"Tháng nghe phụ nữ nói": Lắng nghe để tạo ra thay đổi thực chất

“Tháng nghe phụ nữ nói” không chỉ là dịp để hội viên, phụ nữ bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, mà còn là cơ hội để tổ chức Hội nhận diện đúng nhu cầu, đổi mới cách hoạt động và kết nối nguồn lực giải quyết những vấn đề từ thực tiễn. 

Lắng nghe phụ nữ không dừng lại ở việc ghi nhận những điều họ nói, mà cần hiểu vì sao họ gặp khó khăn, thực sự cần gì và mong muốn thay đổi điều gì trong cuộc sống. Để làm được điều đó, tổ chức Hội cần biết phân loại, phân tích thông tin, chủ động tiếp cận những nhóm phụ nữ ít có cơ hội lên tiếng, đồng thời theo dõi đến cùng quá trình giải quyết các kiến nghị.

Ông Đặng Vũ Cảnh Linh chia sẻ quan điểm về giá trị của lắng nghe và gợi mở một số giải pháp để chuyển từ lắng nghe tiếng nói của phụ nữ thành những hành động cụ thể.

+ Theo ông, làm thế nào để một hoạt động lắng nghe phụ nữ không chỉ dừng ở ghi nhận tâm tư, mà tạo ra dữ liệu có giá trị để Hội nhận diện đúng vấn đề và nhu cầu?

Ông Đặng Vũ Cảnh Linh: Theo tôi, trước hết cần nhìn nhận hoạt động "Tháng nghe phụ nữ nói" không chỉ là một hình thức tiếp xúc, đối thoại giữa tổ chức Hội với hội viên, phụ nữ, mà còn là cơ hội để Hội nắm bắt thực tiễn, từng bước hình thành hệ thống thông tin, dữ liệu về đời sống, nhu cầu và những vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ từ đó đổi mới nội dung, phương pháp hoạt động hội hiệu quả hơn.

Lắng nghe là phương pháp quan trọng để tìm hiểu đời sống xã hội, tuy nhiên, không phải cứ thu thập được nhiều ý kiến là có được dữ liệu tốt. Vì vậy, cần thu thập phân loại ý kiến phụ nữ theo các nhóm tuổi, địa bàn, nghề nghiệp, hoàn cảnh sống và lĩnh vực quan tâm, cần phân biệt giữa những khó khăn trước mắt với nhu cầu phát triển lâu dài của phụ nữ cũng như nhận diện những nguyên nhân sâu xa đang cản trợ sự tiến bộ của phụ nữ hiện nay.

Phụ nữ trẻ, nhất là những người mới lập gia đình, có thể quan tâm nhiều đến hôn nhân, chăm sóc, nuôi dạy con cái và cân bằng giữa công việc với cuộc sống gia đình. Phụ nữ nông dân quan tâm đến phát triển sản xuất, kinh tế hộ gia đình, liên kết kinh doanh, nâng cao năng lực quản lý và tiếp cận thị trường. Phụ nữ cao tuổi có nhu cầu lớn hơn về chăm sóc sức khỏe, tự chăm sóc bản thân, đời sống tinh thần và tham gia các hoạt động cộng đồng. Trong khi đó, phụ nữ làm việc tại các cơ quan, doanh nghiệp có thể quan tâm nhiều hơn đến phát triển nghề nghiệp, nâng cao năng lực, thích ứng với chuyển đổi số và cơ hội thăng tiến.

Ngay trong mỗi nhóm phụ nữ cũng có những khác biệt về độ tuổi, học vấn, thu nhập, hoàn cảnh gia đình và môi trường sống. Vì vậy, nếu chỉ tổng hợp những vấn đề phụ nữ quan tâm mà không phân tích ai đang quan tâm, vì sao họ quan tâm và cần được hỗ trợ như thế nào, Hội sẽ rất khó xây dựng được những hoạt động phù hợp. Theo tôi, lắng nghe là cần thiết nhưng quan trọng hơn là từ lắng nghe phải nhận diện đúng vấn đề, xác định nhu cầu và chuyển hóa thành những chương trình hành động cụ thể, qua đó phát huy vai trò chủ thể, tính chủ động, sáng tạo và sự tham gia thực chất của hội viên, phụ nữ trong các hoạt động của Hội cũng như giải quyết những vấn đề của chính mình.

+ Từ thực tiễn đó, ông có thể cho biết cán bộ Hội cần thay đổi cách lắng nghe như thế nào để tiếng nói của những nhóm phụ nữ ít lên tiếng, phụ nữ yếu thế cũng được nhìn thấy?

Thực tế những phụ nữ khó khăn, yếu thế là những người ít có cơ hội bày tỏ nhu cầu của mình nhất, đặc biệt phụ nữ nghèo, phụ nữ khuyết tật, phụ nữ dân tộc thiểu số, lao động di cư hay những người đang gặp khó khăn trong gia đình có thể ít tham gia hoặc không muốn chia sẻ những vấn đề riêng tư trước đông người. Bởi vậy, cán bộ Hội cần chủ động tìm đến các nhóm phụ nữ này, tạo điều kiện để họ có thể nói và được lắng nghe.

