Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vào danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, nhập khẩu

Theo Nghị định 292/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 22/7, danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu và cấm nhập khẩu được quy định cụ thể tại Phụ lục I của Nghị định. Trong đó, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng tiếp tục thuộc nhóm hàng hóa bị cấm xuất khẩu và cấm nhập khẩu cùng với nhiều mặt hàng thuộc diện quản lý đặc biệt như vũ khí, đạn dược, vật liệu nổ, kim cương thô thuộc diện cấm xuất khẩu theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley và một số mặt hàng khác theo quy định của pháp luật.

Đối với danh mục hàng hóa cấm nhập khẩu, ngoài thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, Nghị định còn quy định cấm nhập khẩu các loại pháo (trừ pháo hiệu an toàn hàng hải theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền), đèn trời, thiết bị gây nhiễu máy đo tốc độ phương tiện giao thông, hàng tiêu dùng đã qua sử dụng, nhiều loại phương tiện, thiết bị y tế đã qua sử dụng và các sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng.

Đáng chú ý, Nghị định cũng bổ sung quy định cấm nhập khẩu các sản phẩm, hàng hóa được khai thác, sản xuất hoặc chế tạo toàn bộ hoặc một phần bằng hành vi cưỡng bức lao động từ các doanh nghiệp, quốc gia hoặc vùng lãnh thổ phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Quy định này được đánh giá là phù hợp với xu hướng thương mại quốc tế, góp phần nâng cao tính minh bạch của chuỗi cung ứng và đáp ứng các cam kết hội nhập của Việt Nam.

Việc đưa thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng vào danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu được xem là bước tiếp theo trong lộ trình siết chặt quản lý đối với các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới. Trước đó, Quốc hội đã thông qua quy định cấm đầu tư kinh doanh đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, tạo cơ sở pháp lý cho việc kiểm soát toàn diện từ sản xuất, kinh doanh đến hoạt động xuất nhập khẩu.

Trong những năm gần đây, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng phát triển nhanh tại Việt Nam, chủ yếu thông qua hình thức xách tay, bán trên mạng xã hội hoặc các sàn thương mại điện tử. Nhiều sản phẩm không rõ nguồn gốc, không được kiểm định chất lượng nhưng vẫn được quảng cáo với nhiều hương vị hấp dẫn, nhắm tới giới trẻ và học sinh.

Các cơ quan y tế nhiều lần cảnh báo việc sử dụng thuốc lá điện tử có thể gây nghiện nicotine, ảnh hưởng đến hệ tim mạch, hô hấp và não bộ, đặc biệt đối với thanh thiếu niên. Một số sản phẩm còn bị phát hiện pha trộn các chất ma túy hoặc chất hướng thần, gây ra nhiều vụ ngộ độc nghiêm trọng trong thời gian qua. Chính vì vậy, việc tiếp tục đưa các sản phẩm này vào danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu và nhập khẩu được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế nguồn cung từ nước ngoài vào Việt Nam.

Theo các chuyên gia, quy định mới cũng tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho lực lượng hải quan, quản lý thị trường, công an và bộ đội biên phòng trong việc phát hiện, xử lý các hành vi vận chuyển, buôn bán trái phép thuốc lá điện tử qua biên giới.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc kiểm soát mặt hàng này vẫn sẽ đối mặt nhiều thách thức khi hoạt động mua bán ngày càng chuyển mạnh lên môi trường mạng. Không ít đối tượng lợi dụng dịch vụ chuyển phát nhanh, mạng xã hội hoặc các hội nhóm kín để giao dịch, khiến việc phát hiện và xử lý gặp nhiều khó khăn.

Trước đó, Thủ tướng Chính phủ cũng đã yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép thuốc lá, trong đó có thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Các lực lượng chức năng được giao tăng cường kiểm soát tại cửa khẩu, biên giới, đồng thời đẩy mạnh kiểm tra trên không gian mạng nhằm phát hiện, triệt phá các đường dây buôn bán trái phép.

Bên cạnh công tác kiểm tra, xử lý, Chính phủ cũng yêu cầu tăng cường tuyên truyền về tác hại của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để nâng cao nhận thức của người dân, nhất là thanh thiếu niên, học sinh và sinh viên. Các cơ quan báo chí, tổ chức đoàn thể và ngành giáo dục được khuyến khích phối hợp triển khai các chương trình truyền thông nhằm ngăn chặn xu hướng sử dụng thuốc lá thế hệ mới trong giới trẻ.

Việc ban hành Nghị định 292/2026/NĐ-CP không chỉ hoàn thiện khung pháp lý về quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu mà còn thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, thực hiện các cam kết quốc tế và ngăn chặn các nguy cơ phát sinh từ thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Với quy định mới, các sản phẩm này tiếp tục bị kiểm soát chặt ngay từ khâu xuất nhập khẩu, tạo điều kiện để các lực lượng chức năng xử lý hiệu quả hơn các hành vi vi phạm, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn và lành mạnh cho người dân.