Thái Nguyên xây dựng thương hiệu điểm đến gắn với các giải chạy marathon
Các vận động viên tham gia giải chạy "Thái Nguyên Trail - Xứ trà sơn cước" năm 2026
Từ những đồi chè La Bằng, ruộng bậc thang Sảng Mộc đến sườn Đông Tam Đảo và hồ Ba Bể, Thái Nguyên sở hữu nhiều dạng địa hình phù hợp phát triển các giải chạy marathon, chạy địa hình (trail running). Thành công của những giải chạy gần đây tạo cơ hội thúc đẩy kinh tế, dịch vụ - du lịch, quảng bá văn hóa và phát triển sinh kế cộng đồng.
Những bước chạy "chạm" vào miền chè
Ngày 7/11/2026, Giải chạy "Thái Nguyên Trail - Xứ trà sơn cước" được tổ chức, thu hút 600 vận động viên đến từ 15 tỉnh, thành phố. Với ba cự ly 5km, 15km và 25km, đường chạy được thiết kế qua những không gian cảnh quan đặc trưng như sườn Đông Tam Đảo, suối Cửa Tử, đồi chè Cầu Đá, Di tích nơi thành lập cơ sở Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Thái Nguyên và điểm du lịch cộng đồng đầu tiên của tỉnh. Theo ban tổ chức, khoảng 2/3 số vận động viên đăng ký đến từ các địa phương khác nhau, cho thấy sự lan tỏa từ giải chạy.
Trước đó, đầu tháng 10/2026, Giải chạy khám phá mùa vàng Sảng Mộc đưa vận động viên đến với những thửa ruộng bậc thang và bản làng vùng cao. Tại Ba Bể, giải chạy "Những dấu chân trên miền hồ biếc" tổ chức ngày 17/5 cũng thu hút gần 700 vận động viên tranh tài ở các cự ly 5km, 10km và 21km. Những sự kiện này cho thấy bước đầu hình thành sản phẩm du lịch thể thao gắn với trải nghiệm cảnh quan và đời sống địa phương.
Thái Nguyên có lợi thế khi sở hữu nhiều dạng địa hình, cho phép phát triển các loại hình chạy bộ với cấp độ thử thách khác nhau. Nổi bật là những vùng đồi chè trung du tại La Bằng, Tân Cương, Trại Cài. Địa hình đồi bát úp nối tiếp nhau, độ dốc tương đối vừa phải, có thể phù hợp với các cự ly ngắn và trung bình dành cho người chạy phong trào. Riêng đồi chè Cầu Đá ở La Bằng có diện tích hơn 90ha, tạo không gian để nghiên cứu thiết kế các cung đường chạy kết hợp trải nghiệm không gian văn hóa trà.
Bên cạnh cảnh quan, giá trị của những cung đường này còn nằm ở khả năng kết nối với các hoạt động trải nghiệm tại địa phương. Vận động viên có thể tìm hiểu quy trình trồng, thu hái và chế biến chè, tham quan vùng nguyên liệu, thưởng thức sản phẩm đặc trưng. Đây là hướng kết hợp giữa thể thao với du lịch nông nghiệp, du lịch văn hóa, giúp kéo dài thời gian lưu trú và mở rộng trải nghiệm của du khách.

