Từ chợ phiên đến siêu thị: Chặng đường mới cho sản phẩm của phụ nữ dân tộc thiểu số và miền núi

Đưa sản phẩm đặc trưng vươn xa

Khả Lĩnh là thôn "gốc" của giống bưởi Đại Minh - một sản phẩm đặc sản nổi tiếng và là niềm tự hào của người dân khu vực Yên Bình, nay thuộc xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai. Hàng trăm hộ trồng bưởi với hàng chục vườn bưởi cổ thụ, vườn bưởi kiểu mẫu, đã chủ động áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật phát triển cây bưởi theo hướng VietGAP, sản phẩm hữu cơ... ; chủ động liên kết sản xuất theo hình thức hợp tác xã (HTX) như: HTX Dịch vụ nông nghiệp, HTX Bưởi đặc sản Đại Minh, HTX Bưởi VietGAP. Chị Hoàng Thị Yên, thôn Khả Lĩnh, cho biết: Nhiều hộ dân nơi đây, trong đó có nhiều chị em người dân tộc thiểu số đã có cuộc sống bền vững hơn nhờ loại quả đặc sản này. Nhiều cây bưởi cổ thụ từ 60 năm đến trên 100 tuổi. Để có được lứa quả chất lượng, phụ nữ nơi đây trồng, chăm sóc, thu hái bưởi theo tiêu chuẩn VietGAP, sản xuất hoàn toàn bằng phương pháp hữu cơ, rễ cây khỏe hơn, quả đẹp, chất lượng hơn và để được lâu hơn…

Chị Dương Thị Liên, thôn Minh Thân, cho biết, gia đình chị có trên 200 gốc bưởi thì ngót 100 gốc từ 30 - 70 năm tuổi. Trước đây, dù loại bưởi này được thị trường ưa chuộng, nhưng khả năng kết nối giao thương, quảng bá và kết nối của người dân còn hạn chế, thụ động, đem bán ở các chợ dân sinh, chợ truyền thống không đem lại hiệu quả cao. Việc đưa sản phẩm đi xa, lại phụ thuộc nhiều vào thương lái, nên giá cả phập phù theo mùa; công chăm bẵm, thu hái vất vả nhưng thu nhập lại không bền vững. Chị Liên cho biết, những năm gần đây, có sự hỗ trợ của chính quyền, các ban ngành, đoàn thể cùng vào cuộc, triển khai các chuỗi giá trị liên kết gắn với tiêu thụ sản phẩm bưởi Đại Minh bằng nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia; đồng thời đẩy mạnh các hoạt động quảng bá trên sàn thương mại điện tử, Facebook, Zalo, mở rộng thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước…

Rộng cửa đưa sản phẩm đặc sản tới kênh phân phối hiện đại

Để mở rộng đầu ra của hàng hóa đặc trưng vùng miền và tạo điều kiện cho sản phẩm của phụ nữ dân tộc thiểu số "rộng cửa" tiến vào hệ thống siêu thị, ngày 14/8, tỉnh Lào Cai tổ chức chương trình gặp mặt kết nối các sản phẩm đặc hữu của tỉnh để chuẩn bị tiêu thụ tại hệ thống phân phối hiện đại. Trong đó, Tập đoàn Central Retail đã ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm bưởi Đại Minh với Hợp tác xã đặc sản bưởi Đại Minh, trở thành sản phẩm OCOP đầu tiên của tỉnh được đưa vào bày bán tại Siêu thị GO! Yên Bái; dự kiến khai trương vào tháng 9/2025.

Thực hiện chuyển đổi số, kết nối giao thương cho các sản phẩm nông nghiệp, thời gian qua, Sở Công Thương Lào Cai đã phối hợp với một số ngành và chính quyền địa phương, Viettel Yên Bái triển khai giải pháp gắn nhãn truy xuất nguồn gốc đối với cây bưởi, quả bưởi. Hiện đã triển khai xong việc gắn nhãn truy xuất nguồn gốc thông minh cho gần 200 cây bưởi đặc sản Đại Minh với 2 nhóm tuổi cây: trên 30 năm tuổi và từ 70 năm tuổi đến trên 100 năm tuổi bằng giải pháp Vmark. Tem có mã QR truy xuất nguồn gốc được gắn trên từng cây bưởi và dán trên từng quả bưởi.

Còn trên phạm vi toàn quốc, đến hết năm 2024, cả nước đã có 14.642 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, với 8.086 chủ thể tham gia. Theo đánh giá của Bộ Công Thương, việc xây dựng thị trường tiêu dùng nội địa vững chắc cho sản phẩm đặc trưng vùng miền, đặc biệt là vùng dân tộc thiểu số và miền núi, có vai trò then chốt. Bởi thị trường trong nước chính là nơi kiểm chứng chất lượng, đào luyện doanh nghiệp thích nghi với các chuẩn mực thương mại hiện đại, từ truy xuất nguồn gốc đến định vị thương hiệu, cũng như kết nối đưa các sản phẩm đặc trưng vào các kênh bán lẻ hiện đại, hỗ trợ việc tiếp cận người tiêu dùng một cách bền vững hơn.

Theo thống kê của Liên hiệp HTX Thương mại Thành phố Hồ Chí Minh (Saigon Co.op), hệ thống siêu thị Co.opmart, Co.opXtra, Co.op Food... của nhà bán lẻ này đang kinh doanh hơn 500 sản phẩm OCOP từ khắp các tỉnh thành, nổi bật như nước mắm Phú Quốc, bơ Đắk Lắk, bánh tráng Tây Ninh, yến sào Khánh Hòa, xoài cát Hòa Lộc…

Việc đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị các hàng hóa đặc trưng của các vùng miền, đưa sản phẩm từ kênh phân phối truyền thống lên kệ các hệ thống siêu thị, kênh phân phối hiện đại, đã góp phần làm thay đổi tư duy kinh tế nông thôn, thúc đẩy sinh kế ở vùng sâu vùng xa, tạo thêm việc làm cho phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời khơi dậy tiềm năng đất đai, đặc sản bản địa và di sản văn hóa địa phương.