Từ "3 sạch" đến "3 an": Bước chuyển chiến lược trong sứ mệnh kiến tạo gia đình hạnh phúc

Bước chuyển chiến lược: Mở rộng nội hàm, gắn kết chặt chẽ các trụ cột quốc gia

Nhìn lại chặng đường 15 năm qua, Cuộc vận động "Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch" đã trở thành một phong trào có sức lan tỏa sâu rộng, bám rễ vào đời sống của hàng triệu gia đình Việt. Thông qua cuộc vận động, các cấp Hội đã đồng hành cùng phụ nữ và các gia đình hướng tới bám sát 8 tiêu chí cốt lõi: Không đói nghèo, Không vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội, Không bạo lực gia đình, Không vi phạm chính sách dân số, Không có trẻ em suy dinh dưỡng và bỏ học; Sạch nhà, Sạch bếp, Sạch ngõ.

Bên cạnh việc phát huy sự chủ động của phụ nữ, các cấp Hội đã tăng cường hỗ trợ phát triển sinh kế, giảm nghèo, chăm sóc sức khỏe, bảo vệ môi trường và xây dựng không gian sống an toàn. 

Cuộc vận động "Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch" đã chứng minh sức sống bền bỉ ở cơ sở khi đóng góp trực tiếp vào 11/19 tiêu chí nông thôn mới, giúp gần 47 nghìn hộ có phụ nữ thoát nghèo đa chiều và ghi nhận gần 605 nghìn hộ gia đình đạt chuẩn trên cả nước tính đến giữa năm 2026. Những chương trình giàu tính nhân văn như: "Mẹ đỡ đầu" vận động hơn 35.000 người mẹ đồng hành cùng trên 48.000 trẻ em mồ côi; chương trình "Đồng hành cùng phụ nữ biên cương" hay mạng lưới hơn 2.000 câu lạc bộ "Thủ lĩnh của sự thay đổi" đã tạo dựng điểm tựa vững chắc cho các đối tượng yếu thế.

Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số và những biến động xã hội phức tạp như bạo lực học đường, rủi ro không gian mạng hay nguy cơ xâm hại trẻ em gia tăng, tiêu chí nếp sống gọn gàng "3 sạch" không còn đủ sức bao quát hết các thách thức mà gia đình hiện đại đối mặt. Dưới sự định hướng sâu sát và chỉ đạo trực tiếp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Hội LHPN Việt Nam đã chuẩn hóa tiêu chí "5 không" (bổ sung nội dung "không lãng phí") và tích hợp thêm cấu phần "3 an" gồm: An toàn, An tâm, An sinh.

Nếu "An toàn" là chủ động phòng ngừa xâm hại, tai nạn và các nguy cơ tổn thương cả trong đời thực lẫn trên không gian số; thì "An tâm" hướng đến việc vun đắp mái ấm chan chứa yêu thương, tôn trọng tiếng nói con trẻ, chăm sóc sức khỏe tinh thần; còn "An sinh" đảm bảo các điều kiện tiếp cận công bằng về y tế, dinh dưỡng và giáo dục chất lượng cao

Nội hàm này kết nối trực tiếp với 3 nghị quyết lớn của Trung ương: Nghị quyết số 71-NQ/TW về giáo dục, Nghị quyết số 72-NQ/TW về y tế và Nghị quyết số 80-NQ/TW về văn hóa. Theo Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Nguyễn Thị Thu Hiền, Ban Thường vụ Trung ương Hội LHPN Việt Nam đã ban hành hướng dẫn cụ thể thực hiện tiêu chí 6.4 về tỷ lệ hộ đạt tiêu chuẩn "5 không, 3 sạch, 3 an" trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, cũng như các Chương trình mục tiêu quốc gia do Hội chủ trì. Đây chính là cơ sở để pháp lý hóa cuộc vận động, biến các mục tiêu của Hội thành nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội được cấp ủy, chính quyền địa phương ưu tiên bố trí nguồn lực chỉ đạo thống nhất.

