Siết chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm: Ngăn đầu cơ hay hạn chế quyền tài sản?

Khi "bước đệm an cư" trở thành tài sản khó xoay xở

Căn hộ hơn 50m² tại một khu nhà ở xã hội ở Hà Nội là thành quả tích lũy nhiều năm của vợ chồng chị Nguyễn Thu L. (34 tuổi, nhân viên kế toán). Những ngày đầu nhận nhà, chị từng nghĩ đây sẽ là nơi gắn bó lâu dài.

Nhưng sau vài năm, khi gia đình có thêm con nhỏ, không gian sống dần trở nên chật chội. Vợ chồng chị tính đến phương án chuyển sang căn hộ rộng hơn, đồng nghĩa với việc phải bán căn nhà hiện tại để bổ sung tài chính.

"Tôi mua nhà đúng đối tượng, phải vay ngân hàng và trả góp nhiều năm. Nếu sau 5 năm vẫn không được bán tự do thì rất khó xoay xở khi nhu cầu thay đổi", chị L. chia sẻ.

Không chỉ riêng chị L., nhiều gia đình trẻ coi nhà ở xã hội là một "bước đệm" trong hành trình an cư. Khi điều kiện kinh tế tốt hơn hoặc hoàn cảnh thay đổi, việc chuyển sang nơi ở phù hợp hơn là điều dễ hiểu.

Tuy nhiên, theo đề xuất mới, sau thời hạn 5 năm, nhà ở xã hội sẽ không còn được phép mua bán tự do trên thị trường, mà chỉ được chuyển nhượng cho người thuộc diện được hưởng chính sách. Điều này khiến không ít người lo ngại tài sản của mình sẽ bị hạn chế tính linh hoạt.

Nhà là tài sản lớn nhất, nhưng lại không thể chủ động quyết định khi cần, thì cũng rất áp lực.

Giữ mục tiêu an sinh, nhưng cần tính đến quyền lợi người mua

Thực tế, việc siết chuyển nhượng nhà ở xã hội không phải không có cơ sở. Thời gian qua, đã xuất hiện tình trạng một số trường hợp lợi dụng chính sách để mua nhà, chờ đủ điều kiện rồi bán lại với giá cao, khiến nhà ở xã hội dần bị "thương mại hóa".

Tuy vậy, nếu quy định quá chặt, không chỉ thị trường bị ảnh hưởng, mà chính những người mua nhà đúng đối tượng cũng có thể trở thành bên chịu thiệt.

Trước hết là câu chuyện thanh khoản. Khi đối tượng mua bị giới hạn, việc chuyển nhượng sẽ khó khăn hơn, giá trị tài sản cũng có thể bị ảnh hưởng. Với nhiều người, đặc biệt là các gia đình trẻ, đây là yếu tố quan trọng khi cân nhắc mua nhà.

Bên cạnh đó, không loại trừ khả năng xuất hiện các giao dịch "ngoài hợp đồng" để lách quy định, tiềm ẩn rủi ro cho cả người mua và người bán, đồng thời gây thất thu cho ngân sách. Khi đó, mục tiêu kiểm soát thị trường có thể không đạt được, trong khi rủi ro lại chuyển sang phía người dân.

Ở góc độ khác, nhiều ý kiến cho rằng, người mua nhà ở xã hội cũng đã phải đáp ứng nhiều điều kiện và chấp nhận những ràng buộc nhất định trong thời gian đầu. Nếu tiếp tục kéo dài các hạn chế sau mốc 5 năm, quyền định đoạt tài sản của họ có thể bị thu hẹp.

Một số chuyên gia đề xuất, thay vì siết cứng, có thể nghiên cứu các giải pháp linh hoạt hơn như kiểm soát chặt đối tượng mua lại, hoặc áp dụng công cụ tài chính để hạn chế đầu cơ, qua đó vừa giữ được mục tiêu an sinh, vừa đảm bảo tính hợp lý trong thực tế.

Bởi suy cho cùng, một chính sách nhà ở hiệu quả không chỉ đúng về mục tiêu, mà còn cần đủ linh hoạt để không làm khó chính những người cần được hỗ trợ.