Ứng dụng công nghệ từ đồng ruộng ra thị trường số, nông dân miền Tây gặt "quả ngọt"

Cánh đồng không dấu chân

Trên những cánh đồng rộng hàng trăm ha, những dấu chân từng in dày trên ruộng lúa đang dần biến mất, nhường chỗ cho máy móc, công nghệ và một phương thức sản xuất hoàn toàn khác. Từ những cánh đồng nhỏ lẻ, phụ thuộc vào sức người, nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long đang chuyển mình theo hướng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, cơ giới hóa. Đặc biệt chuyển đổi mô hình sản xuất kinh doanh theo đề án Một triệu ha lúa chất lượng cao đã thay đổi tư duy của người nông dân trong việc ứng dụng công nghệ vào canh tác.

Trên cánh đồng rộng gần 10ha, anh Trần Văn Mười và chị Lý Thị Tình xã Thạnh Lộc, An Giang cho biết, trước đây làm ruộng chỉ bằng sức người, hơn 3 năm nay, máy móc thiết bị thay thế cho sức người gần 90%. Từ xới đất, gieo sạ, phun thuốc, bón phân, thăm đồng đều làm bằng máy móc. Lúc đầu cứ nghĩ gieo sạ bằng drone chắc không đều, nhưng sau vài lần sạ, không phải dặm lại, lúa đều, ít sâu bệnh, năng suất cao hơn làm truyền thống rất nhiều.

Trên những cánh đồng lớn tại các tỉnh An Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ….phóng viên bắt gặp người dân điều khiển máy móc bằng điện thoại để giám sát ruộng từ xa và dùng robot làm thay những công việc nặng nhọc nhất trên đồng ruộng. Điển hình như mô hình "canh tác lúa từ xa" đang dần trở nên quen thuộc với Hợp tác xã và nông dân. Thay vì phải trực tiếp ra đồng kiểm tra từng chỉ số như trước, người dân giờ đây chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh là có thể nắm bắt toàn bộ quy trình và tình hình sản xuất.

Đặc biệt, các trạm quan trắc được người dân lắp đặt trên ruộng lúa giúp thu thập dữ liệu liên tục về độ mặn, pH, mực nước, thời tiết cũng như tình hình sâu bệnh. Những thông tin này được truyền về hệ thống và hiển thị trực tiếp trên thiết bị di động. Nhờ đó, nông dân có thể đưa ra quyết định kịp thời, chính xác mà không cần có mặt tại ruộng.

Chị Nguyễn Thị Thủy ở xã Vị Thanh (Cần Thơ) chia sẻ, gia đình chị làm 12ha ruộng, từ khi áp dụng công nghệ máy móc và hệ thống quan trắc khí tượng thủy văn vào làm ruộng, mọi việc trở nên nhẹ nhàng. Trước đây, ngày nào cũng phải ra ruộng, xem tình hình sâu bệnh, lượng nước để tránh thiệt hại. Bây giờ cầm điện thoại thông minh là có tất cả các dữ liệu, chỉ ra ruộng lúc gặt lúa, còn mọi thứ đã có máy móc thực hiện.

Công việc không mấy áp lực mà thay vào đó, chất lượng đầu vào, đầu ra cũng ổn định, nhờ vậy thu nhập của người nông dân tăng lên rất nhiều. "Trước đây chưa có công nghệ, người dân còn dè chừng khi làm ruộng, càng làm càng lỗ, giờ có công nghệ ai cũng háo hức làm, không phải nặng nhọc như lúc trước. Năng suất, chất lượng lúa tăng, người nông dân có lời, nên bây giờ không ai dám bỏ ruộng", bà Thủy cho biết.

Không chỉ ứng dụng công nghệ vào chăm sóc lúa, người dân các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long còn ứng dụng các loại máy móc vào thu hoạch lúa, thu hoạch nông sản thay cho sức người. Điển hình như việc ứng dụng mã QR code để đánh dấu mã vùng trồng, giúp ngành hàng trái cây của vùng có chỗ đứng trên thị trường, thuận lợi xuất khẩu, giúp người dân an tâm sản xuất.

Chị Hồ Thị Thúy Liễu – xã An Hữu, Đồng Tháp cho biết, vườn sầu riêng của gia đình trước kia chưa được đánh dấu mã vùng trồng nên thường xuyên bị các thương lái ép giá. Sau khi được phòng nông nghiệp địa phương tư vấn, gia đình đã mạnh dạn đăng ký mã vùng trồng, từ đó đến nay vườn sầu riêng của gia đình luôn được thương lái săn đón, không lo bị ép giá như trước, nhờ vậy thu nhập của gia đình được tăng lên rõ rệt.

Ông Lê Hữu Toàn – Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang cho biết, bây giờ nông dân đưa các thiết bị nông nghiệp hiện đại vào như drone vào gieo sạ, phụ thuốc, bón phân; máy móc thu hoạch, hệ thống tưới nước tự động, trạm quan trắc vào sản xuất lúa là xu hướng tất yếu. Trước đây việc đưa một loại máy móc vào sử dụng là xa xỉ, bây giờ ra ruộng là gặp drone bay phun thuốc, máy quan trắc… Việc áp dụng máy móc, công nghệ vào trồng lúa không chỉ là giải pháp trước mắt, mà là giải bài toán lâu dài về thiếu nguồn lao động, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, phát thải thấp.

