Thấy mình như không phải con của bố mẹ

Chị Thanh Tâm thân mến!

Em không biết phải bắt đầu câu chuyện của mình từ đâu, bởi có quá nhiều điều đã chất chứa trong lòng suốt những năm tháng qua. Em từng nghĩ, chỉ cần mình ngoan ngoãn, tự lập, không đòi hỏi thì bố mẹ sẽ bớt lo lắng, gia đình sẽ yên ổn hơn. Nhưng càng lớn, em càng nhận ra mình dường như đã quen với việc không mong chờ sự quan tâm từ mẹ, dù sâu thẳm trong lòng, em vẫn luôn khao khát được mẹ yêu thương như cách mẹ yêu thương em trai.

Em có một người em trai. Từ nhỏ, em đã nhận ra mẹ dành cho nó nhiều sự chăm sóc hơn. Em được dạy phải tự giác học hành, tự thu xếp mọi việc, biết nhường nhịn nó vì em là chị. Còn em trai, dù đã lớn, vẫn thường được mẹ hỏi han từng bữa ăn, giấc ngủ, nhắc nhở chuyện học hành, công việc, thậm chí cả những việc cá nhân mà em nghĩ em ấy hoàn toàn có thể tự làm.

Ngày bé, mỗi lần em thắc mắc tại sao em trai được mua món đồ mình thích còn em phải cân nhắc từng khoản, mẹ thường nói: "Con gái lớn rồi, phải biết tiết kiệm. Em còn nhỏ, con nhường em một chút có sao đâu". Khi em đạt thành tích tốt, mẹ chỉ bảo đó là điều em phải làm. Nhưng nếu em trai có một chút tiến bộ, mẹ lại vui vẻ kể với họ hàng, hàng xóm như thể đó là thành tựu lớn lắm.

Có lần em bị điểm kém một môn học. Mẹ trách em cả buổi tối, nói rằng con gái phải biết cố gắng, sau này đừng dựa dẫm vào ai. Nhưng khi em trai thi không tốt, mẹ lại nhẹ nhàng động viên, bảo rằng con trai còn ham chơi, từ từ rồi sẽ trưởng thành. Em buồn vì dường như cùng một lỗi lầm, em phải nhận về những lời trách móc, còn em trai lại nhận được sự bao dung.

Có lần em bị bạn bè hiểu lầm, buồn bã mấy ngày liền. Em định tâm sự với mẹ, nhưng vừa mở lời, mẹ đã ngắt ngang để hỏi em trai hôm nay đi học có vui không, đã ăn uống đầy đủ chưa. Em đành im lặng, tự nhủ chuyện của mình không đáng để làm phiền mẹ.

Em cũng từng ốm mà không dám nói với mẹ ngay. Em sợ mẹ lo lắng, nhưng cũng sợ mình nhận lại câu hỏi tại sao không biết tự chăm sóc bản thân. Có những ngày sốt, người mệt lả, em vẫn tự đi mua thuốc, tự nấu cháo. Em nhìn những người bạn được mẹ gọi điện hỏi han, được chuẩn bị từng bữa ăn khi ốm mà chạnh lòng. Em tự hỏi, có phải vì em đã quen tự lập nên mẹ nghĩ em không cần được chăm sóc nữa?

 Điều khiến em tổn thương nhất là lần em phải vào viện cấp cứu. Hôm đó, em đang đi đường thì bất ngờ choáng váng rồi ngất đi. May mắn, em kịp tấp xe vào lề và dựng chân chống trước khi ngã xuống. Một vài người đi đường thấy vậy đã chạy đến giúp đỡ. Người đỡ em, người tìm cách đưa em vào bệnh viện. Trong khoảnh khắc tỉnh lại giữa phòng cấp cứu, em vừa sợ hãi vừa tủi thân. Em gọi điện về cho mẹ. Mẹ bảo sẽ thu xếp lên chăm em vài ngày, nhưng tiền đi đường, tiền thuốc men, ăn uống của mẹ con trong những ngày ở viện thì em phải lo. Mẹ còn dặn em nhớ đưa thêm tiền cho mẹ lúc về, coi như trả công mấy ngày mẹ chăm sóc em. Em hiểu mẹ cũng có những khoản chi tiêu riêng, có thể mẹ không dư dả về tiền bạc. Em không mong mẹ phải bỏ tiền ra cho em. Nhưng ngay lúc ấy, điều em cần nhất là một lời hỏi han, một chút xót xa, một cảm giác rằng mẹ đang lo lắng cho con gái mình. Vậy mà những điều em nhận được lại là những khoản phải tính toán, những lời dặn dò về tiền bạc.

Em đã khóc rất nhiều sau cuộc điện thoại ấy. Em nghĩ đến những lần mẹ tất bật chăm em trai khi em ấy ốm, những lần mẹ lo lắng khi em ấy đi xa, những món quà mẹ mua vì sợ em ấy thiếu thốn. Còn em, dù đang nằm trên giường bệnh, vẫn phải tự tính xem mình còn bao nhiêu tiền để lo cho những ngày tiếp theo.

