Bộ trưởng Bộ Tài chính nói về giải pháp xử lý hơn 2,5 triệu mã số thuế tồn đọng

Thực tế triển khai hiện nay cho thấy khối lượng mã số thuế cần xử lý còn rất lớn, đi kèm với nhiều hệ lụy về thủ tục hành chính, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư kinh doanh cũng như quyền lợi của người dân và doanh nghiệp.

Hệ lụy từ hơn 2,5 triệu mã số thuế không hoạt động

Trước thực trạng này, đại biểu Hoàng Ngọc Định, Đoàn ĐQBH tỉnh Tuyên Quang, đặt vấn đề trực diện với Bộ trưởng Bộ Tài chính: "Theo số liệu báo cáo của cục thuế, hiện nay còn trên 2,5 triệu mã số thuế cần rà soát, chuẩn hóa dữ liệu, làm sạch; trong đó có những doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký từ hàng chục năm nay. Xin Bộ trưởng cho biết, trách nhiệm của Bộ, của cơ quan thuế đối với tình trạng tồn đọng trên và giải pháp xử lý trong thời gian tới như thế nào?".

Giải trình vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho hay việc làm sạch mã số thuế là yêu cầu bắt buộc. Bộ trưởng cho hay việc Diễn đàn toàn cầu của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) xếp vào danh sách không hợp tác về thuế có nguyên nhân sâu xa là do không làm sạch mã số thuế.

Từ đầu năm đến nay, ngành thuế đã nỗ lực làm sạch được 777.000 mã số thuế, nhưng vẫn còn khoảng 2,5 triệu mã số thuế đang ở tình trạng 03 (đã dừng hoạt động kinh doanh) và 06 (không hoạt động tại địa điểm đăng ký kinh doanh). Lãnh đạo ngành tài chính nhấn mạnh áp lực về thời gian khi kỳ đánh giá vào quý II/2028 của OECD sẽ quyết định việc Việt Nam có được ra khỏi danh sách theo dõi hay tiếp tục bị đưa vào danh sách "đen", tác động trực tiếp đến sự phát triển kinh tế.

Để giải quyết "bài toán" này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết đã báo cáo Chính phủ và chính thức ký trình Thường vụ Quốc hội xem xét đưa vào chương trình kỳ họp này quy trình, thủ tục làm sạch mã số thuế, trọng tâm là xóa các nghĩa vụ tài chính cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã dừng hoạt động từ 5 năm trở lại đây. "Trong đó là tiền về thuế môn bài. Từ mùng 1 tháng 1 năm 2026 chúng ta đã bỏ thuế môn bài rồi, thế nhưng trước đây vẫn còn tồn đọng rất lớn. Thứ hai là tiền phạt, tiền chậm nộp. Khi chúng ta làm sạch được nghĩa vụ tài chính thì sẽ tiến hành đóng mã số thuế để làm sạch môi trường kinh doanh, tránh việc lợi dụng các mã số thuế không hoạt động này để trốn thuế rồi kinh doanh bất hợp pháp", Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết thêm.

Khắc phục nghẽn kết nối và vướng mắc thủ tục cho doanh nghiệp

Từ góc độ thực thi chính sách tại cơ sở, đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy, Đoàn ĐQBH tỉnh Tây Ninh, chỉ ra một vấn đề khác, khi việc chuẩn hóa dữ liệu chưa đồng bộ đang vô tình đẩy cái khó về phía người dân và doanh nghiệp. Đại biểu phản ánh: "Tình trạng sai lệch thông tin do các cơ quan cập nhật không đồng thời như cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ sở dữ liệu quốc gia…, dẫn đến nghẽn khớp nối dữ liệu, người dân bị treo hoặc khóa mã số thuế tự động, không thể kê khai nộp thuế hoặc thực hiện giao dịch điện tử, phải chịu trách nhiệm đi giải trình, chịu chi phí tuân thủ trong trường hợp lỗi không thuộc về mình".

Không dừng lại ở câu chuyện dữ liệu, đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy còn nêu lên một vướng mắc gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tự do đi lại và hoạt động giao thương của chủ doanh nghiệp: "Liên quan đến thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế thời gian qua giải quyết kéo dài, ảnh hưởng đến xuất cảnh của một số chủ doanh nghiệp. Bộ trưởng cho biết giải pháp tháo gỡ để hỗ trợ cho doanh nghiệp khi việc cấm xuất cảnh chỉ do vướng mắc về hồ sơ thủ tục". 

Trước những phản ánh của đại biểu Quốc hội đoàn Tây Ninh, Bộ trưởng Bộ Tài chính bày tỏ sự đồng tình cao và nhận trách nhiệm về những phát sinh trong quá trình chuyển đổi số. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cũng đưa ra con số kiểm tra thực tế để làm rõ bản chất sự việc: "Chúng tôi đã có kiểm tra rồi, những thông tin mà cho rằng sai thì 99% là đúng. Còn 1% là quên".

Bộ trưởng phân tích thêm rằng quá trình chuyển đổi ứng dụng công nghệ thông tin đang đòi hỏi sự rà soát kỹ lưỡng, đặc biệt với thuế phi nông nghiệp khi phải gắn kết dữ liệu với cơ quan tài nguyên môi trường về thông tin từng thửa đất trong bối cảnh sáp nhập xã, phường, thị trấn và tách nhập tỉnh.

Về giải pháp khắc phục tình trạng nghẽn kết nối và đơn giản hóa thủ tục cho doanh nghiệp, người đứng đầu ngành tài chính cam kết: "Trong thời gian tới, chúng tôi tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, thu thập dữ liệu đa chiều kết hợp với dữ liệu của các cơ quan, đặc biệt là dữ liệu trên VNeID, để kết hợp chặt chẽ giữa hồ sơ thủ tục của cơ quan thuế, khai thác trên cơ sở dữ liệu của cơ quan công an làm sao đơn giản nhất, chính xác nhất hồ sơ thủ tục liên quan đến thuế của người dân và doanh nghiệp".

Kết thúc phần chất vấn về nội dung này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhận định đây là thực trạng phức tạp, tồn đọng tại nhiều địa phương trong thời gian dài. Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ trưởng Bộ Tài chính tiếp tục giải trình bằng văn bản kỹ hơn về vấn đề này để gửi tới các đại biểu Quốc hội.