Sửa đổi các luật về văn hóa, thể thao, du lịch, điện ảnh, thư viện và di sản văn hóa: Cần cơ chế đủ mạnh để phụ nữ phát huy năng lực

Sửa đổi các luật về văn hóa, thể thao, du lịch, điện ảnh, thư viện và di sản văn hóa sẽ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý và tác động trực tiếp đến những người đang sáng tạo, gìn giữ và thụ hưởng các giá trị từ các lĩnh vực này. Trong số đó, phụ nữ là một trong những nhóm chịu ảnh hưởng rõ nét, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực của đời sống.

Vì vậy, ý kiến từ "người trong cuộc" sẽ góp thêm góc nhìn giới, phản ánh thực tiễn, chỉ ra những khoảng trống chính sách và đề xuất giải pháp để các quy định mới sát với cuộc sống, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của các nhóm chịu tác động. 

Nghệ nhân Phương Thị Ngọt: Cần quan tâm thiết thực hơn đến những người trực tiếp gìn giữ văn hóa

Xóm Khẩu Đưa, xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên là vùng ATK Chiến khu gió ngàn, nơi lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa của đồng bào các dân tộc. Trong đó, điệu múa Tắc Xình của người Cao Lan là di sản văn hóa phi vật thể, là tiềm năng để phát triển du lịch cộng đồng gắn với bản sắc địa phương.

Với nghệ nhân dân gian Phương Thị Ngọt, người dân tộc Cao Lan, việc gìn giữ điệu múa Tắc Xình là trách nhiệm với văn hóa dân tộc. 

Gắn bó với câu lạc bộ (CLB) Tắc Xình từ năm 2011, làm Chi hội trưởng từ năm 2016, bà cùng các thành viên duy trì biểu diễn, truyền dạy cho thế hệ trẻ. Hiện CLB có cả đội người lớn và đội thiếu nhi, góp phần trao truyền các giá trị văn hóa Cao Lan.

Là người được cộng đồng và chính quyền địa phương tin tưởng giao truyền nghề, giữ nghề và phát triển phong trào múa Tắc Xình, bà Ngọt cho biết công việc bảo tồn hiện vẫn chủ yếu dựa vào tâm huyết của các nghệ nhân. 

Các hoạt động còn mang tính đơn lẻ, thiếu điều kiện phát triển bền vững và chưa có cơ chế hỗ trợ, ghi nhận tương xứng để nghệ nhân yên tâm gắn bó lâu dài.

Theo bà, thách thức lớn nhất hiện nay là ngày càng ít người trẻ quan tâm đến điệu múa, tiếng nói và phong tục truyền thống của dân tộc mình. Vì vậy, việc duy trì được đội ngũ biểu diễn và lớp kế cận là kết quả của nhiều năm kiên trì vận động, truyền dạy và giữ lửa.

Nghệ nhân Phương Thị Ngọt mong các chính sách mới về di sản sẽ quan tâm thiết thực hơn đến những người trực tiếp gìn giữ văn hóa. "Chúng tôi mong được hỗ trợ về kinh phí, truyền thông và điều kiện hoạt động để thu hút nhiều người tham gia hơn. Đây là công việc cần được cộng đồng ghi nhận và tạo điều kiện phát triển", bà nói.

NSƯT Như Huỳnh: Nữ nghệ sĩ cần được ghi nhận và trao cơ hội

Với NSƯT cải lương Như Huỳnh, nghệ thuật là lĩnh vực phụ nữ có nhiều cơ hội khẳng định bản thân, nhưng vẫn tồn tại những rào cản vô hình từ định kiến. "Người phụ nữ hoàn toàn có thể tạo nên những giá trị bền vững cho nghệ thuật khi được trao niềm tin và điều kiện để cống hiến", NSƯT Như Huỳnh chia sẻ.

Trong môi trường nghệ thuật, nữ nghệ sĩ đôi khi vẫn phải đối diện với những đánh giá dựa trên giới tính, tuổi tác hay ngoại hình. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến con đường nghề nghiệp, dù giá trị cốt lõi của nghệ thuật vẫn nằm ở tài năng và chất lượng tác phẩm.

Từ góc nhìn của mình, NSƯT Như Huỳnh cho rằng, chính sách văn hóa cần hướng tới một môi trường sáng tạo công bằng hơn. "Tôi mong môi trường nghệ thuật ngày càng coi trọng giá trị tác phẩm hơn những định kiến về giới, tuổi tác hay hình thức. Nghệ thuật chỉ thực sự phát triển khi mọi tài năng đều có cơ hội tỏa sáng bằng chính năng lực của mình", chị nói.

Điều nữ nghệ sĩ mong muốn ở các quy định mới không chỉ là sự hỗ trợ về nghề nghiệp mà còn là điểm tựa để nghệ sĩ yên tâm sáng tạo, gìn giữ bản sắc văn hóa và lan tỏa những giá trị tốt đẹp đến cộng đồng.