Em không biết có phải mình ích kỷ không khi mong mẹ đối xử với hai chị em công bằng hơn. Em cũng không muốn biến em trai thành người có lỗi, bởi em ấy đâu phải người quyết định cách mẹ yêu thương các con. Nhưng càng cố hiểu cho mẹ, em càng thấy mình cô độc. Bây giờ, em đã đi làm, có thu nhập và tự lo được cuộc sống. Mọi người thường khen em mạnh mẽ, độc lập. Chỉ có em biết, đôi khi sự mạnh mẽ ấy được tạo nên từ việc em không còn dám hy vọng sẽ có ai đó dang tay đón lấy mình. Em không muốn sống mãi trong cảm giác ghen tị với em trai, cũng không muốn một ngày nào đó trở nên lạnh lùng với chính mẹ mình.

Em phải làm gì để thôi cảm thấy mình là người thừa trong gia đình? Làm thế nào để em có thể nói ra nỗi buồn của mình mà không khiến mọi chuyện trở nên căng thẳng? Và liệu em có thể học cách yêu thương mẹ mà không phải tiếp tục chịu đựng những tổn thương như thế này không?

Em xin được giấu tên

Chào em!

Nghe câu chuyện của em, điều khiến Thanh Tâm trăn trở không chỉ là sự thiên vị em cảm nhận từ mẹ, mà em đã dần học cách thu mình lại để không phải thất vọng thêm. Em tự chăm sóc mình khi ốm, giữ những nỗi buồn trong lòng, hạn chế đòi hỏi và cố gắng trở thành một người con độc lập. Những điều ấy có thể giúp em trưởng thành, nhưng cũng khiến em phải trả giá bằng cảm giác cô đơn ngay trong chính gia đình mình.

Trước hết, Thanh Tâm khẳng định, em không ích kỷ khi mong muốn được mẹ quan tâm. Nhu cầu được yêu thương, lắng nghe và chăm sóc không biến mất khi một người trưởng thành. Đặc biệt, trong hoàn cảnh phải nhập viện cấp cứu, mong mẹ hỏi han, động viên và ở bên mình là một mong muốn rất tự nhiên.

Tuy nhiên, để tìm được hướng giải quyết câu chuyện này, em cần tách biệt ba điều: những gì thực sự đã xảy ra, cảm xúc mà những sự việc ấy gây ra và cách em diễn giải chúng. Mẹ có thể đã dành cho em trai nhiều sự chăm sóc hơn, đặt ra những kỳ vọng khác nhau với hai chị em hoặc mặc nhiên cho rằng con gái lớn phải tự lập. Nhưng chúng ta chưa thể khẳng định mẹ không yêu em, cũng chưa biết đầy đủ những suy nghĩ, hoàn cảnh và quan niệm đã hình thành cách ứng xử của mẹ.

Có những bậc cha mẹ vô tình xem sự tự lập của một đứa con là bằng chứng rằng đứa trẻ ấy không cần được chăm sóc nữa. Họ dành nhiều thời gian cho người con yếu đuối hơn, người thường xuyên đòi hỏi hơn hoặc người mà họ cho rằng cần được bảo vệ. Lâu dần, sự quan tâm mất cân đối trở thành thói quen chứ không phải là thước đo giá trị của em, cũng không nhất thiết phản ánh toàn bộ tình cảm mẹ dành cho em.

Một điều nữa Thanh Tâm muốn em nhìn nhận, em không cần phải tiếp tục chứng minh mình mạnh mẽ bằng cách âm thầm chịu đựng. Khi đã quen với việc tự giải quyết mọi vấn đề, chúng ta ngại nhờ giúp đỡ vì sợ bị từ chối. Nhưng nếu không nói ra nhu cầu của mình, người khác có thể tiếp tục cho rằng chúng ta hoàn toàn ổn.

Vậy em có thể bắt đầu từ đâu? Thứ nhất, hãy gọi tên nỗi buồn thay vì biến nó thành sự tự trách. Khi thấy mẹ quan tâm em trai nhiều hơn, em có thể tự hỏi: Điều gì khiến mình đau lòng nhất? Là cảm giác không công bằng, là thiếu những lời động viên, hay là nỗi sợ rằng mình không được yêu thương? Việc xác định đúng nhu cầu sẽ giúp em tìm cách giải quyết cụ thể, thay vì mắc kẹt trong câu hỏi "Tại sao mẹ không thương mình?".

Thứ hai, hãy chọn một thời điểm bình tĩnh để nói chuyện với mẹ. Hãy nói từ trải nghiệm của mình: "Mẹ ạ, lần con nằm viện, điều khiến con buồn nhất không phải chuyện tiền bạc, mà là con cảm thấy mình không có ai để dựa vào. Con cũng mong được mẹ hỏi han, động viên như cách mẹ vẫn làm với em". Rồi lắng nghe phản hồi của mẹ. Có thể mẹ sẽ thấu hiểu, nhưng cũng có thể mẹ phủ nhận hoặc chưa sẵn sàng thay đổi. Nhưng em đã nói ra cảm xúc của mình.

Thứ ba, đừng để mối quan hệ với mẹ trở thành nơi duy nhất em tìm kiếm sự công nhận. Hãy vun đắp những tình bạn chân thành, tìm người đáng tin cậy để chia sẻ, phát triển những sở thích và mục tiêu riêng.

Cuối cùng, em không nhất thiết phải lựa chọn giữa hai thái cực: tiếp tục chịu đựng để giữ gia đình yên ổn hoặc lạnh lùng quay lưng với mẹ. Em có thể vẫn yêu mẹ, quan tâm đến gia đình, đồng thời thừa nhận rằng một số cách ứng xử của mẹ đã làm mình tổn thương và cần được thay đổi.