doanh nghiệp, trong bối cảnh các ngân hàng thường cho vay với thời hạn 10-12 năm, phần còn lại nhà đầu tư phải bổ sung bằng vốn tự có.

Theo ông, trước đây nhiều dự án PPP khó bảo đảm hiệu quả do doanh nghiệp phải tự bỏ toàn bộ vốn đầu tư. Luật PPP đã bổ sung cơ chế Nhà nước tham gia hỗ trợ vốn, tùy vị trí và hiệu quả từng dự án. Với một số trường hợp, mức hỗ trợ có thể lên tới 70% tổng mức đầu tư.

"Với việc Nhà nước tham gia chia sẻ nguồn lực như vậy, hầu hết các dự án mới mà chúng tôi đánh giá đều rất hiệu quả", Phó Thủ tướng nói.

Ngoài hỗ trợ vốn đầu tư, Luật PPP cũng quy định cơ chế chia sẻ rủi ro doanh thu. Theo đó, khi doanh thu dự án thấp hơn 90% mức cam kết, trong khoảng từ 75% đến dưới 90%, Nhà nước có thể xem xét hỗ trợ, chia sẻ với nhà đầu tư. Một số trường hợp đặc biệt có thể được xem xét mua lại dự án.

Giải ngân đầu tư công đạt 74% sau 10 tháng

Về giải ngân vốn đầu tư công, Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt nhằm hoàn thành 100% kế hoạch năm 2026. Sau 10 tháng, cả nước giải ngân khoảng 74% kế hoạch vốn.

Theo ông, nếu hoàn thành mục tiêu giải ngân, đầu tư công có thể đóng góp thêm 1,7 điểm phần trăm vào tăng trưởng kinh tế, tạo động lực để đạt mục tiêu tăng trưởng 10% năm nay.

Trước băn khoăn của đại biểu về tình trạng tạm ứng vốn chưa thu hồi, Phó Thủ tướng cho rằng cần nhìn nhận khách quan. Năm nay, sau khi ký hợp đồng, nhà thầu được tạm ứng 30% giá trị hợp đồng để mua nguyên vật liệu và chuẩn bị điều kiện thi công, nhất là tại các dự án lớn.

"Đây là việc hết sức bình thường, không có gì bất thường cả. Còn một số rất ít trường hợp là tồn đọng từ trước", ông nói.

Không còn ODA giá rẻ, phải tính kỹ hiệu quả từng dự án

Đối với nguồn vốn ODA, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Việt Nam hiện đã "tốt nghiệp ODA", không còn được tiếp cận các khoản vay ưu đãi với lãi suất thấp như trước đây, trong khi nhu cầu vốn cho phát triển vẫn lớn.

Ông đánh giá dư địa vay nợ của Việt Nam còn khá lớn, các chỉ tiêu về nợ công, nợ Chính phủ và vay nước ngoài đều đang ở mức thấp so với giới hạn Quốc hội cho phép. Do đó, việc tiếp tục huy động ODA cùng các nguồn lực khác là cần thiết.

Tuy nhiên, do điều kiện vay không còn thuận lợi như trước, Chính phủ sẽ tính toán đầy đủ chi phí, hiệu quả sử dụng vốn, đồng thời rà soát kỹ điều kiện thi công và lựa chọn nhà thầu để bảo đảm an toàn.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc vay vốn cần tập trung vào những dự án quy mô lớn, có hiệu quả kinh tế - xã hội và tài chính, tránh đầu tư dàn trải.