Phụ nữ dân tộc thiểu số Sơn La tăng thu nhập nhờ liên kết sản xuất
Được hỗ trợ kiến thức quản trị, kỹ năng kinh doanh và kết nối thị trường, nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số tại Sơn La từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển kinh tế hàng hóa. Các mô hình không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn tạo việc làm, mở rộng sinh kế cho phụ nữ địa phương.
Tại Hợp tác xã (HTX) Đại Ngàn Yên Sơn, bản Phương Quỳnh, xã Yên Sơn, chị Lò Thị Toàn, Giám đốc HTX, đang cùng các thành viên phát triển sản xuất rau, củ, quả theo hướng hữu cơ, an toàn.
Thành lập tháng 8/2026 với 10 hộ thành viên, HTX liên kết sản xuất trên diện tích 15 ha. Các hộ phân công trồng từng loại nông sản, chú trọng quy trình canh tác và chất lượng sản phẩm. Thông qua Dự án GREAT, chị Toàn được nâng cao kỹ năng quản lý, tổ chức hoạt động HTX theo nhu cầu thị trường. Hiện HTX bao tiêu sản phẩm cho thành viên, cung ứng khoảng 0,5–1 tấn nông sản mỗi ngày cho các tỉnh lân cận.
Mô hình cũng tạo đầu ra cho những hộ có hoàn cảnh khó khăn. Gia đình chị Lò Thị Khâu, bản Phương Quỳnh, đang canh tác hơn 7.000 m² đất trồng rau. Sản phẩm được HTX thu mua, giúp gia đình yên tâm sản xuất, từng bước cải thiện thu nhập.
Thành viên HTX Đại Ngàn Yên Sơn, bản Phương Quỳnh, xã Yên Sơn thu hoạch rau, củ, quả. Ảnh: Phan Trang
Tại HTX Rau hoa quả và Dịch vụ nông nghiệp Mộc Châu, xã Tân Yên, 18 thành viên liên kết với 30 hộ dân sản xuất mận, cam, lê, hồng trên diện tích 18 ha theo hướng hữu cơ, kết hợp du lịch trải nghiệm.
Theo bà Cao Phương Thảo, Giám đốc HTX, các lớp tập huấn của Dự án GREAT giúp bà cải thiện kỹ năng điều hành, phân công công việc và trao quyền cho người lao động. Tuy nhiên, HTX vẫn cần được hỗ trợ đầu tư kho lạnh để bảo quản nông sản, giảm áp lực tiêu thụ vào thời điểm thu hoạch tập trung.
Hàng nghìn phụ nữ được hỗ trợ phát triển kinh tế
Theo số liệu của Dự án GREAT, từ năm 2024 đến hết tháng 6/2026, dự án đã hỗ trợ trực tiếp 5.913 hộ gia đình tại Sơn La; có 5.765 phụ nữ tham gia các hoạt động, trong đó 5.501 phụ nữ dân tộc thiểu số. Tổng cộng 321 nữ doanh nhân được hỗ trợ phát triển kinh doanh, gồm 233 phụ nữ dân tộc thiểu số; 237 người được đào tạo kỹ năng lãnh đạo, quản lý.
Thông qua Tiểu dự án "Thúc đẩy kinh doanh và lãnh đạo cho doanh nhân nữ" (WEL), 70 đơn vị tham gia chương trình ươm tạo và tăng tốc kinh doanh. Trong đó, 23 đơn vị hoàn thiện mô hình kinh doanh hoặc sản phẩm, 43 đơn vị cải thiện quy trình sản xuất, kinh doanh. Có 57 đơn vị do phụ nữ làm chủ ghi nhận tăng doanh thu; mức tăng trưởng tại các HTX tham gia đạt từ 20% đến 200%.
Dự án cũng kết nối 115 đơn vị kinh doanh với các nhà cung cấp dịch vụ trong và ngoài tỉnh. Nhờ các đơn vị được hỗ trợ tăng thu mua sản phẩm, 1.415 hộ gia đình tăng thu nhập. Có 1.388 người được tạo việc làm toàn thời gian hoặc bán thời gian trực tiếp, trong đó có 965 nữ và 863 phụ nữ dân tộc thiểu số.
Mô hình trồng cây ăn quả của HTX Rau hoa quả và Dịch vụ nông nghiệp Mộc Châu, xã Tân Yên. Ảnh: Phan Trang
Ngoài ra, dự án huy động hơn 31,3 tỷ đồng vốn đồng đầu tư từ các doanh nghiệp, HTX, nhóm liên kết và hộ kinh doanh được hỗ trợ; ghi nhận 1.617 doanh nghiệp do phụ nữ lãnh đạo đăng ký mới.
Theo bà Trần Thu Hằng, Cố vấn về Giới và Phát triển Bao trùm (GEDSI) của Dự án GREAT, các hoạt động hỗ trợ giúp nữ doanh nhân chuyển từ kinh doanh manh mún sang chủ động điều hành, nâng cao năng lực phân tích thị trường, phát triển sản phẩm và quản lý rủi ro.
Dự án cũng thúc đẩy nam giới chia sẻ trách nhiệm kinh doanh và công việc gia đình, tạo điều kiện để phụ nữ phát triển sự nghiệp. Theo kết quả dự án ghi nhận, 100% nữ doanh nhân tham gia cho biết năng lực ra quyết định, tiếp cận thị trường và khả năng chống chịu về kinh tế được nâng cao; tỷ lệ cân bằng giữa công việc và cuộc sống tăng từ 40% lên 60%.
Kết quả triển khai cho thấy, bên cạnh hỗ trợ kỹ thuật sản xuất, nâng cao năng lực quản trị và kết nối thị trường là những yếu tố quan trọng giúp phụ nữ dân tộc thiểu số phát triển sinh kế, tăng thu nhập và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp.
