Trạm y tế cơ sở - điểm tựa sức khỏe cho người dân

Nghị quyết 72-NQ/TW đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ chữa bệnh sang phòng bệnh, chú trọng bảo vệ, nâng cao sức khỏe và phát hiện bệnh sớm ngay từ tuyến y tế cơ sở. Với địa phương, điều này không chỉ đòi hỏi tổ chức các đợt khám sức khỏe mà còn cần xây dựng cơ chế để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi, liên tục và phù hợp với nhu cầu thực tế.

Tại phường Trà Lý, công tác khám sức khỏe, sàng lọc và cập nhật dữ liệu sức khỏe điện tử đang được triển khai với sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền và Trạm Y tế phường. Theo ông Nguyễn Văn Thái, Phó Chủ tịch UBND phường Trà Lý, địa phương đã xây dựng kế hoạch thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến Nghị quyết 72-NQ/TW, trong đó chú trọng tổ chức khám sức khỏe cho người dân và nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Sau khi sáp nhập, Trạm Y tế phường được kiện toàn để thực hiện nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân. Theo ông Thái, đội ngũ cán bộ y tế hiện có cơ bản đáp ứng yêu cầu khám, sàng lọc ban đầu. Địa phương đồng thời rà soát các nhóm tuổi, từ trẻ em 0-6 tuổi, nhóm 7 đến dưới 18 tuổi, người trưởng thành 18-60 tuổi đến người từ 60 tuổi trở lên, nhằm từng bước triển khai khám sức khỏe và cập nhật thông tin lên sổ sức khỏe điện tử.

Đến thời điểm trao đổi, tỷ lệ người dân được khám sàng lọc và đưa dữ liệu lên sổ sức khỏe điện tử tại Trà Lý đạt trên 90%, theo thông tin từ lãnh đạo phường. Kết quả này cho thấy nỗ lực của địa phương trong việc thúc đẩy hoạt động chăm sóc sức khỏe chủ động, thay vì chỉ tiếp nhận người bệnh khi đã xuất hiện triệu chứng.

Để tăng khả năng tiếp cận, phường tổ chức 3 tổ khám, gồm 2 tổ khám cố định và 1 tổ lưu động. Các tổ được phân công đến nhà văn hóa tổ dân phố để khám cho người dân. Với người cao tuổi, người khuyết tật hoặc những trường hợp sức khỏe yếu, không thể đi lại, tổ lưu động sẽ đến tận nhà để thực hiện khám, sàng lọc.

Theo ông Thái, Trà Lý hiện có 16 tổ dân phố sau sáp nhập. Việc tổ chức các tổ khám tại địa bàn dân cư giúp người dân thuận tiện hơn khi tiếp cận dịch vụ, đồng thời tạo điều kiện để cán bộ y tế tiếp cận những nhóm có nguy cơ bị bỏ sót do hạn chế về khả năng đi lại.

Ở góc độ chuyên môn, ông Đặng Trung Dũng, Giám đốc Trạm Y tế phường Trà Lý, cho biết nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng đa dạng. Người dân không chỉ cần khám, điều trị các bệnh thông thường mà còn quan tâm hơn đến kiểm tra sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm yếu tố nguy cơ và phòng ngừa bệnh tật.

Đặc biệt, tình trạng già hóa dân số và sự gia tăng các bệnh không lây nhiễm đặt ra yêu cầu lớn đối với y tế cơ sở. Những bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch cần được theo dõi lâu dài, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và hướng dẫn điều trị phù hợp để hạn chế biến chứng.

Hiện Trạm Y tế phường Trà Lý đang quản lý một số bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), ung thư và bệnh tim mạch. Theo ông Dũng, lợi thế của tuyến y tế cơ sở là gần nơi cư trú, thuận tiện cho người dân tái khám, theo dõi sức khỏe và nhận tư vấn về chế độ ăn uống, vận động, tuân thủ điều trị.

Tuy nhiên, quản lý bệnh mạn tính chỉ đạt hiệu quả khi người dân chủ động phối hợp với cán bộ y tế. Một bộ phận người dân vẫn chưa hình thành thói quen khám định kỳ, chỉ đến cơ sở y tế khi có triệu chứng hoặc tự ý ngừng thuốc khi thấy sức khỏe ổn định. Vì vậy, bên cạnh hoạt động chuyên môn, Trạm Y tế cần tăng cường truyền thông, giúp người dân hiểu rằng phát hiện sớm và theo dõi bệnh thường xuyên có thể góp phần hạn chế biến chứng, giảm chi phí điều trị.

Thiếu kinh phí cận lâm sàng, khó nâng cao chất lượng khám

Theo ông Nguyễn Văn Thái, địa phương chưa thể triển khai các thủ tục lựa chọn hoặc ký hợp đồng với đơn vị y tế để thực hiện khám, sàng lọc chuyên sâu do chưa có nguồn kinh phí tương ứng. Vì vậy, hoạt động hiện nay chủ yếu tập trung vào khám, sàng lọc ban đầu, đo huyết áp, nhịp tim, kiểm tra mắt và thu thập thông tin sức khỏe.

Đây là khoảng cách cần được lưu ý khi đánh giá kết quả triển khai khám sức khỏe toàn dân. Tỷ lệ người dân được khám sàng lọc và cập nhật dữ liệu điện tử ở mức trên 90% là tín hiệu tích cực, nhưng không đồng nghĩa tất cả người dân đã được thực hiện đầy đủ các xét nghiệm, kỹ thuật cần thiết để đánh giá sức khỏe chuyên sâu.

Về điều kiện phục vụ, ông Thái cho biết Trạm Y tế có 42 cán bộ và được trang bị 12 máy tính. Để đáp ứng yêu cầu cập nhật dữ liệu sức khỏe điện tử, địa phương đã bố trí thêm 4 máy tính cho Trạm. Tuy nhiên, nhu cầu về thiết bị, vật tư và điều kiện phục vụ khám, sàng lọc vẫn cần tiếp tục được quan tâm.

Phường mong muốn các cấp, các ngành, đặc biệt là cấp tỉnh, hỗ trợ kinh phí để địa phương có thể tổ chức khám sức khỏe theo kế hoạch, đồng thời hợp tác với các cơ sở y tế có đủ năng lực thực hiện những nội dung cận lâm sàng cần thiết. Đây cũng là điều kiện để hoạt động khám sức khỏe không dừng lại ở việc ghi nhận thông tin ban đầu mà có thể hỗ trợ phát hiện nguy cơ, định hướng theo dõi và điều trị phù hợp.

Bên cạnh khó khăn về nguồn lực, việc vận động người dân tham gia khám cũng chưa hoàn toàn thuận lợi. Theo ông Thái, một số người cho rằng mình đã có thẻ bảo hiểm y tế và có thể đến thẳng bệnh viện khi cần, nên chưa thực sự quan tâm đến việc khám sàng lọc tại địa phương... 

Để khắc phục, phường tăng cường tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh, các kênh thông tin điện tử, mạng xã hội và hoạt động của tổ dân phố. Các tổ khám cũng linh hoạt về địa điểm, thời gian, kể cả tổ chức khám vào buổi tối để tạo thuận lợi cho người dân.

Ông Thái thông tin thêm, phường đặt mục tiêu hoàn thành công tác khám sức khỏe cho người dân trước ngày 15/11. Để thực hiện mục tiêu này, phường Trà Lý tiếp tục rà soát đối tượng, vận động người dân tham gia và cập nhật dữ liệu sức khỏe điện tử.