"Quét mặt nhận quà": Thủ đoạn mới để chiếm tài khoản ngân hàng

Ngày 8/11, Cục An ninh mạng phát đi cảnh báo về các thủ đoạn lừa đảo mới, trong đó các đối tượng lợi dụng công nghệ xác thực khuôn mặt và giả danh cán bộ công an yêu cầu người dân cập nhật thông tin trên ứng dụng VNeID nhằm chiếm đoạt tài sản.

Dụ quét mặt để chiếm tài khoản ngân hàng

Xác thực khuôn mặt giúp tăng cường bảo mật trong các giao dịch ngân hàng, nhưng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng. Chúng dụ người dân quét khuôn mặt, chụp ảnh chân dung với lời mời nhận quà, phiếu mua hàng hoặc thẻ cào miễn phí để thu thập dữ liệu sinh trắc học.

Theo cảnh báo, ngày 6/11/2026, Cơ quan Thanh tra tài chính quốc gia Nam Phi (NFO) cho biết đã ghi nhận thủ đoạn các đối tượng tiếp cận người dân tại trung tâm thương mại, nơi công cộng, tự xưng là nhân viên doanh nghiệp và mời đăng ký chương trình khuyến mại. Nạn nhân được yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, quét khuôn mặt hoặc chụp ảnh chân dung, đôi khi thực hiện ngay trên thiết bị của các đối tượng.

Thực chất, dữ liệu sinh trắc học thu thập được sẽ được sử dụng để liên kết thiết bị mới với tài khoản ngân hàng điện tử của nạn nhân. Sau khi hoàn tất quá trình này, đối tượng có thể đăng nhập tài khoản và thực hiện giao dịch. NFO cho biết, số vụ khiếu nại gian lận được giải quyết trong 9 tháng đầu năm 2026 tăng khoảng 27,5% so với cùng kỳ năm trước.

Tại Việt Nam, xác thực khuôn mặt được áp dụng đối với một số giao dịch ngân hàng và khi đăng nhập trên thiết bị mới. Các đối tượng có thể lợi dụng cơ chế này bằng cách trực tiếp mời người dân quét khuôn mặt để nhận quà, giả danh nhân viên ngân hàng yêu cầu cập nhật sinh trắc học, gọi video để ghi hình khuôn mặt hoặc dụ cài đặt ứng dụng giả mạo.

Giả danh công an, đe dọa khóa tài khoản VNeID

Một thủ đoạn khác được Cục An ninh mạng cảnh báo là giả danh cán bộ công an, thông báo thông tin căn cước, cư trú của người dân bị sai lệch và yêu cầu cập nhật VNeID ngay để tránh bị khóa tài khoản.

Các đối tượng thường gọi từ số điện thoại cá nhân, đọc đúng thông tin của nạn nhân để tạo lòng tin, sau đó đe dọa khóa tài khoản định danh điện tử nếu không cập nhật ngay. Chúng yêu cầu nạn nhân gọi video, kết bạn qua Zalo, Telegram hoặc cài ứng dụng từ đường link, mã QR, tệp tin bên ngoài kho ứng dụng chính thức.

Ứng dụng VNeID giả mạo có thể yêu cầu cấp quyền Trợ năng, nhập thông tin cá nhân, mã OTP và chụp ảnh khuôn mặt. Từ đó, kẻ gian chiếm quyền điều khiển điện thoại, truy cập tài khoản ngân hàng, ví điện tử và thực hiện giao dịch chiếm đoạt tiền.

Thực tế đã ghi nhận nhiều nạn nhân bị lừa với số tiền lớn. Tại TPHCM, hai học sinh SN 2008 bị các đối tượng thao túng, trong đó một em đã bán vàng và chuyển gần 1,98 tỷ đồng. Tại Hà Nội, một người dân được yêu cầu chuyển hơn 2 tỷ đồng để “phục vụ điều tra”, nhưng may mắn kịp đến cơ quan công an xác minh và dừng giao dịch.

Không quét mặt, cung cấp OTP theo yêu cầu của người lạ

Để phòng tránh các thủ đoạn trên, Cục An ninh mạng khuyến cáo người dân không quét khuôn mặt, chụp ảnh chân dung theo yêu cầu của người lạ để nhận quà, đặc biệt khi thực hiện trên thiết bị không thuộc quyền kiểm soát của mình. Không giao điện thoại đã mở khóa hoặc để người khác thao tác trên ứng dụng ngân hàng.

Người dân chỉ thực hiện xác thực khuôn mặt trên ứng dụng ngân hàng chính thức khi chủ động giao dịch hoặc cập nhật thông tin; không phê duyệt yêu cầu đăng nhập trên thiết bị mới nếu không phải do mình thực hiện. Cần kiểm tra thông tin khuyến mại qua các kênh chính thức, thường xuyên rà soát thiết bị đăng nhập và bật thông báo biến động số dư.

Đối với ứng dụng VNeID, người dân cần nhớ tài khoản định danh điện tử mức độ 2 chỉ được cấp trực tiếp tại công an cấp xã; ứng dụng VNeID chính thức chỉ có trên App Store và Google Play. Công an không yêu cầu người dân cung cấp mã OTP, chuyển tiền, cài ứng dụng lạ hoặc làm việc qua điện thoại, video call để phục vụ điều tra.

Tuyệt đối không truy cập đường link, quét mã QR hoặc cài tệp do người lạ gửi; không cấp quyền Trợ năng cho ứng dụng không rõ nguồn gốc, không cung cấp mật khẩu, mã OTP, ảnh khuôn mặt hoặc chuyển tiền để “xác minh”, “cập nhật” tài khoản. Phụ huynh cần nhắc nhở con em cảnh giác với những yêu cầu giữ bí mật, tự cách ly hoặc chuyển tiền từ người lạ.

Trường hợp đã cài ứng dụng đáng ngờ, người dân cần ngắt kết nối Internet, liên hệ ngay ngân hàng để khóa tài khoản, đổi mật khẩu và trình báo cơ quan công an. Khi nhận được cuộc gọi đáng ngờ, cần chủ động xác minh tại công an cấp xã, không làm theo hướng dẫn của người gọi.