Có thể nói, ứng dụng công nghệ số vào sản xuất giúp giảm đáng kể vật tư đầu vào, tăng độ chính xác trong từng khâu sản xuất, từ đó nâng cao chất lượng nông sản. Việc số hóa dữ liệu còn tạo điều kiện thuận lợi cho truy xuất nguồn gốc, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu.

Chủ động bán hàng trên môi trường số

Bên cạnh ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp, người nông dân miền Tây còn Livestream bán hàng, bán những sản phẩm do mình sản xuất làm ra, góp phần đưa sản phẩm địa phương bay cao, bay xa, xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới.

Chị Trần Thị Xa – Giám đốc Hợp tác xã Ba Khía (Cà Mau) cho biết, để sản phẩm của hợp tác xã có đầu ra ổn định. Việc kinh doanh trên nền tảng số giúp hợp tác xã chủ động tiếp cận khách hàng, kiểm soát giá bán và quảng bá sản phẩm hiệu quả hơn. Nhờ đó, sản phẩm ba khía muối ngày càng được người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh biết đến, lượng đơn hàng trực tuyến tăng, nhất là vào dịp lễ, Tết.

Hàng ngày ngoài công việc bán hàng trực tiếp và thông qua các kênh đầu mối lấy hàng sỉ, lẽ, chị Châu Thị Nương – Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Tà Đảnh (An Giang) thường dành khoảng 1 tiếng đồng hồ vào buổi tối để livestream bán hàng trên nền tảng mạng xã hội. Mỗi lần livestream bán khoảng vài chục đơn hàng. Số lượng tuy chưa nhiều, nhưng dần khẳng định vai trò của nền tảng số trong việc giúp người dân bán hàng một cách hiệu quả và tối ưu nhất.

Chia sẻ với phóng viên, chị Châu Thị Nương cho biết, thị trường tiêu thụ ngày càng phong phú và đa dạng, đòi hỏi doanh nghiệp phải chú trọng đến tính an toàn của sản phẩm, để người tiêu dùng an tâm, tin tưởng. Buộc doanh nghiệp phải công khai thông tin sản phẩm trên các nền tảng số, để khách hàng dễ dàng tiếp cận với sản phẩm mình cần. Từ những phản hồi của khách hàng, doanh nghiệp đưa ra những phương án nâng cao uy tín sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ. Hiện doanh nghiệp đã xây dựng website, kết nối fanpage bán hàng, sàn thương mại điện tử và áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm, không chỉ giúp mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn góp phần đổi mới tư duy sản xuất - kinh doanh, nâng cao năng lực quản lý, từng bước khẳng định thương hiệu sản phẩm trên nền tảng số.

Chị Nương chia sẻ, sản phẩm bán trên các nền tảng số đại diện cho thương hiệu nên không thể làm ăn qua loa, mà để khách hàng tin tưởng và sử dụng lâu dài là cái đích mà doanh nghiệp hướng đến trong thời đại kinh tế số.

Điều đặc biệt, nhiều năm qua, tại nhiều sự kiện lớn của các tỉnh, thành khu vực Đồng bằng sông Cửu Long luôn xuất hiện các Tiktoker, Youtube, Facbooker Livestream bán hàng. Điển hình như "Tuần lễ vươn mình nông sản Vĩnh Long- Tận dụng hạ tầng, nâng tầm OCOP", chỉ sau 3 giờ livestream của những người sáng tạo nội dung số trên nền tảng TikTok Shop, các phiên bán hàng đã "chốt đơn" hơn 32 tấn nông sản và hơn 18 tấn được tiêu thụ thông qua ứng dụng Sendo Farm.

Chị Lê Nguyễn Mỹ Huyền (quê Vĩnh Long) chủ kênh TikTok Huyền Phi cho biết, việc livestream bán nông sản đã và đang trở nên thịnh hành đối với bà con nông dân, thông qua sàn thương mại điện tử và các phiên livestream giúp nông sản của bà con nông dân tiêu thụ dễ dàng hơn.

Bà Trương Thanh Thúy, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh An Giang, cho biết, trong những năm qua, Hội thường xuyên có nhiều hoạt động hỗ trợ chị em phụ nữ tiếp cạnh nền tảng số, livestream bán hàng, ứng dụng AI vào kinh doanh buôn bán. Đặc biệt, việc tham gia với sàn thương mại điện tử giúp chị em có kênh bán hàng tối ưu, mở rộng thị trường tiêu thụ, tạo điều kiện để sản phẩm địa phương tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng trên cả nước, xóa bỏ rào cản khoảng cách địa lý.

Theo Chủ tịch Hội LHPN tỉnh An Giang, trong thời gian tới, Hội sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan ban ngành đẩy mạnh hỗ trợ đào tạo kỹ năng số cho phụ nữ, đặc biệt đào tạo kỹ năng bán hàng livestream để chị em làm chủ cuộc chơi, nâng cao giá trị, xây dựng thương hiệu và đảm bảo đầu ra cho sản phẩm của mình trong bối cảnh kinh tế hội nhập và chuyển đổi số.