Chuyện đằng sau việc thuê người chăm sóc bố mẹ già ốm

"Tôi đã nghĩ mình có thể yên lòng giao mẹ cho người khác chăm sóc"

Một chị chia sẻ với Thanh Tâm câu chuyện đau lòng của mình: "Khi mẹ đẻ mắc bệnh hiểm nghèo, tôi đã trải qua những tháng ngày vừa lo lắng, vừa bất lực. Nhìn mẹ đau đớn, sức khỏe suy kiệt từng ngày, tôi chỉ mong làm được điều gì đó để mẹ bớt khổ. Nhưng tôi còn công việc, gia đình riêng và nhiều trách nhiệm khác. Tôi không thể ở bên mẹ suốt ngày đêm. Sau nhiều đắn đo, tôi quyết định thuê người chăm sóc chuyên nghiệp.

Đó là một quyết định mà đến tận bây giờ tôi vẫn cho là sáng suốt. Chị giúp việc khi ấy có sức khỏe, có kỹ năng chăm người bệnh và khá tận tình. Trong ba tháng cuối đời, dù căn bệnh hiểm nghèo khiến mẹ đau đớn khắp người, mẹ vẫn được ăn uống đầy đủ, vệ sinh sạch sẽ, chăm sóc chu đáo. Nhìn gương mặt mẹ hồng hào hơn, cơ thể được giữ gìn sạch sẽ, tôi thấy lòng mình nhẹ đi phần nào. Tôi biết mẹ đang được chăm sóc tốt, còn mình cũng có thể yên tâm làm những công việc cần thiết. Chính trải nghiệm ấy khiến tôi tin rằng, khi cha mẹ già yếu, nếu con cái không thể trực tiếp chăm sóc thì thuê người có chuyên môn là một giải pháp hợp lý.

Vì thế, khi mẹ chồng lâm bệnh nặng, tôi cũng áp dụng cách làm tương tự. Chỉ có điều, mẹ chồng ở xa nơi vợ chồng tôi sinh sống. Công việc không cho phép tôi về thăm mẹ thường xuyên, thường phải một đến hai tuần tôi mới thu xếp về được một lần. Tôi thuê người chăm sóc, chuẩn bị những điều kiện cần thiết và nghĩ rằng, chỉ cần mẹ được ăn uống, nghỉ ngơi, vệ sinh sạch sẽ thì mọi việc đã ổn. Mỗi lần về, tôi vẫn thấy mẹ tương đối tươm tất. Người giúp việc nói năng bình thường, kể rằng mẹ ăn được, ngủ được, mọi việc đều ổn. Cho đến khi tôi nghe mẹ kể những chuyện khiến mình vừa xót xa, vừa ân hận.

Buổi đêm mẹ khát nước. Mẹ gọi người giúp việc đến cả chục lần nhưng không được đáp lại. Một người già đang đau ốm, muốn uống một ngụm nước cũng không thể tự mình lấy được, phải nằm chờ trong vô vọng. Tôi không biết mẹ đã trải qua bao nhiêu đêm như thế. Rồi mỗi lần cần người giúp việc cho đi vệ sinh, mẹ đều phải đưa cho người ấy 20.000-30.000 đồng. Tôi sững sờ. Mẹ đã già yếu, bệnh tật, đến những nhu cầu sinh hoạt cơ bản cũng phải nhờ người khác. Vậy mà để được giúp đỡ, mẹ còn phải trả thêm tiền. Tôi không biết người giúp việc đã nói gì, đã khiến mẹ nghĩ gì mà mẹ chấp nhận việc ấy. Nhưng tôi hình dung được sự tủi thân của một người cả đời vun vén cho con cháu, đến lúc không còn tự chăm sóc được mình lại phải dè sẻn, tính toán cả những đồng tiền để được giúp đi vệ sinh.

