Trẻ 14 tuổi muốn nghỉ học đi làm thuê: Pháp luật quy định thế nào?

Trả lời câu hỏi của bạn đọc N.T.M. (14 tuổi, tỉnh Bắc Ninh) về việc muốn nghỉ học để làm công việc đóng gói, kiểm hàng tại xưởng may gần nhà nhằm phụ giúp gia đình, luật sư Mai Thị Thảo cho biết, Bộ luật Lao động năm 2019 và các văn bản hướng dẫn thi hành đặt ra những quy định chặt chẽ nhằm bảo vệ sức khỏe, sự phát triển toàn diện và quyền học tập của người lao động chưa thành niên.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa công việc thủ công thuộc danh mục được phép và công việc đóng gói, kiểm hàng trong môi trường xưởng may công nghiệp. Việc xác định có được sử dụng lao động 14 tuổi hay không phải căn cứ vào tính chất thực tế của công việc và danh mục pháp luật quy định, chứ không chỉ dựa vào tên gọi công việc.

Luật sư Mai Thị Thảo lưu ý, ngay cả khi công việc thuộc danh mục được phép, người sử dụng lao động vẫn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện tại Điều 145, Điều 146 Bộ luật Lao động năm 2019 và Thông tư số 09/2020/TT-BLĐTBXH.

Cụ thể, các bên phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật. Thời giờ làm việc không được quá 4 giờ trong một ngày và 20 giờ trong một tuần, tuyệt đối không được làm thêm giờ hoặc làm việc vào ban đêm. Việc bố trí thời gian làm việc phải đảm bảo không ảnh hưởng đến thời gian học tập chính khóa của các em. Đồng thời, doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về an toàn, vệ sinh lao động và tổ chức khám sức khỏe định kỳ.

Chủ xưởng sử dụng lao động 14 tuổi trái quy định có thể bị xử lý ra sao?

Theo luật sư Mai Thị Thảo, hành vi sử dụng lao động chưa thành niên trái quy định có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Cụ thể, theo khoản 2 Điều 27 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP, người sử dụng lao động có thể bị phạt từ 20 triệu đồng đến 25 triệu đồng nếu sử dụng lao động chưa thành niên mà chưa có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ; vi phạm quy định về hợp đồng lao động, thời giờ làm việc, khám sức khỏe và điều kiện an toàn lao động đối với người chưa đủ 15 tuổi. Mức phạt đối với tổ chức bằng 2 lần mức phạt đối với cá nhân.

Đối với hành vi sử dụng người dưới 16 tuổi làm công việc nặng nhọc, nguy hiểm hoặc tiếp xúc với chất độc hại thuộc danh mục Nhà nước quy định, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 296 Bộ luật Hình sự. Tùy tính chất, mức độ và hậu quả, hình phạt có thể là phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù; đồng thời có thể bị phạt tiền bổ sung từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm.

Theo luật sư Thảo, em M. mong muốn đi làm để phụ giúp bố mẹ trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn là điều đáng trân trọng. Tuy nhiên, ở tuổi 14, việc tiếp tục học tập và tích lũy kiến thức vẫn là nền tảng quan trọng cho tương lai.

Gia đình em M. nên tìm hiểu các chính sách an sinh xã hội và hỗ trợ chi phí học tập để giúp em tiếp tục đến trường. Cụ thể, Điều 10 Nghị định số 56/2017/NĐ-CP quy định về nhóm trẻ em phải bỏ học kiếm sống, chưa hoàn thành phổ cập giáo dục trung học cơ sở và đang sống cùng cha, mẹ hoặc người chăm sóc thuộc hoàn cảnh đặc biệt. Điều 20 của Nghị định cũng quy định về việc hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tiếp cận các chính sách miễn, giảm học phí và hỗ trợ chi phí học tập theo pháp luật.

Tuy nhiên, việc được hưởng chính sách cụ thể nào phải căn cứ vào đối tượng, điều kiện và hồ sơ thực tế. Vì vậy, em M. nên trao đổi với giáo viên chủ nhiệm, Ban giám hiệu nhà trường và cơ quan có thẩm quyền tại địa phương để được hướng dẫn, hỗ trợ phù hợp.

"Tôi hiểu rằng trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn, việc em M. muốn đi làm để phụ giúp gia đình xuất phát từ tinh thần trách nhiệm. Nhưng ở lứa tuổi 14, việc ưu tiên học tập và hoàn thiện tri thức là nền tảng bền vững nhất cho tương lai", luật sư Mai Thị Thảo chia sẻ.