Quyết liệt thể chế hóa Luật Thủ đô 2026 đưa Hà Nội bứt phá tăng trưởng
Luật Thủ đô 2026 có hiệu lực từ 01/07/2026, quy định chi tiết về quản lý và phát triển Thủ đô. Ảnh minh họa
Chỉ trong một thời gian ngắn sau khi Luật Thủ đô năm 2026 chính thức được Quốc hội thông qua, hệ thống chính trị toàn thành phố Hà Nội đã lập tức bấm nút chuyển sang trạng thái hành động quyết liệt. Với số lượng nghị quyết ban hành đạt mức kỷ lục, Hà Nội đang khẩn trương khơi thông các nguồn lực, đưa các cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội nhanh chóng đi vào cuộc sống, hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP đạt hai con số.
Khi thể chế đi trước một bước
Một trong những điểm mới nổi bật nhất trong cách làm lần này của Hà Nội là tinh thần chủ động song hành. Thay vì chờ đợi Luật có hiệu lực rồi mới bắt tay vào xây dựng văn bản hướng dẫn, các cơ quan ban ngành của thành phố đã làm việc xuyên ngày nghỉ để cụ thể hóa các quy định chi tiết.
Tính đến thời điểm hiện tại, Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố đã hoàn thành ban hành 59 nghị quyết triển khai thi hành Luật Thủ đô năm 2026, bao gồm 58 nghị quyết quy phạm pháp luật và 1 nghị quyết cá biệt. Đồng thời, Ủy ban nhân dân (UBND) thành phố cũng ban hành 10 quyết định quy phạm pháp luật tương ứng. Sự đồng bộ này bảo đảm cho hệ thống chính sách mới có hiệu lực đồng thời với Luật, giúp người dân và doanh nghiệp sớm được thụ hưởng các cơ chế đặc thù mà không phải trải qua độ trễ về mặt thủ tục.
Sự quyết liệt này còn được bảo chứng bởi Chỉ thị số 15-CT/TU của Thành ủy Hà Nội và việc thành lập Tổ công tác chỉ đạo, theo dõi, đôn đốc trên phạm vi toàn thành phố. Đặc biệt, cơ chế phân quyền, phân cấp mạnh mẽ từ Luật Thủ đô mới đã tháo gỡ hoàn toàn các rào cản mang tính hành chính trước đây. Thẩm quyền chủ động được trao thẳng cho Chủ tịch HĐND và Chủ tịch UBND thành phố, cắt giảm tối đa quy trình xin ý kiến rườm rà, tạo điều kiện cho bộ máy chính quyền phản ứng nhanh chóng, linh hoạt trước các yêu cầu từ thực tiễn.
Ngày 13/5/2026, Chủ tịch UBND Thành phố có Quyết định số 2512/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội, tầm nhìn 100 năm theo thẩm quyền quy định tại Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội.
4 trụ cột thúc đẩy tăng trưởng
Các nghị quyết được ban hành vừa qua đã thể hiện rõ nét ba nhóm đổi mới lớn. Đó là, đột phá về tư duy thể chế, tư duy phát triển và đột phá về không gian phát triển. Trong đó, mô hình đô thị đa trung tâm, kết nối vùng thông qua các trục giao thông chính là cốt lõi trong định hướng không gian của Thủ đô. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên Hà Nội đưa vào khái niệm phát triển đa tầng, đa lớp, mở đường cho việc khai thác không gian ngầm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố đã tập trung thẩm tra và trình thông qua các nhóm chính sách mang tính vĩ mô, xoay quanh 4 trọng tâm lớn, bao gồm việc áp dụng các cơ chế ưu đãi phát triển kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực công nghiệp và môi trường, song song với công tác quản lý và phát triển các khu công nghiệp công nghệ cao. Đồng thời, thành phố chú trọng xây dựng các giải pháp thu hút nhà đầu tư chiến lược, kết hợp với các chính sách hỗ trợ toàn diện cho doanh nghiệp và khu vực kinh tế tư nhân.
Đồng thời, việc kiến tạo các không gian thuận lợi cho kinh doanh thông qua các nghị quyết về phát triển văn hóa và kinh tế đêm có kiểm soát hứa hẹn sẽ mang lại nguồn thu lớn, vừa kích cầu tiêu dùng vừa bảo đảm không làm ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống sinh hoạt của người dân.
Một góc Thủ đô Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng
Cởi trói cho khoa học - công nghệ
Nhằm đưa khoa học - công nghệ trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi, Hà Nội đã thông qua gói 8 nghị quyết chuyên đề (6 nghị quyết về khoa học - công nghệ và 2 nghị quyết về môi trường) nhằm tháo gỡ triệt để những điểm nghẽn kinh niên.
