Suýt liệt mặt vì khối u dưới tai

Khối u âm thầm bám quanh dây thần kinh mặt

Ở tuổi 67, bà Nguyễn Thị Hảo (Hưng Yên) chưa từng nghĩ khối sưng nhỏ xuất hiện ở vùng góc hàm dưới tai phải lại có thể khiến mình đứng trước nguy cơ bị liệt mặt. Ban đầu, khối u chỉ nhỏ, không đau, không ảnh hưởng đến sinh hoạt nên bà cho rằng đó chỉ là hạch lành tính và không đi khám. Chỉ đến khi khối sưng lớn nhanh, đường nét khuôn mặt bắt đầu thay đổi, bà mới tìm đến cơ sở y tế để kiểm tra.

Kết quả thăm khám cùng các xét nghiệm cận lâm sàng và chụp cộng hưởng từ (MRI) tại Bệnh viện Đại học Y Dược - ĐHQGHN - Cơ sở Linh Đàm cho thấy khối u có kích thước khoảng 3cm nhưng lại nằm ở vị trí đặc biệt nguy hiểm. Không chỉ phát triển trong tuyến nước bọt mang tai, khối u còn luồn sâu giữa phần nông và phần sâu của tuyến, bao quanh các nhánh của dây thần kinh số 7, dây thần kinh điều khiển mọi cử động biểu cảm trên khuôn mặt.

Theo GS.TS Lê Minh Kỳ và TS.BS Nguyễn Như Đua, tuyến nước bọt mang tai được chia thành hai phần bởi mặt phẳng có dây thần kinh mặt đi qua. Đây là dây thần kinh rất quan trọng, sau khi ra khỏi nền sọ sẽ chia thành năm nhánh lớn để chi phối hoạt động của trán, mắt, mũi, má và miệng.

Điều khiến ca bệnh trở nên đặc biệt phức tạp là khối u phát triển đan xen và ôm sát các nhánh thần kinh này. Nếu trong quá trình phẫu thuật, dây thần kinh bị cắt, dập hoặc tổn thương do nhiệt từ dụng cụ mổ, người bệnh có thể phải đối mặt với tình trạng liệt mặt ngay sau mổ. Khi đó, mắt không thể nhắm kín, nguy cơ khô mắt, viêm giác mạc và suy giảm thị lực sẽ tăng cao; miệng bị méo lệch, việc ăn uống, nói chuyện hay cười đều gặp nhiều khó khăn. Ngược lại, nếu bác sĩ vì lo ngại tổn thương thần kinh mà không lấy sạch khối u thì nguy cơ tái phát bệnh là rất lớn.

Nhớ lại quãng thời gian trước ca phẫu thuật, bà Nguyễn Thị Hảo cho biết bản thân từng rơi vào trạng thái lo lắng kéo dài sau khi được bác sĩ giải thích về mức độ nguy hiểm của khối u.

"Tôi gần như mất ăn, mất ngủ suốt nhiều tuần. Điều khiến tôi sợ nhất là nguy cơ sau mổ khuôn mặt bị biến dạng, mắt không nhắm được hoặc miệng méo vĩnh viễn. Gia đình đã đưa tôi đi tư vấn nhiều nơi trước khi quyết định điều trị tại Bệnh viện Đại học Y Dược - ĐHQGHN - Cơ sở Linh Đàm. Sau khi được các bác sĩ giải thích rất kỹ về phương án điều trị, tôi mới yên tâm bước vào phòng mổ", bà Hảo chia sẻ.

Quyết định giữ lại nụ cười cho người bệnh

Đánh giá đây là ca phẫu thuật thuộc nhóm có độ khó cao, bệnh viện đã tổ chức hội chẩn với sự tham gia của các chuyên gia và xây dựng kế hoạch phẫu thuật chi tiết nhằm vừa lấy sạch khối u, vừa bảo tồn tối đa chức năng của dây thần kinh mặt.

Ca mổ do GS.TS Lê Minh Kỳ cùng TS.BS Nguyễn Như Đua phối hợp với ê-kíp gây mê hồi sức thực hiện. Trong hơn hai giờ liên tục, các bác sĩ làm việc với mức độ tập trung cao, sử dụng kỹ thuật vi phẫu dưới kính phóng đại để xác định chính xác vị trí gốc dây thần kinh số 7 ngay khi dây thần kinh đi ra khỏi xương chũm. Từ đó, từng nhánh thần kinh được bóc tách cẩn trọng khỏi khối u, hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương.

Trong khi đó, TS.BS Nguyễn Như Đua cho biết, để đạt được kết quả tốt, phẫu thuật viên phải kiên trì bóc tách từng lớp mô tuyến nhỏ nhất xung quanh khối u. Mỗi sợi thần kinh đều phải được nhận diện và bảo vệ trong suốt quá trình mổ, đồng thời vẫn phải đảm bảo lấy trọn khối u nhằm hạn chế nguy cơ tái phát về sau.

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ của ê-kíp, toàn bộ khối u hơn 3cm đã được lấy bỏ hoàn toàn, trong khi dây thần kinh số 7 được bảo tồn nguyên vẹn. Sau phẫu thuật, bà Hảo vận động cơ mặt bình thường, mắt nhắm kín, nụ cười cân đối, không xuất hiện các biến chứng như chảy máu hay rò nước bọt. Đặc biệt, đường mổ được giấu theo nếp lằn cổ và sau tai, giúp đảm bảo yếu tố thẩm mỹ. Sau bốn ngày điều trị và theo dõi, người bệnh đủ điều kiện xuất viện trong tình trạng sức khỏe ổn định.

Qua trường hợp này, các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên chủ quan với các khối sưng xuất hiện ở vùng góc hàm hoặc dưới tai, dù không gây đau. Phần lớn u tuyến nước bọt mang tai phát triển chậm và gần như không có triệu chứng trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, khi khối u lớn lên hoặc lan sâu, việc điều trị sẽ trở nên khó khăn hơn do liên quan trực tiếp đến dây thần kinh mặt và nhiều cấu trúc quan trọng khác.