Quá trình tiếp xúc cũng cần linh hoạt về thời gian, địa điểm và phương pháp tiếp cận. Có thể cần những cuộc trao đổi ngoài giờ hành chính hoặc những cuộc trao đổi riêng tư, bảo đảm an toàn và giữ bí mật thông tin. Thay vì chỉ hỏi phụ nữ có khó khăn, kiến nghị gì, cán bộ Hội nên tìm hiểu họ mong muốn thay đổi điều gì trong cuộc sống, đã từng tìm cách giải quyết ra sao, đang gặp trở ngại gì và cần được hỗ trợ như thế nào. Vấn đề là tổ chức Hội cần tạo dựng môi trường đủ tin cậy, tôn trọng, bình đẳng để phụ nữ được nói cũng như bộc lộ những năng lực của mình.

Để làm tốt việc nay vai trò của những cán bộ Hội cơ sở là đặc biệt quan trọng. Cần phát huy vai trò cán bộ cơ sở kết hợp với những hội viên tích cực và những phụ nữ có uy tín trong cộng đồng để tiếp cận những người ít tham gia sinh hoạt Hội, giúp tổ chức Hội hiểu rõ hơn những vấn đề khó nhận diện qua các cuộc họp hay báo cáo thông thường.

Lắng nghe thực chất không chỉ là để những người ít có tiếng nói được nói lên suy nghĩ của mình, mà còn để tiếng nói ấy có giá trị đối với bản thân phụ nữ và công tác Hội.

- Sau khi thu thập và phân tích ý kiến, theo ông, các cấp Hội cần làm gì để dữ liệu từ "lắng nghe" thực sự trở thành căn cứ điều chỉnh hoạt động, chính sách và tạo ra thay đổi cho phụ nữ?

Theo tôi, đây là vấn đề quan trọng nhất, bởi lắng nghe không phải là để đấy mà cần tạo ra những thay đổi tích cực trong công tác hội và đời sống phụ nữ. Những thông tin, dữ liệu thu thập được trong thực tiễn phải trở thành căn cứ để các cấp Hội đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, thiết kế các chương trình, phong trào thi đua và cuộc vận động phù hợp hơn với nhu cầu của từng nhóm phụ nữ.

Bên cạnh đó, tôi cho rằng Hội LHPN các cấp cần phát huy nhiều hơn mô hình câu lạc bộ, nhóm sinh hoạt và liên kết cộng đồng theo nhu cầu, sở thích, nghề nghiệp và điều kiện sống của phụ nữ. Đó có thể là các câu lạc bộ cha mẹ trẻ, nuôi dạy con, xây dựng gia đình hạnh phúc, các nhóm phụ nữ liên kết phát triển kinh tế hộ, sản xuất kinh doanh, khởi nghiệp, các câu lạc bộ chăm sóc sức khỏe, sống vui, sống khỏe của phụ nữ cao tuổi, hay những nhóm học tập, hỗ trợ nhau nâng cao kỹ năng số, phát triển nghề nghiệp. Những mô hình này không nhất thiết phải lớn, nhưng cần thiết thực, linh hoạt và có khả năng duy trì từ chính nhu cầu của người tham gia.

Cũng cần tạo cơ hội để chính hội viên, phụ nữ đề xuất, cùng thiết kế, tổ chức và đánh giá những hoạt động Hội đáp ứng nhu cầu của mình. Trong quá trình đó, cán bộ Hội đóng vai trò hỗ trợ, đồng hành, kết nối nguồn lực, phát hiện và bồi dưỡng những nhân tố tích cực, khuyến khích các sáng kiến và phát huy khả năng tự quản của phụ nữ tại cộng đồng.

Tất nhiên, không phải mọi vấn đề đều có thể giải quyết bằng các hoạt động của Hội, tuy nhiên Hội phụ nữ là nơi tập hợp tiếng nói của phụ nữ, cần phát huy vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của phụ nữ trong việc tổng hợp, chuyển kiến nghị của phụ nữ đến các cơ quan có thẩm quyền, đồng thời có cơ chế theo dõi, giám sát và phản hồi kết quả.

"Tháng nghe phụ nữ nói" là hoạt động tốt, tôi kỳ vọng sẽ không chỉ là một diễn đàn tiếp nhận tâm tư, nguyện vọng, mà còn trở thành động lực đổi mới hoạt động Hội từ cơ sở và tạo điều kiện để chính phụ nữ tham gia giải quyết những vấn đề của mình. Một tổ chức Hội mạnh không chỉ ở khả năng tập hợp phụ nữ, mà còn ở khả năng khơi dậy sáng kiến, phát huy năng lực và hỗ trợ phụ nữ chủ động cải thiện cuộc sống, qua đó nâng cao vị thế, vai trò của phụ nữ trong gia đình và xã hội, thúc đẩy sự tiến bộ của phụ nữ và bình đẳng giới.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!