Thời tiết giao mùa, tăng nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết

Thời tiết nồm ẩm, môi trường lý tưởng cho muỗi sinh sôi

Theo BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, dưới góc độ dịch tễ học, kiểu thời tiết nồm ẩm với độ ẩm cao và nền nhiệt ấm chính là "điều kiện vàng" cho muỗi truyền bệnh phát triển, đặc biệt là muỗi Aedes aegypti – loài trung gian truyền virus Dengue gây sốt xuất huyết.

Bác sĩ Huyền cho biết, độ ẩm cao kết hợp nhiệt độ ấm trong giai đoạn giao mùa khiến trứng muỗi nở nhanh hơn bình thường. Nếu trong điều kiện khô lạnh, vòng đời từ trứng phát triển thành muỗi trưởng thành thường kéo dài từ hai đến ba tuần thì trong điều kiện nồm ẩm hiện nay, chu kỳ này có thể rút ngắn chỉ còn khoảng 7–10 ngày. Điều đó đồng nghĩa với việc mật độ muỗi trong cộng đồng có thể tăng lên nhanh chóng chỉ trong thời gian ngắn.

Bên cạnh đó, mưa phùn kéo dài tạo ra vô số điểm nước đọng nhỏ trong môi trường sống như xô chậu, vỏ hộp, lốp xe cũ, khay nước điều hòa, bình hoa hay các công trình xây dựng. Những vật chứa nước trở thành nơi lý tưởng để muỗi đẻ trứng và phát triển.

Một yếu tố khác làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh là khi nhiệt độ môi trường tăng lên, thời gian ủ bệnh của virus Dengue trong cơ thể muỗi cũng rút ngắn. Điều này khiến muỗi sớm có khả năng truyền bệnh sau khi hút máu người nhiễm virus, từ đó đẩy nhanh tốc độ lây lan của các ổ dịch trong cộng đồng.

Các chuyên gia khuyến cáo trong bối cảnh thời tiết nồm ẩm, người dân không nên chủ quan mà cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh ngay từ trong gia đình như kiểm tra và loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng, thay nước bình hoa thường xuyên và ngủ màn kể cả ban ngày.

Dịch sốt xuất huyết có xu hướng xuất hiện quanh năm

Một trong những thay đổi đáng chú ý trong những năm gần đây là diễn biến của sốt xuất huyết tại miền Bắc không còn tuân theo quy luật mùa vụ như trước.

Theo BS Nguyễn Nguyên Huyền, trước đây sốt xuất huyết thường bùng phát vào mùa hè – thu, chủ yếu từ tháng 7 đến tháng 11. Tuy nhiên vài năm gần đây, các ca bệnh rải rác đã xuất hiện ngay từ đầu năm, cho thấy dịch bệnh có xu hướng tồn tại quanh năm trong cộng đồng.

Điều này đồng nghĩa với việc "khoảng lặng" giữa các mùa dịch đang dần thu hẹp. Mầm bệnh luôn tồn tại và chỉ cần điều kiện thời tiết thuận lợi là có thể bùng phát thành các ổ dịch mới.

Ngoài ra, sự phân bố địa lý của bệnh cũng thay đổi. Nếu trước đây dịch chủ yếu tập trung ở các khu đô thị đông dân thì hiện nay số ca mắc đã xuất hiện tại nhiều khu vực nông thôn và cả các tỉnh miền núi nơi trước kia ít ghi nhận sự hiện diện của muỗi Aedes.

Một điểm đáng chú ý khác là đối tượng mắc bệnh cũng có sự thay đổi. Trong khi trước đây sốt xuất huyết thường gặp ở trẻ em thì hiện nay tỷ lệ người lớn mắc bệnh và gặp biến chứng nặng đang có xu hướng gia tăng.

Theo các chuyên gia, hiện tại ở miền Bắc có tới bốn type virus Dengue lưu hành đồng thời. Khi một type virus đã lâu không gây dịch quay trở lại, miễn dịch cộng đồng đối với type đó thường thấp, làm tăng nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng nếu không được kiểm soát kịp thời.

Dù nguy cơ dịch bệnh hiện hữu, các bác sĩ cho rằng người dân không nên hoang mang mà cần nâng cao cảnh giác và chủ động phòng bệnh. Bởi sốt xuất huyết là bệnh có thể kiểm soát hiệu quả nếu cộng đồng thực hiện tốt các biện pháp loại bỏ nơi sinh sản của muỗi.

Xu hướng tiêm vaccine phòng sốt xuất huyết tăng mạnh

Theo bác sĩ Bùi Thị Tuyết Trinh, Trưởng một Trung tâm Tiêm chủng Long Châu thì trên chuỗi hệ thống ghi nhận số lượng người dân đến tiêm vaccine phòng sốt xuất huyết đã tăng lên đáng kể từ cuối năm 2025 đến nay.

Cụ thể, trong tháng 11/2025, số lượng người đến tiêm vaccine đã tăng khoảng 15% so với tháng trước đó. Đến tháng 12/2025, mức tăng lên tới 38% so với tháng 10. Tuy nhiên, trong hai tháng đầu năm 2026, nhu cầu tiêm vaccine có xu hướng giảm nhẹ do trùng với thời điểm Tết Nguyên đán, khi nhiều gia đình bận rộn với các hoạt động lễ tết.

Dù vậy, theo dự báo của các chuyên gia, nhu cầu tiêm vaccine phòng sốt xuất huyết sẽ tăng trở lại từ tháng 3, khi thời tiết nồm ẩm kéo dài và nguy cơ dịch bệnh gia tăng.

Một điểm đáng chú ý là xu hướng tiêm vaccine theo gia đình đang trở nên phổ biến. Theo thống kê tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu, khoảng 60% người đến tiêm vaccine là các gia đình đi tiêm cùng nhau, đặc biệt là những gia đình có con nhỏ.

Theo bác sĩ Tuyết Trinh, vaccine phòng sốt xuất huyết hiện nay có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh và đặc biệt là giảm nguy cơ nhập viện hoặc biến chứng nặng. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm gánh nặng cho hệ thống y tế, nhất là trong những thời điểm dịch bệnh bùng phát.

Tuy nhiên, bác sĩ cũng nhấn mạnh rằng vaccine không phải là biện pháp duy nhất để phòng bệnh. Người dân vẫn cần duy trì các biện pháp phòng chống muỗi truyền thống như loại bỏ các vật chứa nước đọng quanh nhà, đậy kín bể chứa nước, thay nước bình hoa thường xuyên và ngủ màn kể cả ban ngày.

Bên cạnh đó, khi có dấu hiệu sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, đau mỏi cơ khớp hoặc xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ sốt xuất huyết, người dân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và làm xét nghiệm kịp thời.