Vợ chồng người lính già mưu sinh bên quán nước nuôi con trai khờ dại

17 tuổi, trốn nhà đi bộ đội

Một buổi trưa cuối tháng 9, trời nắng gắt. Trước cổng Trường THCS Hoàng Liệt (Hà Nội), tôi gặp ông Hoàng Đình Nhi, người cựu chiến binh đã bước sang tuổi 74.

Quán nước nhỏ nép bên đường là nơi vợ chồng ông kiếm sống qua ngày. Ông ngồi trông hàng, còn người vợ tranh thủ đi nhặt ve chai, gom từng chai nhựa, lon nước mang về bán. Hai công việc nhỏ, chắt chiu từng đồng nhưng là nguồn thu nhập giúp gia đình duy trì cuộc sống và lo thuốc men cho người con trai.

Ở tuổi mà nhiều người đã có thể an nhàn bên con cháu, vợ chồng ông Nhi vẫn phải xoay xở từng ngày. Cuộc sống của hai người gắn với quán nước nhỏ, những chuyến đi nhặt phế liệu và nỗi lo thường trực về người con không thể tự chăm sóc bản thân.

Ngồi trước quán, ông Nhi kể về những năm tháng đã đi qua bằng giọng chậm rãi. Những câu chuyện chiến tranh không được ông kể như một sự khoe khoang về quá khứ. Trái lại, đó là những ký ức đã nằm sâu trong tâm trí, thỉnh thoảng trở lại qua những câu nói ngắt quãng.

Ông sinh năm 1952. Năm 17 tuổi, khi nhiều bạn bè vẫn còn ở bên gia đình, ông đã quyết định xung phong nhập ngũ. "Năm đó 17 tuổi, tôi đăng ký đi bộ đội, chưa đủ tuổi nhưng tôi trốn bố mẹ đi. Đến khi đi khám rồi về nhà bố mẹ mới biết. Theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, bao người lên đường, mình cũng hòa theo khí thế đó", ông kể.

Ngày ấy, ở làng có 3 người cùng lên đường. Một người vì sức khỏe yếu phải trở về. Ông Nhi và người bạn tên Lễ tiếp tục hành quân. Hai người cùng quê, cùng khoác ba lô ra trận nhưng rồi chiến tranh đã khiến mỗi người một số phận. Người bạn năm nào không trở về, còn ông Nhi may mắn sống sót.

Sau 6 tháng huấn luyện tại Nho Quan (Ninh Bình), ông theo đơn vị vào chiến trường năm 1969. Từ Ninh Bình vào đến Quảng Bình, đơn vị hành quân sang Lào. Đến Binh trạm 32, họ gặp một trận bom B-52, trận bom hôm đó đã cướp đi sinh mạng của nhiều đồng đội.

Sau đó, ông được bổ sung về Trung đoàn 141, thuộc Sư đoàn 2. Những ngày chiến đấu là những ngày đối diện với bom đạn, bệnh tật, đói rét và sự sống, cái chết luôn ở rất gần. "Ngày đi, tôi xác định là không bao giờ khoác ba lô về. Bom đạn ác liệt như thế nhưng lý tưởng của thời trai trẻ, ý chí là quét sạch bóng quân thù mới về", ông Nhi nhớ lại.

Tháng 5/1976, đất nước hòa bình. Đến tháng 10 cùng năm, đơn vị mới cho ông trở ra Bắc. Người thanh niên 17 tuổi năm nào trở về sau những năm tháng chiến tranh, bắt đầu một cuộc đời khác, làm công nhân, lập gia đình và vun vén cho mái ấm riêng.

Nỗi đau còn ở lại sau chiến tranh

Sau ngày trở về, ông Nhi kết hôn, hai người con lần lượt ra đời. Thế nhưng, niềm vui làm cha không trọn vẹn. Cả hai người con đều gặp vấn đề về sức khỏe, người con lớn mất sớm, người con thứ hai đến nay vẫn không thể tự chăm sóc bản thân.

Ông đưa con đi khám tại bệnh viện tâm thần. Theo kết quả ông kể lại, tình trạng của con được xác định có liên quan đến ảnh hưởng của chất độc da cam.

Từ đó, cuộc sống của vợ chồng ông gắn với việc chăm sóc người con. Để con được hưởng chế độ, gia đình nhiều lần tìm đến chính quyền, bệnh viện, mang theo hồ sơ bệnh án. Tuy nhiên, theo lời ông, quá trình làm thủ tục gặp nhiều khó khăn vì giấy tờ liên quan không đầy đủ.

Hiện tại, người con thứ hai được hưởng khoản trợ cấp 600.000 đồng mỗi tháng. Với gia đình ông, đó là một khoản hỗ trợ đáng quý nhưng không đủ để trang trải chi phí thuốc men.

Mỗi lần mua thuốc cho con, ông phải chi khoảng 400.000 đồng cho 3 lọ thuốc. Trong khi đó, quán nước nhỏ chỉ mang lại khoản thu nhập ít ỏi. "Bây giờ chả lẽ... con nó đang như thế, tiền thuốc, tiền ăn, tiền này tiền khác. 600.000 thì không đủ tiền thuốc cho con. Thuốc toàn lên trên viện... Mỗi một lần mua là 400.000 đồng tiền thuốc cho 3 lọ theo liệu trình bác sĩ kê", ông Nhi tâm sự.

Tiền thuốc trở thành một phần trong những nỗi lo thường ngày. Vì thế, dù tuổi đã cao, người vợ vẫn tranh thủ đi nhặt ve chai. Quán nước nhỏ trở thành kế sinh nhai của cả gia đình. Mỗi ngày, ông bà cố gắng kiếm được khoảng 150.000 đồng. Số tiền ấy được chia cho những khoản chi thiết yếu như tiền ăn, tiền thuốc và những nhu cầu sinh hoạt hằng ngày.

Ở tuổi 74, ông vẫn chưa đến tuổi được hưởng khoản trợ cấp dành cho người cao tuổi mà ông nhắc đến. Vợ ông cũng mới 71 tuổi. Hai người già vẫn phải tự nuôi nhau và chăm sóc người con đã trưởng thành nhưng không thể tự lo cho cuộc sống của mình.

"Làm gì có nguồn thu nào, tuổi lao động hết lâu rồi, trong khi đó, tôi năm nay mới 74 là chưa đủ tuổi, chưa đến độ tuổi được trợ cấp, bà nhà tôi mới 71 tuổi. Nhưng giờ hai thân già gồng gánh nuôi nhau và nuôi thằng con có lớn mà không có khôn", ông Nhi trải lòng.

Câu nói ấy khiến câu chuyện của người lính già không chỉ dừng lại ở những năm tháng chiến tranh. Phía sau người cựu binh từng đi qua bom đạn là một người chồng, một người cha đang phải đối mặt với những lo toan rất đời thường.

Và có lẽ, điều khiến ông day dứt nhất không phải là những thiếu thốn của bản thân. Đó là tương lai của người con trai. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày người thanh niên 17 tuổi trốn bố mẹ lên đường nhập ngũ. Chiến tranh đã lùi xa nhưng với ông Nhi, có những mất mát vẫn còn hiện hữu.

Bên quán nước nhỏ, người lính già vẫn lặng lẽ mưu sinh. Ngoài kia, cuộc sống vẫn hối hả với những chuyến xe qua lại, những học sinh tan trường, những người mua bán vội vàng. Còn ông, sau tất cả những năm tháng đã đi qua, vẫn ngồi đó, chăm chút cho gia đình nhỏ của mình.