Những chuyện khác lần lượt được hé lộ. Khi gội đầu cho mẹ, người giúp việc dùng máy sấy thổi thẳng vào mặt, không để ý mẹ có khó chịu hay không. Trong những bữa ăn, thức ăn không được cắt nhỏ, xương cá, xương thịt cũng không được lọc kỹ. Mẹ già yếu, nuốt khó khăn, mỗi bữa ăn lẽ ra phải là lúc được chăm chút cẩn thận thì lại trở thành một việc đầy nhọc nhằn.

Điều khiến tôi đau lòng nhất là câu hỏi cứ trở đi trở lại trong đầu: Nếu tôi về thường xuyên hơn, nếu tôi hỏi mẹ kỹ hơn, nếu tôi không chỉ nhìn vào vẻ ngoài của mẹ, liệu tôi có phát hiện ra sớm hơn không? Tôi thuê người chăm sóc cũng vì muốn mẹ được chăm sóc tốt hơn, bởi bản thân không thể có mặt bên mẹ mọi lúc. Nhưng khi biết sự thật, tôi không tránh khỏi cảm giác mình đã quá chủ quan, đã đặt niềm tin vào một người mà chưa thực sự kiểm chứng cách họ làm việc.

Tôi thương mẹ, giận người giúp việc, rồi lại giận chính mình. Tôi tự hỏi phải làm gì để mẹ không còn phải chịu đựng những điều ấy. Tôi cũng nhận ra rằng, có lẽ không ít gia đình đang rơi vào hoàn cảnh tương tự: Con cái ở xa, cha mẹ đau yếu, việc chăm sóc được giao cho người ngoài, còn những điều xảy ra mỗi ngày trong căn phòng của người bệnh thì không phải lúc nào cũng được nhìn thấy".

Sự an tâm của con cái có thể trở thành nỗi cô đơn của cha mẹ

Câu chuyện nhà chị ấy không hiếm gặp trong các gia đình hiện đại: Khi cha mẹ già yếu, con cái không đủ điều kiện trực tiếp chăm sóc nên phải thuê người hỗ trợ. Đây là lựa chọn thực tế, không nên mặc định rằng thuê người chăm sóc đồng nghĩa với thiếu trách nhiệm hay bất hiếu.

Chăm sóc một người bệnh nặng đòi hỏi sức lực, kỹ năng, sự kiên nhẫn và cả kiến thức về dinh dưỡng, vệ sinh, vận động, tâm lý. Một người chăm sóc phù hợp có thể giúp người bệnh giảm đau đớn, duy trì sinh hoạt, đồng thời giúp gia đình cân bằng công việc và cuộc sống. Tuy nhiên, thuê người chăm sóc là chuyển giao công việc, không phải chuyển giao hoàn toàn trách nhiệm của người thân. Một người già có thể được tắm rửa, thay quần áo đều đặn nhưng vẫn bị bỏ mặc khi khát nước, phải chịu đau khi di chuyển hoặc bị đối xử thiếu tôn trọng trong những nhu cầu riêng tư nhất. Bởi vậy, người thân cần quan tâm những điều khó nhìn thấy: Người bệnh có được đáp ứng khi gọi không? Có được ăn uống phù hợp với khả năng nhai, nuốt không? Có cảm thấy sợ hãi, ngại ngùng hay phải tìm cách làm vừa lòng người chăm sóc không? Họ có được quyền bày tỏ mong muốn và được đối xử như một người trưởng thành có phẩm giá không?

Chị có cảm giác ân hận là điều dễ hiểu. Nhưng nếu chỉ chìm trong tự trách, chị sẽ khó tìm được cách giải quyết có ích nhất cho mẹ. Điều cần làm là biến sự đau lòng thành những hành động cụ thể: kiểm tra tình trạng chăm sóc hiện tại, trò chuyện với mẹ, xác minh sự việc, thay đổi người chăm sóc nếu cần và thiết lập cơ chế giám sát tốt hơn.