Sau vụ "tuồn" 300 tấn lợn bệnh: Siết chặt kiểm dịch, xây dựng cơ chế truy xuất nguồn gốc

Vụ việc 300 tấn lợn bệnh “lọt” vào chợ và trường học vừa qua, đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về những lỗ hổng trong kiểm soát an toàn thực phẩm.

Trước thực trạng trên, các bộ, ngành, địa phương đã nhanh chóng “siết” chặt quản lý, đặc biệt ở khâu kiểm dịch và giết mổ - “mắt xích” then chốt nhưng dễ bị buông lỏng. Không chỉ dừng ở việc xử lý vi phạm, các giải pháp cũng đang được triển khai như tổ chức lại hệ thống giết mổ theo hướng tập trung, tăng cường phối hợp liên ngành, xây dựng cơ chế truy xuất nguồn gốc.

Kiểm soát giết mổ gắn với truy xuất nguồn gốc

Theo đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ thông tin phản ánh về vụ 300 tấn lợn bệnh, có thể thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm có thể phát sinh nếu một khâu trong tổ chức thực hiện chưa được kiểm soát chặt chẽ.

Do vậy, đối với công tác kiểm dịch và kiểm soát giết mổ, cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực chăn nuôi và thú y nhấn mạnh quan điểm mạnh mẽ rằng: “Nếu phát hiện vi phạm thì phải được xem xét, làm rõ trách nhiệm một cách nghiêm túc, khách quan và xử lý theo đúng quy định của pháp luật.”

Về trách nhiệm, theo quy định của Luật thú y 2015 và Điều 12 Luật số 146/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật lĩnh vực nông nghiệp môi trường và Nghị định số 35/2016/NĐ-CP, Nghị định số 131/2025/NĐ-CP, Nghị định số 136/2025/NĐ-CP và Thông tư số 09/2016/TT-BNNPTNT, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện quản lý Nhà nước thống nhất về thú y; ban hành cơ chế, chính sách, quy định và tiêu chuẩn kỹ thuật, đồng thời hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện và trực tiếp quản lý cơ sở giết mổ phục vụ xuất khẩu (hiện nay có 6 cơ sở giết mổ lợn sữa và lợn choai xuất khẩu và 2 cơ sở vừa giết mổ xuất khẩu vừa tiêu thụ trong nước).

Đối với tiêu thụ trong nước, việc này sẽ do địa phương (ủy ban nhân dân các cấp) chịu trách nhiệm trực tiếp trong tổ chức thực thi, bao gồm cả lưu thông, vận chuyển, kiểm soát giết mổ, quản lý địa bàn, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm liên quan đến hoạt động giết mổ trên địa bàn, đồng thời các lực lượng công an, quản lý thị trường phối hợp kiểm soát trong khâu lưu thông.

Thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cho biết thực hiện Công điện số 26/CĐ-TTg về việc chấn chỉnh công tác kiểm soát giết mổ, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ, cơ quan này đã triển khai kiểm tra chuyên đề trên phạm vi toàn quốc; 7 đoàn đã triển khai từ ngày 1/4 tại 22 địa phương, 2 đoàn còn lại triển khai trong tuần này, bảo đảm hoàn thành trước ngày 13/4/2026.

Về giải pháp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung vào các nội dung trọng tâm, bao gồm: Tổng rà soát, tăng cường kiểm tra trên toàn quốc; chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ, nhất là trong kiểm dịch và kiểm soát giết mổ; tăng phối hợp liên ngành trong kiểm soát vận chuyển và lưu thông sản phẩm động vật; xây dựng hệ thống kê khai chăn nuôi, kiểm soát giết mổ gắn với truy xuất nguồn gốc, kết nối liên thông dữ liệu.

Ngoài ra, cơ quan quản lý Nhà nước về lĩnh vực chăn nuôi, kiểm lâm đề cập tới việc tổ chức lại hệ thống giết mổ theo hướng giảm nhỏ lẻ, phát triển tập trung; kiện toàn hệ thống thú y cơ sở vừa làm công tác kiểm soát dịch bệnh vừa thực hiện kiểm soát vệ sinh giết mổ theo đúng tinh thần của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định số 414/QĐ-TTg về phê duyệt Đề án tăng cường năng lực hệ thống cơ quan quản lý chuyên ngành thú y các cấp, giai đoạn 2021 - 2030 (hiện có 552 cơ sở giết mổ tập trung, 24.858 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ).

Kiên quyết xử lý các tổ chức, cá nhân vi phạm

Về phía địa phương, thực hiện nghiêm Công điện số 26/CĐ-TTg, ngày 1/4/2026, Ủy ban Nhân dân tỉnh Nghệ An đã ban hành Công văn số 3259/UBND-NN giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh chủ trì, phối hợp các địa phương và đơn vị liên quan triển khai kịp thời các nhiệm vụ theo chức năng, thẩm quyền.

Ủy ban Nhân dân tỉnh Nghệ An yêu cầu củng cố lực lượng thú y cơ sở, nâng cao năng lực chuyên môn, đảm bảo thực hiện hiệu quả kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và phòng, chống dịch bệnh; đồng thời siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, góp phần bảo vệ sức khỏe nhân dân và ổn định thị trường thực phẩm.

Tại Phú Thọ, thực hiện Công điện của Thủ tướng Chính phủ về việc chấn chỉnh công tác kiểm soát giết mổ, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ, ngày 2/4, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Phú Thọ cũng đã có ý kiến chỉ đạo, yêu cầu các sở, ngành có liên quan, ủy ban nhân dân các xã, phường tập trung quán triệt, tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả các nội dung, nhiệm vụ về công tác kiểm dịch, kiểm soát giết mổ động vật.

Lãnh đạo tỉnh Phú Thọ cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan, ủy ban nhân dân các xã, phường tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát các cơ sở giết mổ động vật; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các trường hợp thu gom, vận chuyển, đưa sản phẩm động vật không đủ điều kiện ra tiêu thụ trên thị trường; kiên quyết xử lý các tổ chức, cá nhân có hành vi hợp thức hóa quy định của pháp luật đối với cơ sở giết mổ không đảm bảo vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm.

Về phía ngành giáo dục, tại họp báo Chính phủ thường kỳ, chiều 4/4, ông Hoàng Đức Minh - Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết sau thông tin 300 tấn thịt lợn nhiễm bệnh bị “tuồn” ra thị trường, đưa vào bếp ăn các trường học, bộ này cũng đã yêu cầu các cơ sở giáo dục công khai tất cả các đơn vị cung cấp suất ăn, cung cấp thực phẩm trong các cơ sở giáo dục lên trên các trang thông tin điện tử của các địa phương, phương tiện thông tin đại chúng; để phụ huynh, các đơn vị chức năng và toàn thể xã hội có thể giám sát, phát hiện kịp thời những đơn vị vi phạm.