Hiện thực hóa tại cơ sở: Thiết lập mạng lưới bảo vệ và chủ động đồng hành 

Thực tiễn sinh động từ các địa phương chính là cơ sở thực tế quan trọng để Trung ương Hội đúc kết, hoàn thiện chính sách. Điển hình như tại TPHCM, xuất phát từ áp lực đô thị hóa đặc thù và các nguy cơ phát sinh nơi đô thị lớn, Hội LHPN phường Tân Mỹ đã chủ động tìm tòi, tiên phong ra mắt mô hình "Ngôi nhà an toàn" từ rất sớm, tập trung vào việc tư vấn tâm lý chuyên sâu, kết nối các đường dây nóng trực tuyến và hỗ trợ pháp lý giúp phụ nữ vượt qua khủng hoảng. 

Từ những sáng kiến chủ động ở cơ sở, Trung ương Hội LHPN Việt Nam đã ban hành Hướng dẫn số 52/HD-ĐCT thí điểm mô hình "Nhà an toàn cho phụ nữ và trẻ em" nhằm chuẩn hóa quy trình, nhân rộng trụ cột "An toàn" trên phạm vi toàn quốc.

Khác với nơi cư trú cố định, "Nhà an toàn" được định danh là một thiết chế hỗ trợ khẩn cấp, vận hành 24/7 với sự điều phối liên ngành giữa Hội Phụ nữ, Công an, Tư pháp, Y tế và chính quyền địa phương. Quy trình hỗ trợ được vận hành khép kín từ "Điểm chạm đầu tiên" tại thôn xóm để nắm bắt, sàng lọc ban đầu, sau đó chuyển tuyến, kết nối tổng đài Ngôi nhà Bình yên (1900969680) và bố trí nơi tạm lánh bảo mật, kịp thời hỗ trợ tâm lý lẫn can thiệp pháp lý cho các trường hợp gặp rủi ro.

Sau khi có khung hướng dẫn chung, Trung ương Hội LHPN Việt Nam triển khai các mô hình điểm với sự thích ứng linh hoạt theo từng đặc thù địa bàn. Tại các tỉnh miền núi như Tuyên Quang, "Nhà an toàn" gắn bó mật thiết với đồng bào dân tộc thiểu số thông qua sự tham gia của già làng, người có uy tín để phòng ngừa nạn tảo hôn, buôn bán người và bạo lực gia đình.

Tại tỉnh Bắc Ninh, mô hình được chọn ra mắt nhằm bảo vệ thiết thực cho công nhân và người dân tại các địa bàn công nghiệp hóa nhanh. Chia sẻ về thực tế hoạt động sau khi đưa mô hình vào vận hành, bà Vũ Thị An, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Bắc Ninh, cho biết, từ khi khánh thành đến nay, 2 mô hình "Nhà an toàn" tại xã Quế Võ và xã Nhã Nam chưa phải tiếp nhận hay hỗ trợ trường hợp phụ nữ, trẻ em nào bị bạo lực, xâm hại cần can thiệp khẩn cấp. Đây là tín hiệu đáng mừng, khẳng định tình hình an ninh trật tự và sự bình yên tại địa bàn cơ sở.

"Dẫu vậy, các cấp Hội trong tỉnh không hề chủ quan mà luôn xác định phòng ngừa là gốc rễ. Hội tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và thông tin rộng rãi về mô hình để mỗi hội viên, phụ nữ và trẻ em đều an tâm rằng tổ chức Hội luôn thường trực đồng hành, sẵn sàng bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của họ trong mọi tình huống" - bà Vũ Thị An khẳng định.

Sự chuyển mình từ "3 sạch" sang "3 an" cùng với việc triển khai thực chất các thiết chế như "Nhà an toàn" đã khẳng định bước phát triển mới của phong trào phụ nữ: chuyển mạnh từ can thiệp thụ động sang kiến tạo môi trường an toàn chủ động, là nền tảng vững chắc để các cấp Hội triển khai Nghị quyết Đại hội đại biểu Phụ nữ toàn quốc lần thứ XIV đi vào đời sống. 

Tuy nhiên, trước những thách thức lớn về an toàn, an ninh trong bối cảnh mới như hiện nay, bên cạnh sự nỗ lực, quyết tâm của các cấp Hội, sự quan tâm, phối hợp chặt chẽ từ các cấp ủy Đảng, Ủy ban nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và sở ngành là vô cùng quan trọng. Có như vậy, chúng ta mới cùng nhau xây dựng được những gia đình Việt Nam thực sự là các "tế bào lành mạnh" của xã hội, để mỗi gia đình trở thành điểm tựa hạnh phúc vững chắc nhất cho mỗi con trẻ, đóng góp thiết thực vào sự phát triển phồn vinh của đất nước