Tự ý dùng thuốc giảm đau khiến cơn đau nhẹ cũng nguy hiểm khó lường

Trong nhiều năm trở lại đây, thuốc giảm đau, chống viêm đã trở thành lựa chọn quen thuộc của không ít người dân mỗi khi xuất hiện các triệu chứng đau nhức xương khớp. Chỉ cần vài viên thuốc mua nhanh tại hiệu thuốc gần nhà, cơn đau tạm lắng xuống, người bệnh có thể tiếp tục sinh hoạt, lao động như bình thường. Tuy nhiên, phía sau sự "tiện lợi" đó là những nguy cơ y khoa nghiêm trọng đang ngày càng bộc lộ rõ, khi số ca nhập viện vì biến chứng do lạm dụng thuốc giảm đau, chống viêm liên tục gia tăng.

Tự ý phối hợp thuốc dẫn tới biến chứng nặng hơn

Theo TS.BS Nguyễn Thị Hoa, Trưởng khoa Cơ xương khớp, Bệnh viện Hữu Nghị, tình trạng người bệnh tự ý mua và sử dụng thuốc chống viêm, giảm đau không theo chỉ định của bác sĩ hiện nay diễn ra khá phổ biến, đặc biệt ở nhóm người trung niên và cao tuổi – những đối tượng vốn đã có nhiều bệnh nền mạn tính. Điều đáng lo ngại là nhiều người chỉ đến bệnh viện khi biến chứng đã xảy ra, khiến việc điều trị trở nên phức tạp và tốn kém hơn rất nhiều.

Thực tế điều trị tại Bệnh viện Hữu Nghị cho thấy, không ít ca nhập viện không phải do bệnh lý cơ xương khớp tiến triển nặng, mà do hậu quả trực tiếp của việc lạm dụng thuốc. Gần đây, khoa Cơ xương khớp tiếp nhận một bệnh nhân nữ 60 tuổi, có tiền sử đái tháo đường, tăng huyết áp và thoái hóa khớp gối. Trong thời gian dài, mỗi khi đau khớp, người bệnh không đi khám mà tự mua thuốc tại quầy thuốc gần nhà để uống.

Theo hồ sơ bệnh án, bệnh nhân đã sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc chống viêm, giảm đau như methylprednisolon, celecoxib và meloxicam. Đáng nói, có thời điểm người bệnh dùng thuốc với liều cao hơn khuyến cáo, kéo dài liên tục trong nhiều ngày. Việc phối hợp nhiều thuốc cùng nhóm, đặc biệt là kết hợp corticoid với thuốc kháng viêm không steroid, trong bối cảnh có sẵn bệnh nền mạn tính, đã khiến nguy cơ biến chứng tăng lên gấp nhiều lần.

TS.BS Nguyễn Thị Hoa cho biết, đây đều là những thuốc có hiệu quả giảm đau nhanh nhưng tiềm ẩn rất nhiều tác dụng phụ. "Việc tự ý dùng 'combo' thuốc chống viêm, giảm đau như trên có thể dẫn đến xuất huyết tiêu hóa, loét dạ dày – tá tràng, suy thận cấp, làm tăng đường huyết, tăng huyết áp, thậm chí gây rối loạn tim mạch và đe dọa tính mạng. Đặc biệt, người cao tuổi và những bệnh nhân có bệnh nền là nhóm có nguy cơ cao nhất", TS.BS Nguyễn Thị Hoa cảnh báo.

Thuốc giảm đau không phải giải pháp vô hại

Trên thực tế, tâm lý coi đau khớp là bệnh "vặt", là hệ quả tất yếu của tuổi tác, vẫn còn tồn tại khá phổ biến trong cộng đồng. Nhiều người cho rằng chỉ cần uống thuốc cho "qua cơn đau", không cần thiết phải đi khám, nhất là khi cơn đau có thể giảm nhanh sau vài viên thuốc. Chính suy nghĩ này đã khiến thuốc giảm đau, chống viêm bị lạm dụng một cách vô thức, biến từ phương tiện điều trị thành mối nguy tiềm ẩn đối với sức khỏe.

Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, không phải mọi trường hợp đau khớp đều cần dùng thuốc chống viêm. Có những cơn đau xuất phát từ tư thế sinh hoạt không phù hợp, lao động quá sức hoặc các rối loạn cơ học đơn thuần, hoàn toàn có thể cải thiện bằng nghỉ ngơi, vật lý trị liệu hoặc thay đổi lối sống. Việc sử dụng thuốc không đúng chỉ định không chỉ che lấp triệu chứng, khiến người bệnh bỏ qua giai đoạn "vàng" để chẩn đoán bệnh, mà còn gây tổn thương âm thầm cho dạ dày, gan, thận và hệ tim mạch.

Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, cũng như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các thuốc giảm đau, chống viêm – đặc biệt là nhóm corticoid và thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) – là thuốc kê đơn, cần được bác sĩ chỉ định sau khi đã đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe của người bệnh. Việc tự ý sử dụng, dùng kéo dài hoặc phối hợp nhiều thuốc cùng lúc có thể dẫn tới loét – xuất huyết tiêu hóa, suy gan, suy thận, rối loạn chuyển hóa, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Một thực tế đáng lo ngại khác là tình trạng bán thuốc kê đơn không cần đơn tại một số nhà thuốc vẫn chưa được kiểm soát triệt để. Điều này vô tình tiếp tay cho thói quen tự điều trị, khiến người dân dễ dàng tiếp cận các loại thuốc tiềm ẩn nguy cơ cao mà không có bất kỳ sự tư vấn chuyên môn nào.