Thứ trưởng Bộ Y tế: Cần thận trọng khi lấy ý kiến về hiến mô, tạng ở người dưới 18 tuổi
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên chia sẻ tại cuộc họp giao ban báo chí diễn ra sáng ngày 28/10
Việc lấy ý kiến người dân là một khâu quan trọng trong quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật. Tuy nhiên, đối với trẻ em dưới 18 tuổi, hoạt động này cần được tổ chức thận trọng, bảo đảm phù hợp với đặc điểm tâm lý, nhận thức và nguyên tắc bảo vệ quyền, lợi ích tốt nhất của trẻ em.
Tại cuộc họp giao ban báo chí do Ban Tuyên giáo TƯ, Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức sáng 28/10 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã thông tin về những vấn đề liên quan đến dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đang thu hút sự quan tâm chú ý của đông đảo dư luận.
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, thực tế triển khai khảo sát lấy ý kiến về nội dung hiến mô, bộ phận cơ thể người cho thấy công tác thông tin, tuyên truyền và hướng dẫn còn một số hạn chế.
Mục đích, ý nghĩa và tính chất của hoạt động khảo sát chưa được giải thích đầy đủ, trong khi phương thức tiếp cận chưa thực sự phù hợp với đặc điểm tâm lý và nhận thức của trẻ em. Điều này dẫn đến những cách hiểu khác nhau trong phụ huynh, giáo viên và người dân, gây lo ngại về khả năng ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ em.
Đáng chú ý, việc lấy ý kiến cần được phân biệt rõ với việc yêu cầu trẻ em tự đưa ra những quyết định vượt quá khả năng nhận thức hoặc trách nhiệm của mình. Trách nhiệm bảo vệ trẻ em trước hết thuộc về cha mẹ, người đại diện hợp pháp và các cơ quan có thẩm quyền. Do đó, quá trình tham vấn phải bảo đảm không tạo áp lực, không gây hoang mang cho trẻ em và gia đình.
Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương thực hiện ca ghép gan cho trẻ em
Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cho biết, Hội đồng Đội Trung ương sau khi tổ chức khảo sát trực tuyến, hướng dẫn các tỉnh triển khai hoạt động lấy ý kiến của phụ huynh liên quan vấn đề này thì đã nhận rõ những bất cập trong quá trình tổ chức khảo sát. Hội đồng Đội Trung ương đã triển khai các biện pháp rà soát, dừng hoạt động khảo sát và phối hợp với các cơ quan liên quan để xử lý vấn đề phát sinh. Ngày 27/10/2026, Trung ương Đoàn cũng đã có Báo cáo về vấn đề nêu trên của Hội đồng Đội Trung ương.
Từ thực tế trên, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cho rằng, việc lấy ý kiến là cần thiết nhưng phương pháp tổ chức phải phù hợp. Cần rút kinh nghiệm trong tổ chức lấy ý kiến đối với các vấn đề liên quan đến trẻ em; tăng cường hướng dẫn, giải thích rõ mục đích khảo sát, lựa chọn phương thức tiếp cận phù hợp và bảo đảm thông tin được truyền tải chính xác, thống nhất.
Việc lấy ý kiến cần thực hiện đúng quy định pháp luật, tôn trọng quyền trẻ em và không làm phát sinh tâm lý lo lắng trong gia đình, nhà trường và xã hội. Đồng thời cần xem xét trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan để bảo đảm hoạt động này được thực hiện đúng quy định.
Thứ trưởng Bộ Y tế cũng thông tin, việc lấy ý kiến không có nghĩa là bắt buộc trẻ em phải tự mình đưa ra những quyết định vượt quá khả năng nhận thức hoặc trách nhiệm của mình. Trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về những người có trách nhiệm bảo vệ trẻ em, bao gồm cha mẹ, người đại diện hợp pháp và các cơ quan có thẩm quyền.
Dự thảo luật quy định nghiêm cấm việc lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi khi còn sống để hiến, tặng. Đối với người dưới 18 tuổi đã chết não hoặc chết tuần hoàn, việc hiến phải đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật.
Riêng đối với trường hợp trẻ em còn sống, dự thảo đề cập đến việc hiến mô, chẳng hạn như tế bào gốc, trong những điều kiện đặc biệt và rất nghiêm ngặt. Việc này phải có sự đồng ý của trẻ em, cha mẹ hoặc người đại diện hợp pháp, đồng thời tuân thủ các điều kiện chuyên môn và pháp lý.
Ví dụ, trong một số trường hợp điều trị bệnh hiểm nghèo, việc hiến tế bào gốc có thể tạo cơ hội điều trị cho người thân trong gia đình. Tuy nhiên, đây là trường hợp đặc biệt, không thể đánh đồng với việc hiến các bộ phận cơ thể như tim, gan hoặc thận.
