Phụ nữ Cù Lao Chàm "giữ nhịp xanh" giữa vùng sinh quyển thế giới

Khi bảo tồn đi cùng sinh kế

Hè về, Cù Lao Chàm bước vào mùa du lịch nhộn nhịp nhất trong năm. Từ sáng sớm, những chuyến tàu chở khách đã nối nhau cập bến tại Bãi Làng. Trên bến cảng, những quán nước nhỏ bắt đầu mở cửa, người dân tất bật chuẩn bị đón khách.

Danh hiệu Khu dự trữ sinh quyển thế giới mà UNESCO trao cho Cù Lao Chàm năm 2009 không chỉ mở ra cơ hội phát triển du lịch biển đảo mà còn khẳng định giá trị đặc biệt của hệ sinh thái nơi đây. Với người dân xã Tân Hiệp, việc gìn giữ những bãi biển trong xanh, những rạn san hô và nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách bảo vệ tương lai của hòn đảo.

Những năm gần đây, du lịch phát triển mạnh mẽ đã mang lại nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, cùng với sự nhộn nhịp ấy là những thách thức về môi trường, nhất là vấn đề rác thải sinh hoạt và rác thải nhựa dùng một lần. Để giữ màu xanh cho đảo, điều cần thiết không chỉ là các đợt ra quân làm sạch môi trường mà còn là sự hình thành những thói quen sống xanh được duy trì mỗi ngày trong từng gia đình và cộng đồng dân cư.

Tại thôn Bãi Làng, chị Lê Thị Ánh, Chi hội phó phụ nữ thôn, đã quen với những buổi đi từng ngõ, gõ từng nhà để vận động hội viên phân loại rác, giảm sử dụng túi ni lông.

“Muốn người dân thay đổi thì phải kiên trì. Có những việc phải nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Nhưng khi bà con hiểu được môi trường sạch chính là giữ gìn cuộc sống của mình và tương lai con cháu mình thì mọi người đều đồng lòng hưởng ứng”, chị Ánh chia sẻ.

Sự thay đổi ấy được nhìn thấy từ những điều rất nhỏ. Nhiều hộ dân đã hình thành thói quen phân loại rác tại nguồn. Những chiếc túi vải, giỏ đi chợ thân thiện môi trường ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong đời sống thường nhật.

Cùng với các hộ dân, những cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch trên đảo cũng là lực lượng được vận động thực hiện phân loại rác tại nguồn, hạn chế sử dụng các sản phẩm nhựa dùng một lần. Từ các quán nước, homestay, hàng quán ăn uống đến những điểm kinh doanh đặc sản địa phương như mực một nắng, nhiều chủ hộ đã chủ động thay đổi thói quen trong hoạt động buôn bán để góp phần giữ gìn môi trường biển đảo.

Ở khu vực cảng Bãi Làng, chị Lê Thị Thu Sương, chủ quầy nước giải khát phục vụ du khách, cũng là một trong những hộ kinh doanh tích cực hưởng ứng các hoạt động giảm thiểu rác thải nhựa. Theo chị Sương, ban đầu không ít người còn e ngại khi thay đổi thói quen sử dụng đồ nhựa dùng một lần. Nhưng qua nhiều năm tuyên truyền, nhận thức của người dân đã khác trước rất nhiều.

“Khách đến đảo thích nhất là cảnh quan sạch đẹp. Người dân chúng tôi hiểu rằng nếu môi trường bị ảnh hưởng thì du lịch cũng sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy, bảo vệ môi trường cũng chính là bảo vệ sinh kế của mình”, chị Sương nói.

Từ phong trào đến nếp sống xanh

Trên hành trình giữ màu xanh cho Cù Lao Chàm, tổ chức Hội LHPN được ví như một “mạch dẫn mềm”, bền bỉ kết nối những chủ trương bảo vệ môi trường với đời sống thường ngày của người dân. Từ những việc làm nhỏ như nhắc nhở hội viên phân loại rác thải tại nguồn, hạn chế túi ni lông đến các hoạt động cộng đồng làm sạch bãi biển, chị em xã đảo đã góp phần hình thành những thói quen xanh được duy trì qua từng ngày.

Với 312 hội viên, Hội LHPN xã Tân Hiệp thành lập nhiều mô hình bảo vệ môi trường như Tổ phụ nữ sống xanh, Tổ phụ nữ thu gom rác thải tái chế, Tổ phụ nữ giám sát cộng đồng nói không với rác thải nhựa dùng một lần… Thông qua các mô hình này, hội viên không chỉ là người thực hiện mà còn trở thành những tuyên truyền viên tích cực, lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường đến từng gia đình, khu dân cư và các hộ kinh doanh trên đảo.

Chị Dương Thị Thu Phương, Chi hội trưởng phụ nữ thôn Bãi Ông, cho biết: “Mỗi lần tổ chức dọn vệ sinh hay ra quân làm sạch bãi biển, chị em đều tham gia rất nhiệt tình. Khi chính hội viên làm gương thì việc tuyên truyền cũng dễ dàng hơn. Chúng tôi luôn xác định bảo vệ môi trường không phải việc làm theo phong trào mà là công việc thường xuyên, lâu dài”.

Những tháng đầu năm 2026, Hội Phụ nữ xã đã cùng địa phương triển khai nhiều hoạt động lan tỏa thông điệp sống xanh như chương trình đổi rác lấy sản phẩm thay thế, các đợt truyền thông về tác hại của rác thải nhựa tại cộng đồng và trường học, trao hàng trăm túi vải sinh thái cho người dân.

Đặc biệt, cuộc thi vẽ tranh “Vì Cù Lao Chàm không rác thải nhựa” do UBND xã Tân Hiệp phát động, phối hợp cùng các ban, ngành, đoàn thể tổ chức đã thu hút sự tham gia của nhiều học sinh trên xã đảo. Từ những nét vẽ còn ngây thơ về biển xanh, san hô, rùa biển và những khu dân cư sạch đẹp, các em không chỉ thể hiện tình yêu với quê hương mà còn nuôi dưỡng ý thức bảo vệ môi trường ngay từ nhỏ.

Từ một xã đảo nhỏ giữa biển khơi, những mô hình sống xanh do phụ nữ Cù Lao Chàm duy trì đang dần trở thành kinh nghiệm được nhiều địa phương quan tâm học hỏi. Không ít đoàn công tác từ các tỉnh, thành đã tìm đến xã Tân Hiệp để tìm hiểu cách cộng đồng nơi đây chung tay giảm thiểu rác thải nhựa, giữ gìn cảnh quan môi trường và bảo vệ hệ sinh thái biển.

Chị Vương cũng cho biết, thời gian tới Hội sẽ tiếp tục duy trì các mô hình hiện có, tăng cường tuyên truyền, tổ chức thêm nhiều hoạt động cộng đồng để việc bảo vệ môi trường trở thành thói quen thường nhật của mỗi người dân...

Chiều muộn, khi những chuyến tàu cuối cùng đưa khách trở về đất liền, trên bãi biển vẫn thấp thoáng bóng dáng những người phụ nữ xã đảo Tân Hiệp đang nhặt những mẩu rác nhỏ còn sót lại sau một ngày đông khách. Không phải những việc làm lớn lao hay những khẩu hiệu rầm rộ, họ đang giữ màu xanh của Cù Lao Chàm bằng những hành động giản dị được lặp lại mỗi ngày.