Các chính sách mới đã cởi trói cơ chế tài chính trong việc giao nhiệm vụ, đặt hàng nghiên cứu; đồng thời đưa ra các đãi ngộ vượt trội để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Đáng chú ý, Hà Nội sẽ triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ và hoạt động mới chưa từng có tiền lệ tại Việt Nam. Mô hình liên kết "Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp" cũng được thắt chặt thông qua việc hỗ trợ các viện nghiên cứu, trường đại học xây dựng hạ tầng kỹ thuật dùng chung, giúp đẩy nhanh quá trình thương mại hóa các đề tài nghiên cứu vào thực tế sản xuất.
Ở góc độ môi trường và dân sinh, thành phố đã phê duyệt Đề án vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1. Bên cạnh đó, các nghị quyết về hợp tác vùng cũng đưa ra những yêu cầu ngặt nghèo hơn đối với việc quan trắc chất lượng xả thải của một số ngành công nghiệp có nguy cơ ô nhiễm cao, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Thủ đô trong việc bảo vệ môi trường sống cho người dân.
Hà Nội chính thức thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực trung tâm phường Hoàn Kiếm. Trong giai đoạn đầu, việc hạn chế phương tiện được áp dụng tại 12 tuyến phố thuộc khu vực 1 vào các tối cuối tuần, từ 19 giờ đến 24 giờ. Các tuyến đường bao gồm: Tràng Tiền - Hàng Khay - Lê Thái Tổ - Hàng Đào - Hàng Ngang - Hàng Buồm - Mã Mây - Hàng Bạc - Hàng Mắm - Nguyễn Hữu Huân - Lý Thái Tổ - Ngô Quyền.
Siết chặt trật tự đô thị, đột phá chính sách an sinh
Một trong những nghị quyết nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận là Nghị quyết số 56/2026/NQ-HĐND về việc tăng mức tiền phạt đối với 28 hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự và giao thông đường bộ. Theo đó, Hà Nội áp dụng mức phạt cao hơn quy định chung của Chính phủ đối với các hành vi lấn chiếm lòng đường, vỉa hè để kinh doanh hoặc vi phạm quy định cư trú.
Đại diện Sở Tư pháp Hà Nội khẳng định, mục tiêu của việc tăng mức phạt không phải để tăng thu ngân sách, mà là giải pháp mạnh mẽ nhằm nâng cao ý thức thượng tôn pháp luật, lập lại kỷ cương và xây dựng môi trường đô thị văn minh, an toàn.
Song song với các biện pháp quản lý nghiêm khắc, Hà Nội cũng ban hành những chính sách an sinh xã hội mang tính nhân văn sâu sắc. Tiêu biểu là Nghị quyết số 14/2026/NQ-HĐND, quy định người dân có hộ khẩu thường trú hoặc tạm trú từ 12 tháng trở lên tại Thủ đô sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc bệnh miễn phí hằng năm. Thành phố cũng hỗ trợ chi phí điều trị tật khúc xạ mắt tại các bệnh viện công lập.
Đặc biệt, chính sách cấp cứu ngoại viện được bao phủ rộng rãi. Ngân sách nhà nước sẽ hỗ trợ 100% chi phí đối với trẻ em dưới 6 tuổi, người bị tai nạn, thiên tai, thảm họa, người mắc bệnh truyền nhiễm nhóm A, hộ nghèo, cận nghèo và người già cô đơn. Các đối tượng còn lại trong xã hội cũng được hỗ trợ lên tới 80% chi phí khi sử dụng dịch vụ này.
Tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý
Hà Nội sẽ có các chính sách đón đầu xu hướng phát triển mới như mô hình "kinh tế bạc", tập trung vào các dịch vụ chăm sóc và kích cầu, tối ưu hóa sức lao động của người cao tuổi.
Không dừng lại ở những kết quả đã đạt được, tại kỳ họp thứ năm (kỳ họp thường lệ giữa năm 2026) của HĐND thành phố khóa XVII, dự kiến cơ quan quyền lực nhà nước tại địa phương sẽ tiếp tục xem xét 48 nội dung lớn, trong đó có 32 dự thảo nghị quyết đang được khẩn trương thẩm tra. Đáng chú ý có các chính sách đón đầu xu hướng phát triển mới như mô hình "kinh tế bạc", tập trung vào các dịch vụ chăm sóc và kích cầu, tối ưu hóa sức lao động của người cao tuổi.
Để bảo đảm tính khả thi cao nhất, quy trình thẩm tra song hành giữa các Ban của HĐND và cơ quan soạn thảo tiếp tục được áp dụng, điều chỉnh ngay từ những bước dự thảo đầu tiên.
Với khối lượng công việc khổng lồ được giải quyết dứt điểm đúng tiến độ, Hà Nội đang chứng minh một tư duy quản trị quyết liệt, đổi mới và sáng tạo. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đồng bộ, chặt chẽ đang được hoàn thiện từng ngày, hứa hẹn tạo nên bệ phóng vững chắc để các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026 sớm phát huy tối đa hiệu quả, hiện thực hóa khát vọng xây dựng một Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại và hạnh phúc.
