Triển khai công tác văn hóa dân tộc 2026, tôn vinh giá trị cộng đồng

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng cùng Nghị quyết số 80-NQ/TW tiếp tục khẳng định vai trò của văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội trong bối cảnh mới. 

Trong đó, văn hóa các dân tộc thiểu số được xác định là một trụ cột quan trọng, vừa góp phần gìn giữ bản sắc, vừa tạo động lực cho phát triển bền vững.

Hội nghị được tổ chức nhằm đánh giá những kết quả đã đạt được trong thời gian qua và còn là diễn đàn trao đổi sâu rộng, xuất phát từ thực tiễn tại các bộ, ngành và địa phương. Trên cơ sở đó, các đại biểu tập trung đề xuất những giải pháp trọng tâm nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa các dân tộc, bám sát định hướng của Đảng, Nhà nước và sự chỉ đạo của Chính phủ.

Đồng thời, đây cũng là dịp tôn vinh những cá nhân tiêu biểu – những người đang trực tiếp gìn giữ, trao truyền và lan tỏa giá trị văn hóa trong cộng đồng, góp phần tạo nên bức tranh đa dạng của văn hóa Việt Nam.

Thứ trưởng Trịnh Thị Thủy bày tỏ kỳ vọng các đại biểu sẽ đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, thiết thực, qua đó giúp ngành văn hóa, thể thao và du lịch hoàn thiện chính sách, xây dựng kế hoạch phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao, việc gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch và kinh tế địa phương tiếp tục được xác định là hướng đi trọng tâm.

Đánh giá kết quả 5 năm gần đây, lãnh đạo Bộ cho biết ngành đã triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng, nổi bật là Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Dự án 6), đạt nhiều kết quả tích cực. 

Nhiều làng bản được bảo tồn, phục hồi, góp phần cải thiện đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội tại địa phương. Bên cạnh đó, các lễ hội truyền thống có nguy cơ mai một đã được khảo sát, lập hồ sơ và phục dựng, từng bước trở thành sản phẩm văn hóa gắn với du lịch. Hoạt động văn hóa, nghệ thuật trong cộng đồng dân tộc thiểu số cũng được duy trì thường xuyên, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và củng cố khối đại đoàn kết.

Theo báo cáo tại hội nghị, giai đoạn 2021–2025, nhiều địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch, bố trí nguồn lực và lồng ghép các chương trình để triển khai hiệu quả Dự án 6. Các hoạt động bảo tồn, phục dựng lễ hội, phát triển làng văn hóa, hỗ trợ nghệ nhân và củng cố thiết chế văn hóa cơ sở được thực hiện tương đối đồng bộ. Đáng chú ý, cách tiếp cận “bảo tồn gắn với phát triển” từng bước được hiện thực hóa thông qua các mô hình du lịch văn hóa cộng đồng, tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và gia tăng giá trị di sản trong đời sống đương đại. Vai trò chủ thể của cộng đồng ngày càng được đề cao khi người dân và nghệ nhân trực tiếp tham gia bảo tồn và thụ hưởng. Trong lĩnh vực bảo tồn, toàn ngành đã phục dựng hơn 30 lễ hội truyền thống tiêu biểu; xây dựng và vận hành 45 mô hình bảo tồn văn hóa gắn với du lịch; thành lập trên 20 câu lạc bộ sinh hoạt văn hóa dân gian; triển khai 30 chương trình nghiên cứu bảo tồn văn hóa phi vật thể, trong đó có 7 chương trình chuyên sâu dành cho các dân tộc ít người.

Tuy nhiên, công tác bảo tồn văn hóa dân tộc vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Một số giá trị văn hóa đứng trước nguy cơ mai một. Nguồn lực đầu tư còn hạn chế, đội ngũ nhân lực ở cơ sở còn thiếu và yếu. Việc tổ chức thực hiện chính sách tại một số địa phương còn lúng túng, chưa đồng bộ. Ngoài ra, hệ thống văn bản hướng dẫn có thời điểm ban hành chậm, sự phối hợp giữa các ngành chưa hiệu quả; việc huy động và sử dụng nguồn lực còn gặp nhiều trở ngại.

Từ thực tiễn đó, hội nghị được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mới cả về nhận thức và hành động, góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số, gắn với mục tiêu phát triển bền vững và hội nhập.

Tại hội nghị, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng tôn vinh, khen thưởng các già làng, trưởng bản, nghệ nhân và những người có uy tín đã có nhiều đóng góp trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống. Đây được xem là lực lượng nòng cốt trong việc bảo tồn di sản văn hóa tại cộng đồng, góp phần làm nên sự đa dạng, phong phú của văn hóa Việt Nam.