Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thực hiện Đề án cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn

Việc xây dựng cửa khẩu thông minh giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam và Trung Quốc, chính vì vậy Đề án được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của các cấp, các ngành từ trung ương đến địa phương. Ngày 19/10/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp với tỉnh Lạng Sơn và các bộ, ngành liên quan về tình hình triển khai Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn. Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, xây dựng cửa khẩu thông minh có ý nghĩa quan trọng trong tạo thuận lợi thương mại, giảm chi phí logistics, đồng thời nâng cao hiệu quả phòng, chống gian lận thương mại. Đối với hàng nông sản, thủy sản, việc rút ngắn thời gian thông quan còn góp phần bảo đảm chất lượng, giá trị hàng hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam.

Để cửa khẩu thông minh hoạt động hiệu quả, các ngành chức năng của Việt Nam và phía bạn phải bảo đảm kết nối đồng bộ, không chỉ về hạ tầng vật chất mà còn về cơ sở dữ liệu, hệ thống pháp lý và quy trình vận hành. Phó Thủ tướng Thường trực ghi nhận những nỗ lực của tỉnh Lạng Sơn trong triển khai Đề án, song chỉ rõ giai đoạn 1 vẫn còn chậm tiến độ và đề nghị tỉnh Lạng Sơn báo cáo rõ những thuận lợi, khó khăn, vướng mắc và kiến nghị cụ thể đối với từng bộ, ngành để cùng trao đổi, xác định giải pháp tháo gỡ.

Nỗ lực để đáp ứng yêu cầu tiến độ

Báo cáo tại cuộc họp, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lạng Sơn Đinh Hữu Học cho biết tỉnh đã triển khai các nhiệm vụ theo Quyết định số 865/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ; hoàn thành các nội dung điều chỉnh quy hoạch liên quan, đồng thời thúc đẩy đầu tư hạ tầng, chuẩn bị điều kiện kết nối và vận hành cửa khẩu thông minh.

Trong phối hợp với phía Trung Quốc, hai bên đã ký kết Bản ghi nhớ về cơ chế gặp gỡ, trao đổi định kỳ và xây dựng thí điểm cửa khẩu thông minh; tổ chức thử nghiệm phương tiện vận chuyển hàng hóa tự hành AGV (xe dẫn hướng tự động) và IGV (xe dẫn hướng thông minh) tại hai tuyến đường chuyên dụng thuộc cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị - Hữu Nghị Quan.

Cụ thể, tại khu vực mốc 1088/2-1089, hai bên đã thử nghiệm thành công xe AGV thông quan ban đêm, sau đó tiếp tục thử nghiệm vận hành ban ngày. Quá trình thử nghiệm AGV đã vận chuyển an toàn 71 chuyến hàng từ Pò Chài (Trung Quốc) về bãi xe Bảo Nguyên (Việt Nam). Tại khu vực mốc 1119-1120, hai bên đã thử nghiệm thành công 3 xe IGV vào ngày 12/02/2026.

Về hạ tầng, tại khu vực mốc 1119-1120, việc mở rộng đường chuyên dụng từ 4 lên 6 làn đã hoàn thành và đưa vào sử dụng từ tháng 11/2025; giai đoạn mở rộng từ 6 lên 14 làn đã cơ bản hoàn thành các hạng mục chính. Tỉnh cam kết hoàn thành phần đường thuộc trách nhiệm địa phương trong tháng 10/2026.

"Tuy nhiên, để vận hành cửa khẩu thông minh, khu vực này còn cần hệ thống bến bãi, thiết bị bốc xếp container tự động do doanh nghiệp đầu tư. Dự án ngoài ngân sách hiện mới triển khai san gạt mặt bằng, tiến độ chậm do những khó khăn trước đó trong lựa chọn nhà đầu tư và thực hiện thủ tục đất đai", Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lạng Sơn chia sẻ.

Về cơ sở pháp lý, tỉnh cho biết việc Chính phủ ban hành Nghị định số 236/2026/NĐ-CP và Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 128/2026/TT-BTC đã tạo cơ sở quan trọng để triển khai Đề án. Những khó khăn hiện nay chủ yếu tập trung vào việc hướng dẫn áp dụng quy định, hoàn thiện điều kiện kỹ thuật, hạ tầng công nghệ và tổ chức vận hành mô hình mới. Cụ thể là các quy định về vận hành xe không người lái qua biên giới, đăng ký, cấp phép lưu hành, chứng nhận an toàn kỹ thuật, giám sát và xử lý sự cố chưa được hoàn thiện đầy đủ. Cùng với đó, việc kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý và doanh nghiệp hai nước vẫn cần tiếp tục thống nhất về tiêu chuẩn kỹ thuật, phương thức kết nối, quản lý, khai thác và bảo vệ dữ liệu…

Tập trung tháo gỡ khó khăn

Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành khẳng định sẵn sàng phối hợp, hỗ trợ tỉnh Lạng Sơn tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ triển khai Đề án. Về cơ sở pháp lý, Bộ Tư pháp và Bộ Xây dựng đề nghị địa phương xác định cụ thể những quy định còn vướng mắc để có phương án xử lý phù hợp. Đối với phương tiện AGV, IGV, các bộ đề xuất những hướng xử lý liên quan đến quy định chuyên ngành và phạm vi áp dụng Hiệp định vận tải đường bộ Việt Nam - Trung Quốc năm 1994, đồng thời tiếp tục trao đổi với phía Trung Quốc để làm rõ các vấn đề liên quan. Bộ Tài chính cho biết các điều kiện pháp lý, nhân lực trong lĩnh vực hải quan đã được chuẩn bị. Bộ cũng có phương án kết nối, trao đổi dữ liệu với phía Trung Quốc và bố trí thiết bị kiểm tra, giám sát hàng hóa, sẵn sàng phục vụ hoạt động của cửa khẩu thông minh. Bộ Quốc phòng đã hoàn thành việc bố trí lực lượng, phương tiện theo nhiệm vụ được giao. Đại diện Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan khẳng định tiếp tục phối hợp, hướng dẫn địa phương hoàn thiện các điều kiện về cấp phép hoạt động phương tiện thông minh, an ninh mạng, tiêu chuẩn kỹ thuật và kết nối hệ thống.