Kiện tướng dancesport Đặng Thu Hương: Nữ vận động viên cần chính sách hiểu đặc thù giới

Nếu trên sân đấu, thành tích là thước đo chung, thì phía sau ánh hào quang, nữ vận động viên phải đối diện với những thách thức rất riêng.

Kiện tướng dancesport Thu Hương cho rằng khó khăn lớn nhất của nữ vận động viên không chỉ nằm ở việc tập luyện khắc nghiệt, mà còn là sự cân bằng giữa sự nghiệp thể thao và những đặc thù về sức khỏe, gia đình.

Sau khi sinh con, Thu Hương từng trải qua giai đoạn khó khăn để quay lại sàn đấu. Một năm đầu sau sinh, những tổn thương cơ thể khiến chị phải tập luyện từng bước để lấy lại sức mạnh, đồng thời duy trì chuyên môn thi đấu.

Theo chị, chính sách dành cho nữ vận động viên cần tính đến những yếu tố đặc thù này, không phải bằng sự ưu ái mà bằng một cơ chế hỗ trợ phù hợp. "Nữ vận động viên cần được hỗ trợ về y học thể thao, tâm lý, dinh dưỡng, cần có cơ chế bảo lưu thành tích, hỗ trợ phục hồi sau sinh để họ có thể trở lại với nghề", Thu Hương nói.

Bên cạnh thành tích thi đấu, nữ vận động viên cũng cần được quan tâm đến môi trường tập luyện an toàn, sức khỏe tinh thần và hướng đi sau khi giải nghệ. Bởi sự nghiệp thể thao đỉnh cao rất ngắn ngủi. Sau ánh đèn sân khấu và những tấm huy chương, điều quan trọng là họ có một môi trường mới để tiếp tục được đóng góp.

Bà Đặng Thị Minh Hồng: Chính sách cần đến được với phụ nữ ở cơ sở

Từ thực tế tại xã Tân Sơn (Phú Thọ), bà Đặng Thị Minh Hồng, Chủ tịch Hội LHPN xã, cho rằng phụ nữ ở cơ sở luôn có nhu cầu tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch và bảo tồn giá trị truyền thống. Tuy nhiên, để những cơ hội ấy thực sự đến với phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ vùng nông thôn, miền núi, vẫn cần nhiều giải pháp đồng bộ.

Bên cạnh đó, nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số vẫn còn hạn chế về kỹ năng giao tiếp, kỹ năng số, khả năng quảng bá sản phẩm văn hóa, du lịch. Đây là những yếu tố khiến nhiều phụ nữ chưa khai thác hết tiềm năng của mình trong phát triển kinh tế gắn với văn hóa địa phương.

Một vấn đề khác được bà Hồng nhấn mạnh là nguy cơ mai một các giá trị truyền thống khi thế hệ trẻ ngày càng ít quan tâm đến việc học hỏi, kế thừa những nét văn hóa của dân tộc mình.

"Các làn điệu dân ca, điệu múa, nghề thủ công truyền thống chỉ có thể tồn tại khi có thế hệ kế cận. Vì vậy, cần có chính sách hỗ trợ đào tạo nhân tố trẻ, tạo môi trường để phụ nữ và thanh niên cùng tham gia bảo tồn văn hóa", bà Hồng cho biết.

Từ thực tiễn triển khai tại địa phương, bà Hồng cho rằng để chính sách mới thực sự đi vào đời sống, cần quan tâm tới 3 yếu tố: thông tin dễ tiếp cận, nguồn lực cụ thể và cơ chế hỗ trợ phù hợp với từng nhóm phụ nữ.

"Chính sách cần được tuyên truyền bằng những hình thức gần gũi, dễ hiểu để phụ nữ ở vùng nông thôn, vùng dân tộc thiểu số có thể tiếp cận. Đồng thời cần có nguồn lực hỗ trợ để họ có điều kiện tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch", bà nói.

Theo bà Hồng, Hội LHPN ở cơ sở giữ vai trò quan trọng trong việc đưa chính sách đến gần hơn với người dân. Không chỉ tuyên truyền, Hội còn là cầu nối nắm bắt nhu cầu, hỗ trợ phụ nữ tham gia các mô hình phát triển kinh tế, CLB văn hóa, thể thao cộng đồng.

Tại xã Tân Sơn, nhiều mô hình đã được duy trì như các CLB dân vũ, văn nghệ, cồng chiêng, khiêu vũ, thể thao cộng đồng… tạo không gian để phụ nữ giao lưu, rèn luyện sức khỏe và phát huy vai trò trong đời sống xã hội.

"Phụ nữ không chỉ là người thụ hưởng chính sách mà cần trở thành chủ thể tham gia gìn giữ bản sắc văn hóa, phát triển du lịch cộng đồng và nâng cao thu nhập", bà Hồng nhấn mạnh.