Ung thư cổ tử cung nguy hiểm nhưng diễn biến âm thầm dễ bị bỏ qua

Ung thư cổ tử cung có số ca mắc cao thứ 2 ở phụ nữ

Ung thư cổ tử cung hiện vẫn là một trong những bệnh ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ trên toàn cầu, chỉ đứng sau ung thư vú về số ca mắc. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 660.000 ca mắc mới và 350.000 ca tử vong vì căn bệnh này. Những con số đó cho thấy đây không chỉ là vấn đề y tế của riêng quốc gia nào mà là thách thức sức khỏe cộng đồng mang tính toàn cầu, đặc biệt tại các nước đang phát triển – nơi việc tiếp cận sàng lọc và tiêm phòng còn hạn chế.

Tại Việt Nam, ung thư cổ tử cung cũng đang tạo ra gánh nặng bệnh tật đáng kể. Mỗi năm có hơn 9.000 phụ nữ được chẩn đoán mắc bệnh và trên 3.000 trường hợp tử vong. Tính trung bình, mỗi ngày có khoảng 24 phụ nữ phát hiện mắc ung thư cổ tử cung và 8 người không qua khỏi vì căn bệnh này. Điều đáng nói là phần lớn các ca bệnh được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn, làm giảm đáng kể cơ hội điều trị khỏi hoàn toàn.

Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến thực trạng này là tỷ lệ phụ nữ tham gia sàng lọc còn thấp. Thống kê cho thấy chỉ khoảng 28% phụ nữ Việt Nam trong độ tuổi 30–49 từng tiếp cận các dịch vụ tầm soát ung thư cổ tử cung. Đây là con số khá khiêm tốn nếu đặt trong mục tiêu của chiến lược toàn cầu do WHO khởi xướng, hướng tới việc 70% phụ nữ được sàng lọc trước tuổi 35 nhằm tiến tới loại trừ ung thư cổ tử cung vào năm 2030. Những rào cản về tâm lý e ngại, định kiến xã hội, hạn chế trong tiếp cận dịch vụ y tế cũng như điều kiện đi lại, kinh tế… vẫn đang ảnh hưởng rõ rệt đến quyết định đi khám của nhiều phụ nữ, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu và vùng xa.

Bệnh diễn biến âm thầm, dấu hiệu dễ bị bỏ qua

Giải thích cụ thể về cơ chế hình thành bệnh, TS.BS Nguyễn Văn Thắng, Trưởng khoa Phụ ung thư, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, cho biết: Cổ tử cung của phụ nữ được bao phủ bởi một lớp mô mỏng cấu tạo từ các tế bào. Ung thư cổ tử cung xảy ra khi các tế bào phần dưới của tử cung phát triển mất kiểm soát, tăng sinh nhanh chóng và hình thành khối u. Bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Trước khi trở thành ung thư thực sự, các tế bào cổ tử cung có thể trải qua giai đoạn biến đổi bất thường do thay đổi môi trường âm đạo hoặc nhiễm virus HPV. Những biến đổi tiền ung thư này được gọi là loạn sản cổ tử cung.

Chính vì quá trình tiến triển kéo dài và âm thầm, các dấu hiệu ban đầu của bệnh thường dễ bị bỏ qua. Triệu chứng sớm thường gặp nhất là chảy máu âm đạo bất thường, như ra máu giữa kỳ kinh, kéo dài hơn bình thường hoặc chảy máu sau và trong khi quan hệ tình dục. Khi bệnh tiến triển nặng hơn, người bệnh có thể xuất hiện đau vùng chậu, rối loạn tiểu tiện hoặc phù chân. Trong trường hợp ung thư lan sang các cơ quan lân cận hoặc hạch bạch huyết, khối u có thể chèn ép bàng quang hoặc gây tắc nghẽn tĩnh mạch, làm tình trạng sức khỏe suy giảm nhanh chóng.

Tuy nhiên, điểm tích cực là ung thư cổ tử cung hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả nếu phụ nữ được tiêm vắc xin HPV và tầm soát định kỳ. Theo TS.BS Nguyễn Văn Thắng, tiêm vắc xin HPV là biện pháp dự phòng hiệu quả nhất hiện nay giúp giảm nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung. Vắc xin được đánh giá an toàn và có khả năng phòng ngừa các chủng virus gây ung thư, tiền ung thư và mụn cóc sinh dục. Nhờ chiến lược tiêm chủng và sàng lọc ngày càng được mở rộng, ngày càng nhiều trường hợp được phát hiện ở giai đoạn tiền ung thư hoặc giai đoạn sớm – thời điểm việc điều trị đạt hiệu quả cao nhất. Vì vậy, những ca ung thư cổ tử cung tiến triển ở phụ nữ đang mang thai, đặc biệt ở giai đoạn 1B3, hiện được xem là tình huống lâm sàng tương đối hiếm gặp.

Song song với tiêm phòng và tầm soát, các yếu tố lối sống cũng góp phần quan trọng trong phòng bệnh. Việc giữ vệ sinh vùng kín đúng cách giúp giảm nguy cơ viêm nhiễm – một yếu tố thuận lợi cho các bệnh lý cổ tử cung phát triển. Phụ nữ nên lựa chọn các sản phẩm vệ sinh có nguồn gốc rõ ràng, phù hợp với cơ địa. Quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su và duy trì lối sống chung thủy cũng giúp hạn chế lây nhiễm các virus lây truyền qua đường tình dục, đặc biệt là HPV. Bên cạnh đó, việc tăng cường sức đề kháng, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn uống khoa học và tập luyện thể dục thường xuyên cũng góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh.

Ở khía cạnh điều trị, tiên lượng bệnh phụ thuộc nhiều vào giai đoạn phát hiện. Với ung thư cổ tử cung giai đoạn 1B, nếu người bệnh được phẫu thuật triệt căn và kết quả giải phẫu bệnh sau mổ cho thấy chưa có di căn hạch chậu hay lan xuống âm đạo, việc phẫu thuật có thể được xem là điều trị khỏi và người bệnh không cần bổ sung xạ trị hay hóa trị. Tuy nhiên, quyết định điều trị tiếp theo vẫn phải dựa trên kết quả mô bệnh học sau phẫu thuật để đánh giá chính xác mức độ lan rộng của bệnh.