Quảng Trị: Phát huy vai trò của những người hàn gắn "Vết nứt cộng đồng"

Điểm sáng trong công tác an dân

Nhìn vào thực tế, các mâu thuẫn xảy ra ở khu dân cư thường bắt nguồn từ những điều rất đỗi đời thường, như tranh chấp đất đai, lối đi chung, ranh giới vườn tược, vay mượn tài sản hay đơn giản là những bất đồng quan điểm trong sinh hoạt hàng ngày. Bản chất của hòa giải ở cơ sở không đơn thuần là phân định đúng sai theo các điều khoản pháp luật một cách khô khan, mà quan trọng hơn là chú trọng giữ gìn tình cảm, sự gắn kết bền chặt giữa con người với con người.

Hiệu quả của phương châm thấu tình, đạt lý này được minh chứng rất rõ qua trường hợp của gia đình bà Đào Thị C. ở thôn Lâm Lang, xã Hiếu Giang. Gia đình bà từng xảy ra mâu thuẫn gay gắt với hộ dân liền kề liên quan đến ranh giới đất vườn. Khi cái tôi của cả hai bên đều lớn, ai cũng khăng khăng cho rằng mình đúng và liên tục xảy ra tranh cãi, các thành viên tổ hòa giải đã kiên trì vào cuộc. Họ không chỉ phân tích thấu đáo các quy định của pháp luật về đất đai để định hướng lý trí, mà còn khơi gợi, nhắc nhở hai bên về tình nghĩa xóm giềng tối lửa tắt đèn có nhau đã gắn bó suốt nhiều năm qua. Sự bền bỉ đó đã giúp hai gia đình tự nguyện ngồi lại trao đổi, thống nhất phương án giải quyết hài hòa, giúp tháo gỡ mọi khúc mắc mà vẫn giữ vẹn nguyên tình cảm láng giềng tốt đẹp.

Không dừng lại ở các tranh chấp dân sự hay đất đai, các tổ hòa giải tại Quảng Trị còn tập trung vào lĩnh vực nhạy cảm và phức tạp hơn, đó là can thiệp và xử lý các vụ việc liên quan đến bạo lực gia đình, nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của phụ nữ và trẻ em. Câu chuyện tại Bản Vây, xã Tân Lập là một minh chứng tiêu biểu cho tinh thần không ngại khó này.

Điển hình là trường hợp của gia đình chị Hồ Thị B. và anh Hồ P., khi mâu thuẫn gia đình kéo dài dẫn đến việc người chồng thường xuyên to tiếng, đánh đập vợ, gây tổn thương nặng nề cả về thể chất lẫn tinh thần cho chị B. Ngay khi nắm bắt được thông tin, tổ hòa giải đã kịp thời có mặt để động viên, chăm sóc và hỗ trợ chị ổn định sức khỏe, tâm lý. Đồng thời, họ trực tiếp gặp gỡ người chồng để tìm hiểu căn nguyên, phân tích rõ hành vi bạo lực là vi phạm pháp luật và chỉ ra những hệ lụy đau lòng đối với hạnh phúc gia đình. Sau nhiều lần kiên trì vận động, thuyết phục, hai vợ chồng đã nhận ra thiếu sót của bản thân và cùng cam kết thay đổi để xây dựng cuộc sống hòa thuận.

Cũng tại Bản Vây, một trường hợp khác liên quan đến gia đình chị Hồ Thị H. và anh Hồ L. đã được giải quyết thành công nhờ sự kiên trì của các hòa giải viên. Do thói quen lạm dụng rượu bia, mỗi khi say, anh L. lại chửi mắng, đánh đập và đuổi vợ con ra khỏi nhà. Dù chưa gây ra hậu quả nghiêm trọng về thể xác, nhưng hành vi này đã để lại những vết sẹo tâm lý nặng nề cho người vợ và các con nhỏ. Trước tình hình đó, tổ hòa giải đã phối hợp chặt chẽ với những người có uy tín trong bản cùng các đoàn thể địa phương để tuyên truyền, phân tích giúp anh L. hiểu rõ trách nhiệm người chồng, người cha của mình. Sự kiên trì bền bỉ ấy đã mang lại quả ngọt khi đến nay gia đình họ đã ổn định, vợ chồng cùng nhau lao động sản xuất và chăm lo cho con cái học hành.

