Tăng mức phạt khi vi phạm đối với lao động nữ và bảo đảm bình đẳng giới

Người dưới 18 tuổi có thể tự yêu cầu cung cấp thông tin

Luật Tiếp cận thông tin 2026 có hiệu lực từ 1/9, cho phép người dưới 18 tuổi tự mình yêu cầu cung cấp thông tin, hoặc thực hiện với sự đồng ý của người đại diện hay thông qua người đại diện theo quy định của pháp luật dân sự.

Đây là điểm mới đáng chú ý so với Luật Tiếp cận thông tin năm 2016. Quy định mới tạo điều kiện để trẻ em chủ động tìm kiếm thông tin liên quan đến học tập, đời sống và quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Luật đồng thời yêu cầu Nhà nước hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho người khuyết tật, người dân tộc thiểu số và người sinh sống tại vùng khó khăn khi thực hiện quyền tiếp cận thông tin.

Tuy nhiên, quyền yêu cầu thông tin vẫn phải tuân thủ các quy định về những loại thông tin không được tiếp cận hoặc chỉ được tiếp cận có điều kiện.

Trẻ dưới 6 tuổi được liên thông thủ tục Căn cước

Nghị định 301/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 1/9, bổ sung thủ tục cấp thẻ Căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi vào quy trình liên thông gồm đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ BHYT.

Điểm mới là cha, mẹ hoặc người đại diện hợp pháp có thể đề nghị cấp Căn cước ngay trong quy trình khai sinh, thay vì phải thực hiện một quy trình riêng.

Thông tin được liên thông giữa các hệ thống dữ liệu hộ tịch, cư trú, bảo hiểm và căn cước, qua đó giảm việc khai, nộp lại những thông tin đã có.

Với gia đình có con nhỏ, thay đổi này đáng chú ý ở việc một quy trình liên thông có thể giải quyết đồng thời nhiều thủ tục, giảm thời gian và số lần đi lại.

Mỗi thửa đất, công trình có một mã định danh riêng

Nghị định 326/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 1/9, quy định các địa điểm thuộc phạm vi điều chỉnh được cấp một mã định danh duy nhất gồm 12 chữ số, trong đó có thửa đất, công trình kiến trúc, công trình xây dựng, kết cấu xây dựng và nhiều loại địa điểm khác.

Điểm mới là lần đầu dữ liệu về địa điểm được chuẩn hóa theo một mã thống nhất trên phạm vi toàn quốc, phục vụ kết nối, chia sẻ và khai thác với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Cơ sở dữ liệu còn lưu các thông tin như địa chỉ, lối tiếp cận, mã bưu chính, tọa độ và thông tin liên quan đến giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nếu có. Về lâu dài, việc chuẩn hóa này có thể giảm khâu xác minh, bổ sung thông tin khi người dân thực hiện các thủ tục liên quan đến địa chỉ, đất đai, nhà ở.

Với người dân, giá trị lớn nhất của quy định này nằm ở việc giảm khâu xác minh, kê khai lại thông tin khi thực hiện các thủ tục liên quan đến đất đai, nhà ở và địa chỉ. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc vào việc các cơ sở dữ liệu được kết nối, cập nhật đầy đủ.

Rõ thủ tục hỗ trợ gia đình nạn nhân tai nạn giao thông

Thông tư 126/2026/TT-BCA có hiệu lực từ 1/9, quy định cụ thể hồ sơ, trình tự, thủ tục thực hiện các khoản chi từ Quỹ giảm thiểu thiệt hại tai nạn giao thông đường bộ.

Điểm mới đáng chú ý là làm rõ tài liệu chứng minh đối với từng nhóm được hỗ trợ. Với nạn nhân bị thương có tỷ lệ tổn thương cơ thể trên 31% đến dưới 81% và gặp khó khăn về kinh tế, hồ sơ cần có tài liệu về tỷ lệ tổn thương, cùng xác nhận hoàn cảnh kinh tế khó khăn.

Gia đình có nạn nhân tử vong gặp khó khăn về kinh tế cũng có hồ sơ riêng; trường hợp tổn thương cơ thể trên 81% và người trực tiếp giúp đỡ, cứu chữa, đưa nạn nhân đi cấp cứu cũng được hướng dẫn thủ tục. Đáng lưu ý, Thông tư không tạo thêm khoản hỗ trợ mới, mà làm rõ cách thức để người thuộc diện được hưởng có thể thực hiện quyền của mình.

Đây là quy định về cách thực hiện chính sách đã có, không phải một khoản hỗ trợ mới. Người thuộc diện được hỗ trợ cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh thương tật và hoàn cảnh kinh tế để việc giải quyết được thuận lợi.

Lao động nữ được tăng cơ chế bảo vệ

Nghị định 283/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 10/9, trong đó dành quy định riêng về vi phạm đối với lao động nữ và bảo đảm bình đẳng giới.

Điểm đáng chú ý là doanh nghiệp có thể bị phạt 10-20 triệu đồng nếu không cho lao động nữ nghỉ 30 phút mỗi ngày trong thời gian hành kinh hoặc không cho người đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi nghỉ 60 phút mỗi ngày, trừ trường hợp pháp luật cho phép thỏa thuận khác.

Doanh nghiệp cũng bị xử phạt nếu vi phạm quy định bảo vệ lao động nữ mang thai, nuôi con nhỏ hoặc sa thải, kỷ luật, đơn phương chấm dứt hợp đồng trái quy định vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Một số trường hợp còn phải trả tiền lương bị mất hoặc nhận người lao động trở lại làm việc.

Không chỉ tăng mức phạt, quy định mới còn gắn chế tài với việc khôi phục quyền lợi bị xâm phạm. Đây là cơ sở để lao động nữ có thêm căn cứ yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đúng các chế độ đã được pháp luật bảo đảm.

Thêm tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VneID

Nghị định 320/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 28/9, lần đầu bổ sung quy định về tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID. Đây là thông tin định danh cho phép tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để nhận các khoản hỗ trợ, hưu trí và chi trả an sinh xã hội.

Điểm mới khác là khi giấy tờ, thông tin đã được tích hợp trên VNeID và đủ điều kiện khai thác, cơ quan, tổ chức không được yêu cầu người dân nộp hoặc xuất trình lại bản chính, bản sao những giấy tờ đó.

Với người cao tuổi, người khuyết tật và người đang hưởng chính sách an sinh, quy định mới có thể giảm một số khâu trung gian khi nhận tiền. Tuy nhiên, không bắt buộc mọi người phải chuyển sang nhận lương hưu, trợ cấp qua VNeID; người chưa lập tài khoản vẫn được chi trả bằng phương thức khác theo quy định.

Những quy định mới không chỉ thay đổi cách thực hiện thủ tục mà còn bổ sung thêm cơ chế bảo vệ quyền lợi của trẻ em, lao động nữ và các nhóm yếu thế. Việc nắm rõ điểm mới sẽ giúp người dân chủ động thực hiện quyền của mình khi chính sách bắt đầu có hiệu lực.