Phụ nữ nông thôn nâng giá trị tài nguyên bản địa, tạo sinh kế tại quê nhà

Biến thứ bỏ đi thành hàng xa xỉ

Trong căn nhà rộng hàng trăm mét vuông của chị Lê Thị Ngọc Thu, Giám đốc Hợp tác xã Thanh Tú, tại ấp 1, xã Vị Thủy, TP Cần Thơ, luôn rộn ràng tiếng cười, tiếng nói cùng với tiếng sột soạt của những lục bình khô tạo nên một không khí khẩn trương, hối hả để nhiều sản phẩm được hình thành.

Chị Thu cho biết, sợi lục bình khô được đan thành giỏ xách, khay trang trí, thảm trải hay các sản phẩm thủ công mỹ nghệ phục vụ nhu cầu trong và ngoài nước.

Chia sẻ với phóng viên, chị Thu cho hay, hơn 20 năm trước, làm ruộng không đủ trang trải cuộc sống, chị đã quyết định học nghề đan để kiếm thêm thu nhập. Sau khi thành thạo nghề chị nhận những đơn hàng nhỏ lẻ về nhà để đan tại nhà. Năm 2006 nhận thấy nghề đan lục bình có triển vọng và cho thu nhập tương đối ổn định nên đã thành lập tổ hợp tác. Một thời gian sau (vào năm 2008), chị thành lập hợp tác xã.

Miền Tây cái gì thiếu chứ những cây dại như năng tượng, lục bình thì không thiếu, những thứ này cứ nghĩ chỉ là "đồ bỏ đi", ai ngờ có ngày nó lại là nguồn thu nhập chính của nhiều phụ nữ ở nông thôn. Những thứ này trước kia người dân nhìn thấy thì rất khó chịu, bây giờ đi khắp các tỉnh thành, thành, ở đâu cũng có người cắt lục bình, năng tượng đem phơi khô rồi bán cho các hợp tác xã đan đồ thủ công mỹ nghệ.

Gần 20 năm, Hợp tác xã Thanh Tú đã từng bước phát triển trở thành điểm hẹn của nhiều phụ nữ tại ấp 10 và các ấp lân cận. Chi Thu cho biết, mỗi tháng hợp tác xã cung cấp khoảng 5.000 sản phẩm với hơn 20 mẫu mã khác nhau từ lục bình. Doanh thu bình quân đạt từ 500-550 triệu đồng/tháng.

Trong khi đó, chị Đặng Thị Kim Ngọc, Giám đốc Công ty TNHH MTV Tân Phước Thành, đang hiện thực hóa giấc mơ đưa cây cỏ quê trở thành sản phẩm chăm sóc sức khỏe có giá trị thương mại.

Bước vào nhà xưởng rộng cả ngàn mét vuông hương thơm từ lá trầu, hoa bưởi và nhiều loại thảo dược địa phương lan tỏa khắp khu nhà xưởng. Chị Ngọc chia sẻ, để xây dựng được thương hiệu như ngày hôm nay phải trải qua nhiều khó khăn thử thách, từ bài toán vốn đầu tư, đến xây dựng vùng nguyên liệu ổn định để phục vụ sản xuất, đó là những thách thức lớn nhất.

Sau hơn 2 thập kỷ nghiên cứu và thử nghiệm, chị Ngọc đã xây dựng thành công thương hiệu N22 với hơn 20 dòng sản phẩm phục vụ nhu cầu chăm sóc tóc, sức khỏe và vệ sinh cá nhân. Trong đó, dầu gội dược liệu N22 là sản phẩm nổi bật, hiện được phân phối tại hệ thống nhà thuốc và đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận OCOP 4 sao.

Lúc khó khăn nhất là cũng là thời điểm chị nhận được sự đồng hành của chính quyền địa phương trong công tác vận động người dân tham gia liên kết sản xuất, nhờ đó doanh nghiệp từng bước tháo gỡ khó khăn và mở rộng quy mô. Từ đó những đơn hàng đầu tiên trị giá vài chục triệu đồng, dần dần xuất hiện những đơn giá hàng trăm triệu đồng rồi lên hàng tỷ đồng.

Tạo sinh kế bền vững cho phụ nữ nông thôn

Hợp tác xã Thanh Tú mặc dù quy mô chưa lớn, nhưng đã tạo việc làm giúp chị em phụ nữ có thêm thu nhập ổn định ngoài công việc chính làm ruộng. Hiện tại hợp tác xã có 40 thành viên chính thức, liên kết gần 200 lao động nhận sản phẩm về gia công tại nhà. Mức thu nhập bình quân dao động từ 3-3,5 triệu đồng/tháng, cao điểm có thể đạt 4-4,5 triệu đồng.

Chia sẻ với phóng viên, chị Nguyễn Thị Thu Năm (thành viên Hợp tác xã Thanh Tú) cho biết, trước đây công việc chính của chị chỉ làm ruộng và nội trợ. Các khoản thu trong nhà điều phụ thuộc vào chồng là chủ yếu. Tuy nhiên, từ khi Hợp tác xã Thanh Tú được thành lập, chị nhận sản phẩm về nhà gia công, mỗi tháng kiếm được vài triệu đồng, chia sẻ phần nào gánh nặng cho chồng con.

"Nhiều chị em trước kia cũng lên thành phố làm công nhân, sau dịch về quê sinh sống cũng nhận hàng từ Hợp tác xã Thanh Tú làm gia công, không phải đi xa lập nghiệp. Ở quê nhà có việc làm còn có thời gian chăm sóc gia đình đỡ tốn kém chi phí" chị Ngọc Thu nói.

Cũng tương tự, công ty của chị Kim Ngọc cũng tạo việc làm cho hàng chục chị em. Ngoài lương hàng tháng, còn có các chế độ như bảo hiểm xã hội, thưởng…, giúp chị em an tâm ở lại quê nhà làm việc.

Chị Kim Ngọc cho biết, là phụ nữ nên chị mong muốn tất cả chị em đều có việc làm ổn định, có thu nhập làm chủ kinh tế gia đình, nên công ty chị luôn ưu tiên nhận chị em phụ nữ làm việc.

Trao đổi với phóng viên, ông Trương Trần Trọng Hiếu - Chủ tịch UBND xã Vị Thủy - nhìn nhận, những mô hình do phụ nữ làm như Hợp tác xã Thanh Tú và Công ty TNHH MTV Tân Phước Thành cho thấy hiệu quả của việc tận dụng thời gian nhàn rỗi và nguồn nguyên liệu sẵn có để tạo sinh kế cho người dân, đặc biệt là phụ nữ và người lớn tuổi.

Cả 2 mô hình có với 2 hướng đi khác nhau nhưng cùng cho thấy một điểm chung: Phụ nữ nông thôn hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tiên phong trong phát triển kinh tế địa phương khi được tạo điều kiện tiếp cận kiến thức, vốn và thị trường.

Ông Trương Trần Trọng Hiếu cũng thông tin thêm, địa phương đang tập trung triển khai các chương trình hỗ trợ hợp tác xã và tổ hợp tác do phụ nữ tham gia quản lý, đồng thời chú trọng đào tạo kỹ thuật chế biến, đóng gói, xây dựng thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn OCOP.

Định hướng phát triển của xã không chỉ dừng lại ở việc khai thác những gì sẵn có mà còn hướng đến nhu cầu thực tế của thị trường. Trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục hỗ trợ các hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao, xây dựng mã số vùng trồng và kết nối doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống người dân và mở ra nhiều cơ hội khởi nghiệp mới cho phụ nữ trên chính quê hương.