Gỡ "nút thắt" mã số thuế cho gần 95.000 doanh nghiệp

Hơn 71.000 hồ sơ tồn đọng từ các năm trước được xử lý

Con số gần 95.000 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong 8 tháng đầu năm 2026 có thể khiến nhiều người liên tưởng đến một làn sóng doanh nghiệp rời khỏi thị trường. Tuy nhiên, số liệu từ Cục Thuế cho thấy câu chuyện không hoàn toàn như vậy.

Trong tổng số 94.991 doanh nghiệp và tổ chức đã hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, có 23.017 trường hợp đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế trong năm 2026 do không còn nhu cầu hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong khi đó, có tới 71.974 doanh nghiệp và tổ chức là các trường hợp có hồ sơ nộp từ năm 2025 trở về trước, được cơ quan thuế tập trung xử lý Chiến dịch "Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh".

Như vậy, phần lớn kết quả xử lý trong 8 tháng đầu năm nay đến từ việc giải quyết khối lượng hồ sơ tồn đọng của những năm trước. Đây cũng là điểm cần được nhìn nhận kỹ khi phân tích các số liệu về doanh nghiệp. Không thể đơn giản đồng nhất gần 95.000 doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế với số doanh nghiệp mới rời khỏi thị trường trong năm 2026, bởi phần lớn trong số đó là những hồ sơ đã tồn tại từ trước và đến nay mới được hoàn tất xử lý.

Việc giải quyết các hồ sơ tồn đọng là một trong những mục tiêu quan trọng của chiến dịch làm sạch dữ liệu, nhằm đưa thông tin về tình trạng hoạt động của doanh nghiệp phản ánh sát hơn thực tế. Một doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành đầy đủ thủ tục vẫn có thể tiếp tục tồn tại trong hệ thống dữ liệu quản lý. Điều này không chỉ gây áp lực cho cơ quan thuế mà còn có thể khiến bức tranh về số lượng doanh nghiệp đang thực sự hoạt động trở nên thiếu chính xác.

Cùng với việc xử lý các doanh nghiệp không còn hoạt động, cơ quan thuế các cấp cũng đã hỗ trợ rà soát và khôi phục mã số thuế cho 3.554 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động sản xuất, kinh doanh. Con số này cho thấy việc làm sạch dữ liệu không chỉ mang ý nghĩa đưa những doanh nghiệp không còn hoạt động ra khỏi hệ thống dữ liệu tồn đọng. Ở chiều ngược lại, những doanh nghiệp có nhu cầu quay trở lại hoạt động cũng có cơ hội hoàn tất các thủ tục, khắc phục những nghĩa vụ còn tồn tại để tiếp tục tham gia thị trường.

Không phải tất cả doanh nghiệp chấm dứt mã số thuế đều mới rời thị trường

Một điểm đáng chú ý khác là hoạt động gia nhập thị trường vẫn duy trì ở mức cao. Theo Cục Thuế, trong 8 tháng đầu năm 2026, số lượng doanh nghiệp và chi nhánh được cấp mã số thuế khi thành lập cao gấp 6,8 lần số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Tỷ lệ này cao hơn mức 6 lần của năm 2024 và 4,5 lần của năm 2025.

Cơ quan thuế cho rằng, mặc dù số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế tăng mạnh do tập trung xử lý lượng lớn hồ sơ tồn đọng từ những năm trước, số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường vẫn duy trì ở mức cao. Điều này cho thấy các số liệu về doanh nghiệp cần được đặt trong đúng bối cảnh của quá trình làm sạch dữ liệu.

Nếu chỉ nhìn vào số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, có thể hình dung đây là số doanh nghiệp rời khỏi thị trường trong cùng kỳ. Nhưng khi đi sâu vào cơ cấu số liệu, có thể thấy hơn 71.000 trường hợp là những hồ sơ được nộp từ năm 2025 trở về trước. Việc xử lý những hồ sơ này là cần thiết để đưa dữ liệu về đúng trạng thái thực tế, đồng thời tháo gỡ những "lớp" thông tin đã không còn phản ánh chính xác tình trạng hoạt động của doanh nghiệp.

Mặt khác, việc số doanh nghiệp gia nhập thị trường cao hơn nhiều lần số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế cũng cho thấy sự vận động của thị trường cần được nhìn nhận trên nhiều chiều cạnh, thay vì chỉ dựa vào một chỉ tiêu riêng lẻ. Việc làm sạch dữ liệu trong trường hợp này không chỉ nhằm giảm số lượng hồ sơ tồn đọng mà còn góp phần tạo ra một bức tranh sát thực hơn về cộng đồng doanh nghiệp.