Giải chạy "Thái Nguyên Trail - Xứ trà sơn cước" qua những đồi chè tại xã La Bằng
Một không gian khác có thể khai thác là sườn Đông Tam Đảo với hệ thống rừng, suối, thác và những đường mòn xuyên núi. Địa hình có độ dốc, độ cao và bề mặt thay đổi liên tục phù hợp hơn với các giải chạy địa hình, đòi hỏi vận động viên có sức bền và kỹ thuật xử lý địa hình. Trong khi đó, Sảng Mộc có lợi thế về ruộng bậc thang và cảnh quan mùa lúa chín. Những cung đường chạy qua bản làng, sườn núi và các thửa ruộng tạo điều kiện kết hợp hoạt động thể thao với tìm hiểu văn hóa vùng cao.
Nhóm địa hình thứ 3 là không gian mặt hồ. Hồ Núi Cốc với cảnh quan mặt nước, đảo xanh và núi đồi bao quanh; hồ Ba Bể với hệ sinh thái rừng, hồ và các bản làng ven hồ có thể phát triển những cung chạy kết hợp du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Khác với đường chạy đô thị, các cung đường ven hồ có thể tạo ra trải nghiệm gắn với thiên nhiên, đồng thời mở rộng khả năng kết nối với các hoạt động tham quan, nghỉ dưỡng và khám phá văn hóa bản địa.
Sự đa dạng về địa hình là cơ sở để Thái Nguyên nghiên cứu xây dựng hệ thống giải chạy theo mùa, theo khu vực và theo cấp độ. Thay vì tập trung vào một sự kiện đơn lẻ, địa phương có thể phát triển nhiều sản phẩm có chủ đề riêng, từ chạy giữa miền chè, chinh phục đường núi đến khám phá mùa vàng và miền hồ.
Động lực phát triển kinh tế - xã hội cho địa phương
Tại nhiều địa phương, marathon không chỉ là hoạt động thể thao mà còn được khai thác như một sản phẩm du lịch, tạo nguồn khách cho hệ thống lưu trú, ăn uống, vận chuyển và các dịch vụ đi kèm. Quy mô và sức lan tỏa của một giải chạy có thể mở rộng ra ngoài nhóm vận động viên, bởi người thân, bạn bè và khách du lịch cũng có nhu cầu lưu trú, tham quan, trải nghiệm tại điểm đến.
Thực tế tại Việt Nam cho thấy tiềm năng kinh tế của loại hình này. Năm 2022, hệ thống giải chạy VnExpress Marathon thu hút gần 50.000 vận động viên tại nhiều địa phương, đồng thời đưa khoảng 200.000 lượt khách đến các điểm tổ chức. Hay Giải Marathon Quốc tế Di sản Hạ Long năm 2025 đã thu hút hơn 14.000 đến 15.000 vận động viên, trong đó có hơn 3.000 vận động viên quốc tế đến từ gần 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Những con số này cho thấy các giải chạy có thể trở thành một kênh thu hút khách du lịch nếu được tổ chức chuyên nghiệp và gắn với hệ thống dịch vụ tại địa phương.
Với Thái Nguyên, việc phát triển du lịch thể thao có cơ sở từ kinh nghiệm tổ chức các sự kiện trước đó. Năm 2024, tỉnh đăng cai Giải vô địch Roller Sports Cúp Quốc gia và Giải chạy bán Marathon mở rộng, thu hút hơn 200 vận động viên Roller Sports cùng các vận động viên chạy bộ đến từ nhiều tỉnh, thành phố. Năm 2026, các giải chạy tại Ba Bể, Sảng Mộc và La Bằng tiếp tục mở rộng không gian tổ chức, đưa hoạt động thể thao đến gần hơn với các điểm du lịch tự nhiên'.

Giải chạy "Những dấu chân trên miền hồ biếc" có gần 700 vận đồng viên, với cung đường chạy vòng quanh hồ Ba Bể
Hướng phát triển này phù hợp với Đề án số 17-ĐA/TU ngày 10/12/2025 của Tỉnh ủy về phát triển du lịch Thái Nguyên giai đoạn 2026-2030 và Kế hoạch số 64/KH-UBND triển khai Đề án. Trong định hướng đa dạng hóa sản phẩm, tỉnh chú trọng phát triển du lịch thể thao, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và nông nghiệp trải nghiệm; đồng thời xác định Hồ Núi Cốc và Hồ Ba Bể là hai trọng điểm phát triển du lịch.
Với những sản phẩm du lịch thể thao như các giải chạy marathon sẽ góp phần đa dạng hóa thị trường khách, bổ sung nhóm khách đông đảo từ vận động viên tới gia đình, người thân và bạn bè có nhu cầu trải nghiệm. Khi được tổ chức cùng các hoạt động tham quan, trải nghiệm ẩm thực, sản phẩm nông nghiệp và văn hóa địa phương, sự kiện có thể trở thành động lực kích cầu đối với kinh tế của địa phương với các dịch vụ lưu trú, ăn uống, vận chuyển, hướng dẫn trải nghiệm và giới thiệu sản vật địa phương.
Tuy nhiên, để trở thành điểm đến của các giải marathon quy mô, Thái Nguyên cần giải quyết đồng bộ những yêu cầu về hạ tầng, năng lực tổ chức và chất lượng dịch vụ. Bên cạnh đó, Thái Nguyên cần xây dựng thương hiệu riêng cho từng giải chạy thông qua những giá trị văn hóa gắn với từng không gian. Giải chạy tại La Bằng có thể khai thác câu chuyện về vùng chè; cung đường sườn Đông Tam Đảo gắn với trải nghiệm rừng núi, suối thác; Sảng Mộc tập trung vào cảnh quan ruộng bậc thang và đời sống bản làng; còn Ba Bể có thể phát triển sản phẩm gắn với hệ sinh thái hồ và văn hóa cộng đồng. Mỗi giải cần có định vị, hình ảnh nhận diện và trải nghiệm đặc trưng, đồng thời cần được đổi mới theo từng năm để thu hút vận động viên và du khách.

Thái Nguyên có thể phát triển các giải chạy kết hợp du lịch sinh thái và trải nghiệm văn hóa cộng đồng
Đặc biệt, phát triển du lịch thể thao phải gắn với yêu cầu bảo tồn cảnh quan và hệ sinh thái. Chính vì vậy, chặng đường xây dựng thương hiệu điểm đến cho các giải chạy còn đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp tổ chức sự kiện, đơn vị lữ hành và cộng đồng dân cư.
Khi các giải đấu được tổ chức theo hướng chuyên nghiệp, có bản sắc và gắn với chuỗi dịch vụ địa phương, đường chạy không chỉ là không gian thi đấu mà còn có thể trở thành tuyến khám phá, góp phần đưa cảnh quan, văn hóa và sản vật Thái Nguyên đến gần hơn với du khách trong nước và quốc tế.