Sửa Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá: Bảo vệ thế hệ tương lai trước hiểm họa thuốc lá mới

Hiểm họa thuốc lá mới trong học đường

Làn sóng thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đang tấn công mạnh mẽ vào môi trường học đường, trở thành nỗi lo trực chờ của mỗi gia đình và toàn xã hội. Theo số liệu thống kê chính thức được Bộ Y tế công bố từ các cuộc điều tra dịch tễ học gần đây, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh nhóm tuổi từ 13 -17 đã tăng phi mã từ 2,6% (năm 2019) lên đến 8,1% (năm 2023). Riêng ở nhóm độ tuổi 13 -15, tỷ lệ này đã tăng hơn gấp đôi, vọt từ 3,5% (năm 2022) lên đến 8,0% (năm 2023). 

Giới chuyên môn cảnh báo, tính đến thời điểm hiện tại, những con số này hoàn toàn có xu hướng tiếp tục gia tăng mạnh mẽ theo thời gian nếu không có các biện pháp ngăn chặn kịp thời và quyết liệt. Những thiết kế bắt mắt giả dạng đồ chơi, USB kết hợp cùng vô số hương vị trái cây thơm ngọt thực chất là cạm bẫy tinh vi dẫn dụ các em bước vào con đường nghiện ngập từ khi tuổi đời còn rất trẻ.

Bàn về những hiểm họa trực diện từ các sản phẩm này, Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Tuấn Lâm,Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam, đã chỉ ra rằng: "Nicotine trong thuốc lá mới không chỉ gây nghiện mạnh mà còn tác động trực tiếp lên cấu trúc não bộ đang phát triển của trẻ vị thành niên, gây suy giảm trí nhớ, khả năng tập trung và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tâm thần". Cùng chung góc nhìn y khoa, PGS.TS Lê Thị Hạnh, Viện Sức khỏe Tâm thần, cũng nhấn mạnh: "Việc sớm lệ thuộc vào chất kích thích còn kéo theo những hệ lụy tâm lý xã hội sâu sắc, khiến các em sa sút kết quả học tập, thay đổi hành vi cực đoan, dễ bị lôi kéo vào các tệ nạn khác và đối mặt với nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tổn thương phổi cấp tính, ung thư từ rất sớm".

Kỳ vọng từ hành lang pháp lý mới

Trước những hệ lụy khôn lường đó, dự kiến trong kỳ họp tới, Quốc hội sẽ xem xét và cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm bịt kín các khoảng trống pháp lý hiện hành.

Dự án luật tập trung sửa đổi, bổ sung chủ yếu tại Điều 2 (bổ sung khái niệm chuẩn hóa, bao quát về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, nguyên liệu, linh kiện, dung dịch đi kèm) và Điều 19 cùng các điều khoản về hành vi cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng. Những nội dung này được thiết kế để hoàn toàn đồng bộ, tương thích với lệnh cấm toàn diện đã nêu tại Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội cũng như các quy định cấm kinh doanh trong Luật Đầu tư, triệt tiêu các khoảng trống pháp lý trước đây giữa các văn bản luật.

Trước chủ trương này, các bậc phụ huynh và đội ngũ nhà giáo bày tỏ sự đồng tình mạnh mẽ và kỳ vọng lớn. Chị T.B.Liên, phụ huynh học sinh tại phường Cầu Giấy, Hà Nội, chia sẻ: "Thời gian qua gia đình và nhà trường như ngồi trên đống lửa vì học sinh mua thuốc lá điện tử dễ như mua quà vặt trước cổng trường. Việc Quốc hội kiên quyết đưa vào luật cấm toàn diện các sản phẩm này chính là chiếc vòng kim cô cần thiết để chặn đứng hiểm họa đang rình rập con em chúng tôi". 

Cùng chung nỗi niềm, thầy giáo Trần Văn Nam, giám thị một trường trung học cơ sở tại Hà Nội, cũng bày tỏ: "Nhiều em học sinh bị dụ dỗ sử dụng loại thuốc lá mới này dẫn đến sa sút tinh thần, lơ đễnh trong giờ học. Chúng tôi rất mong luật sớm được thông qua và thực thi nghiêm ngặt để trả lại môi trường học đường trong lành cho các em".

Tiếng nói trách nhiệm từ đại biểu Quốc hội

Tại các phiên thảo luận sơ bộ, các đại biểu Quốc hội đã đưa ra những đánh giá xác đáng, đòi hỏi cơ quan soạn thảo phải tiếp thu nghiêm túc để nâng cao chất lượng dự án luật.

Đóng góp ý kiến hoàn thiện dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh  nhấn mạnh sự cần thiết phải kiên trì chính sách phòng chống, lấy mục tiêu bảo vệ trẻ em và giảm tỷ lệ tiếp xúc thụ động làm trọng tâm. Chủ nhiệm Nguyễn Đắc Vinh dứt khoát yêu cầu Ban soạn thảo phải rà soát kỹ thuật, đánh giá thật kỹ tác động chính sách cùng các giải pháp tổ chức thực hiện, bảo đảm mọi quy định đưa ra phải dựa trên căn cứ khoa học vững chắc và tính khả thi cao.

Đi thẳng vào các điểm nghẽn câu chữ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ chỉ rõ một bất cập mang tính kỹ thuật vô cùng nghiêm trọng: Dự thảo quy định cấm toàn bộ hành vi sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu thuốc lá mới, thế nhưng tại khoản 1 Điều 19 lại vướng quy định sản xuất, nhập khẩu thuốc lá phải có giấy phép. Lỗ hổng mâu thuẫn này sẽ tạo ra kẽ hở pháp lý nguy hiểm dẫn đến cách hiểu sai lệch rằng thuốc lá điện tử hay thuốc lá nung nóng vẫn được cấp phép nếu đáp ứng điều kiện. Từ thực tế đó, đại biểu kiên quyết yêu cầu phải chỉnh sửa câu chữ thật rạch ròi, bịt kín tuyệt đối mọi kẽ hở pháp lý.

Ngoài ra, các đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội tiếp tục làm rõ thêm một điểm nghẽn khác liên quan trực tiếp đến hệ thống khái niệm. Theo các đại biểu, nhiều định nghĩa về sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các dạng nguyên liệu, linh kiện đi kèm vẫn chưa bảo đảm tính bao quát toàn diện, còn hiện tượng trùng lặp và thiếu thống nhất giữa các điều khoản. Các đại biểu yêu cầu cơ quan soạn thảo phải tiếp tục nghiên cứu, gọt giũa lại hệ thống khái niệm sao cho thật chuẩn xác và chặt chẽ.

Sự vào cuộc quyết liệt của Quốc hội, cùng với sự đồng thuận từ phía nhà trường, gia đình và sự chỉ đạo sát sao của các cơ quan chuyên môn chính là nền tảng vững chắc để dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sớm hoàn thiện. Khi đi vào cuộc sống, đạo luật này sẽ tạo ra chiếc khiên vững chãi, đẩy lùi làn khói độc hại và bảo vệ trọn vẹn sức khỏe của thế hệ tương lai đất nước.