Đại diện các bộ, ngành cũng đề nghị Lạng Sơn xây dựng tiến độ tổng thể theo từng hạng mục, xác định rõ những công việc trọng tâm, các điểm nghẽn và thời hạn hoàn thành. Đồng thời nghiên cứu thành lập tổ công tác liên ngành để xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh. Theo đó, cần xác định rõ những nhiệm vụ đã hoàn thành, những công việc còn tồn đọng, nguyên nhân vướng mắc và trách nhiệm xử lý của từng cơ quan, đơn vị.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh, việc triển khai cửa khẩu thông minh tại Lạng Sơn có ý nghĩa quan trọng trong thực hiện các cam kết hợp tác giữa lãnh đạo cấp cao hai nước, tạo thuận lợi thương mại, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Do đó, các bộ, ngành và địa phương phải phối hợp chặt chẽ, tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, ngành, trên cơ sở kiến nghị của tỉnh Lạng Sơn và các nội dung đã trao đổi tại cuộc họp, khẩn trương có văn bản chính thức trả lời, hướng dẫn địa phương, bảo đảm rõ nội dung, trách nhiệm và phương án thực hiện. Đối với những vấn đề vượt thẩm quyền, tỉnh Lạng Sơn chủ động tổng hợp, đề xuất với các bộ, ngành liên quan để xem xét, xử lý. Riêng những khó khăn về nguồn lực đầu tư, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị tỉnh có kiến nghị cụ thể gửi Bộ Tài chính để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét.

Phó Thủ tướng Thường trực đồng ý thành lập tổ công tác liên ngành do lãnh đạo UBND tỉnh Lạng Sơn làm tổ trưởng, với sự tham gia của cán bộ cấp vụ, cục thuộc các bộ, ngành liên quan…Về tiến độ, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu tỉnh Lạng Sơn tiếp tục đẩy nhanh hơn nữa tiến độ triển khai các dự án hạ tầng, phấn đấu hoàn thành giai đoạn 1 trong quý I/2027.

Quyết liệt thực hiện Đề án

Sau cuộc họp giữa Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc với tỉnh Lạng Sơn và các bộ, ngành liên quan; lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn và Ban Chỉ đạo triển khai thực hiện Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh đã có các cuộc họp và kiểm tra thực tế để thực hiện sát sao, có hiệu quả.

Theo Ban Quản lý Khu Kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng – Lạng Sơn (cơ quan Thường trực Ban chỉ đạo), về công tác đối ngoại, UBND tỉnh đã đề nghị Bộ Ngoại giao chỉ đạo Phân ban Việt Nam phối hợp Phân ban Trung Quốc cử chuyên gia kỹ thuật xác định vị trí, tọa độ, cao độ và cắm lại cột mốc 1120; đồng thời xác định đường biên giới trên công trình giao thông kết nối cửa khẩu khu vực mốc 1119-1120. Ban Quản lý Khu KTCK Đồng Đăng - Lạng Sơn cũng đã trao đổi với cơ quan của Quảng Tây về cơ sở pháp lý đối với phương tiện tự hành IGV/AGV, kết nối, chia sẻ dữ liệu…

Về tiến độ hoàn thiện đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, các sở, ngành đang tích cực triển khai thực hiện theo tiến độ đã đề ra. Cụ thể, đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước như: Dự án mở rộng đường chuyên dụng khu vực mốc 1119-1120 từ 6 lên 14 làn đã cơ bản hoàn thành nền, móng đường và hệ thống cống; khối lượng thi công đạt khoảng 75% giá trị hợp đồng. Dự án mở rộng đường chuyên dụng khu vực mốc 1088/2-1089 từ 4 lên 8 làn đã hoàn thành 99% giải phóng mặt bằng, khối lượng thi công đạt 18,3%. Dự án Nhà làm việc liên ngành tại khu vực mốc 1088/2-1089 có khối lượng xây lắp đạt 31%.

Đối với các dự án đầu tư ngoài ngân sách, nhà đầu tư đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, thủ tục và triển khai các hạng mục kỹ thuật, công nghệ. Các cơ quan, đơn vị liên quan và doanh nghiệp đang tiếp tục phối hợp hoàn thiện phương án kết nối, chia sẻ dữ liệu, hạ tầng 5G Private, an toàn thông tin, quy trình hải quan, giám sát hàng hóa và vận hành phương tiện tự hành IGV/AGV.

Chi cục Hải quan khu vực VI khẩn trương nghiên cứu, thống nhất phương án kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ mô hình cửa khẩu thông minh; bám nắm Bộ Tài chính hướng dẫn việc thẩm định, đánh giá an toàn thông tin đối với hệ thống thông tin kết nối liên thông với cơ quan Hải quan Trung Quốc.

Lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn yêu cầu Ban Quản lý Khu Kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn phát huy cao độ vai trò là Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo, đầu mối điều phối toàn bộ Đề án; tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng công tác tổ chức họp giao ban định kỳ hằng tháng, hằng quý để kiểm điểm tiến độ thực hiện đề án.