Từ xử lý hồ sơ đến mở đường cho doanh nghiệp quay trở lại

Để triển khai chiến dịch, cơ quan thuế đã tăng cường nhiều biện pháp hỗ trợ và tiếp cận doanh nghiệp. Các tài liệu hướng dẫn, sổ tay, cẩm nang, infographics và video hướng dẫn về thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động được biên soạn và phổ biến nhằm giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh nắm rõ hơn các quy định. Cơ quan thuế cũng gửi thông báo đến những doanh nghiệp thuộc diện cần rà soát thông qua nhiều kênh như tài khoản điện tử, email và số điện thoại liên hệ được đăng ký trên hệ thống quản lý thuế; đồng thời công khai thông tin về tình trạng mã số thuế của các doanh nghiệp này trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế.

Cùng với đó, ngành Thuế nâng cấp các ứng dụng công nghệ thông tin nhằm hỗ trợ tiếp nhận và xử lý hồ sơ kịp thời. Một số chức năng trên ứng dụng eTax Mobile cũng được mở rộng, giúp cá nhân là người đại diện theo pháp luật có thể biết được nghĩa vụ thuế của các doanh nghiệp liên quan, các quyết định cưỡng chế nợ thuế và thông tin về việc cưỡng chế tạm hoãn xuất cảnh. Ứng dụng cũng cho phép cá nhân phản ánh tình trạng thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép để thành lập doanh nghiệp giả mạo hoặc doanh nghiệp "ma".

Bên cạnh việc xử lý các hồ sơ tồn đọng, thời gian qua, ngành Thuế cũng triển khai nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người dân. Theo số liệu trong tài liệu của Cục Thuế, năm 2024, tổng số tiền thuế và tiền thuê đất được miễn, giảm, gia hạn khoảng 178,2 nghìn tỷ đồng, trong đó khoảng 98,3 nghìn tỷ đồng được gia hạn và khoảng 79,9 nghìn tỷ đồng được miễn, giảm. Năm 2025, quy mô các chính sách hỗ trợ tiếp tục tăng lên khoảng 229 nghìn tỷ đồng, gồm khoảng 122 nghìn tỷ đồng được gia hạn và khoảng 107 nghìn tỷ đồng được miễn, giảm.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, thu ngân sách nhà nước do cơ quan thuế quản lý ước đạt 1.793.056 tỷ đồng, bằng 79,9% dự toán và tăng 16,7% so với cùng kỳ. Theo Cục Thuế, chiến dịch làm sạch mã số thuế được triển khai đồng thời với hai mục tiêu: một mặt tạo điều kiện cho doanh nghiệp có nhu cầu tuân thủ pháp luật hoàn tất thủ tục, khôi phục hoạt động hoặc chấm dứt hoạt động theo đúng quy định; mặt khác tăng cường sàng lọc và kiểm soát rủi ro, ngăn chặn việc lợi dụng doanh nghiệp "ảo", doanh nghiệp "ma" để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.

Về lâu dài, khi những hồ sơ tồn đọng được xử lý và dữ liệu được chuẩn hóa, số liệu về doanh nghiệp có thể phản ánh sát hơn tình trạng thực tế của nền kinh tế. Điều đó có ý nghĩa không chỉ đối với công tác quản lý thuế mà còn đối với chính các doanh nghiệp. Những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động có thể hoàn tất thủ tục để chính thức rời thị trường; trong khi những doanh nghiệp có khả năng và nhu cầu quay trở lại có cơ hội tháo gỡ các vướng mắc để tiếp tục hoạt động.

Với nền kinh tế, việc "gỡ nút thắt" cho gần 95.000 doanh nghiệp trong 8 tháng đầu năm 2026 cho thấy một khía cạnh khác của câu chuyện quản lý doanh nghiệp: đằng sau mỗi con số về doanh nghiệp thành lập hay rời thị trường là những hồ sơ, nghĩa vụ pháp lý và dữ liệu cần được đặt về đúng trạng thái của nó. Khi những "điểm nghẽn" này từng bước được tháo gỡ, mục tiêu cuối cùng không chỉ là làm giảm số lượng hồ sơ tồn đọng, mà còn hướng tới một môi trường kinh doanh minh bạch hơn và một bức tranh sát thực hơn về sức khỏe của cộng đồng doanh nghiệp.