Có thể thấy, những năm qua, công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã khẳng định được vai trò cốt lõi, trở thành một điểm sáng rõ nét trong việc giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trực tiếp trong lòng Nhân dân. Thực tiễn chứng minh rằng, hoạt động hòa giải không chỉ giúp hạn chế tối đa các đơn thư khiếu nại, tố cáo vượt cấp, giảm tải áp lực công việc cho các cơ quan chức năng, mà còn góp phần củng cố sâu sắc tình làng nghĩa xóm. Đây chính là nền tảng để giữ gìn khối đại đoàn kết toàn dân tộc và xây dựng đời sống văn hóa tiến bộ ở từng khu dân cư. 

Lan tỏa nhận thức pháp luật và tinh thần vượt khó của đội ngũ hòa giải

Một trong những yếu tố quyết định thành công của công tác hòa giải tại Quảng Trị chính là việc kết hợp chặt chẽ giữa hòa giải vụ việc và công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật trong Nhân dân. Các địa phương đã chủ động lồng ghép nội dung Luật Hòa giải ở cơ sở cũng như quyền và nghĩa vụ công dân vào các hội nghị, buổi sinh hoạt khu dân cư, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc. Minh chứng rõ nét nhất là chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã phối hợp tổ chức thành công 1.980 buổi tuyên truyền pháp luật, thu hút hơn 200.000 lượt cán bộ, hội viên, đoàn viên và người dân tham gia. Đặc biệt, các hòa giải viên còn lồng ghép việc giải thích pháp luật ngay trong quá trình phân xử từng vụ việc cụ thể. Phương pháp mưa dầm thấm lâu này đã giúp người dân nâng cao rõ rệt ý thức chấp hành pháp luật, từ đó chủ động trao đổi, tự tháo gỡ mâu thuẫn ngay từ sớm mà không để phát sinh thành tranh chấp phức tạp.

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu tự hào, thẳng thắn nhìn nhận thì công tác hòa giải ở cơ sở tại Quảng Trị vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức. Đội ngũ hòa giải viên hiện nay có một số thành viên tuổi đã cao, trình độ am hiểu pháp luật chưa thực sự đồng đều. Trong khi đó, các vụ việc phát sinh trong đời sống ngày càng có xu hướng phức tạp hơn, đặc biệt là các tranh chấp liên quan đến đất đai, tài sản có giá trị kinh tế lớn. 

Thêm vào đó, điều kiện cơ sở vật chất hoạt động và chế độ hỗ trợ kinh tế cho các hòa giải viên vẫn còn rất eo hẹp. Thế nhưng, vượt lên những rào cản ấy, bằng tinh thần vì Nhân dân phục vụ và trách nhiệm với cộng đồng, đội ngũ hòa giải viên Quảng Trị vẫn không quản ngại khó khăn. Họ kiên trì bám sát địa bàn, chủ động cập nhật kiến thức pháp luật mới và phối hợp chặt chẽ với chính quyền, Mặt trận cùng các đoàn thể nâng cao chất lượng từng ca hòa giải.

Khẳng định về giá trị cốt lõi này, bà Lê Thị Mỹ Hiền, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh, hiệu quả của công tác hòa giải ở cơ sở không đơn thuần được đo đếm bằng số lượng vụ việc hòa giải thành công. Giá trị hơn chính là việc giữ gìn được tình làng nghĩa xóm, củng cố vững chắc sự đồng thuận trong lòng Nhân dân. Lực lượng hòa giải viên đã và đang phát huy vai trò giải quyết mâu thuẫn từ sớm, từ xa, góp phần quan trọng vào việc giữ vững an ninh trật tự, ổn định xã hội ngay từ cơ sở.

Trong thời gian tới, tỉnh Quảng Trị xác định sẽ tiếp tục dành sự quan tâm đặc biệt để triển khai mạnh mẽ công tác hòa giải ở cơ sở. Mục tiêu chiến lược là giải quyết kịp thời, triệt để mọi mâu thuẫn ngay từ khi mới nhen nhóm, đảm bảo giữ vững ổn định xã hội một cách chủ động. Để làm được điều đó, tỉnh sẽ tập trung nâng cao toàn diện chất lượng đội ngũ hòa giải viên thông qua việc tăng cường tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật và rèn luyện kỹ năng thực tế. 

Đồng thời, các ban ngành sẽ đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền pháp luật trong Nhân dân, phát huy tối đa vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội cùng những người có uy tín trong việc phát hiện và xử lý hiệu quả mâu thuẫn từ gốc.