2 di tích quốc gia ở Khánh Hòa "khoác áo xuân" sau phản ánh của Báo Phụ nữ Việt Nam

Đúng hẹn trước thềm xuân

Những ngày cuối năm, chúng tôi trở lại ghé thăm 2 di tích là Văn Miếu Diên Khánh và Miếu Trịnh Phong từng gánh chịu những "vết thương" chưa lành sau trận lũ lịch sử tháng 11/2025. Tìm về Văn miếu Diên Khánh, nơi đã có thời điểm, bên bức tường rêu phong đổ sụp là tiếng thở dài của người giữ đền và sự nuối tiếc của người lữ khách về việc tu bổ còn dang dở.

Giờ đây, nắng xuân nhạt trải dài trên bức tường, hoa giấy trước sân cũng kịp nở rộ, khoe sắc trong gió nhẹ. Gặp lại chúng tôi, ông Trần Sáu (80 tuổi) - người gắn bó gần trọn đời với Văn Miếu không giấu được niềm vui. Ông đưa tay chỉ dọc theo đoạn tường rào dài khoảng 40m, cao 2,5m - một phần của hệ thống tường bao quanh di tích đang được hoàn thiện những công đoạn cuối. Lớp vữa mới đã phủ kín các mảng nứt gãy, xóa đi dấu tích hoang tàn sau lũ, trả lại vẻ trang nghiêm cho không gian khi mùa xuân đang cận kề.

Rồi ông bước lại chiếc bàn gỗ, lấy ra tờ báo giấy được xếp phẳng phiu. Lật từng trang đến bài viết "Hai di tích quốc gia ở Khánh Hòa mòn mỏi chờ hồi sinh", ông nói rằng vẫn giữ lại số báo này, lâu lâu lại lấy ra đọc. Với ông, tờ báo không chỉ là kỷ niệm, mà còn là một dấu mốc của hành trình hồi sinh di tích.

"Cảm ơn Báo Phụ nữ Việt Nam đã lên tiếng khi việc tu bổ có lúc bị gián đoạn. Chỉ 4 ngày sau bài báo, phía Trung tâm bảo tồn Di sản văn hóa đã cho đơn vị thi công tiếp tục công việc, không còn bị gián đoạn. Xuân này, di tích cũng kịp khoác lên mình tấm áo mới", ông Sáu nói.

Rời Văn Miếu Diên Khánh, chúng tôi tìm đến Miếu Trịnh Phong, nơi cũng từng có đoạn tường đổ sập khiến người dân không khỏi thấp thỏm. Ai cũng mong di tích sớm được khắc phục trước Tết để kịp phục vụ nhu cầu tín ngưỡng, thờ tự của bà con trong vùng.

Sau khi bài viết được đăng tải, ông Trần Đức Hà - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Văn hóa tỉnh Khánh Hòa đã trao đổi với PV và cam kết công tác khắc phục tại cả 2 di tích sẽ hoàn thiện trong vòng 15 ngày kể từ khi báo phản ánh. Và lời hứa ấy đã trở thành hiện thực sau thời gian tạm dừng.

Trong sân Miếu Trịnh Phong, hoa mai bung nở, rung rinh trong nắng, vài chú ong chao lượn hút mật. Người dân trong vùng ghé Miếu những ngày cận Tết không giấu được niềm vui. 

Có người đứng nhìn bức tường mới như để chắc rằng những ngày ngổn ngang đã thực sự lùi xa. Người thì tranh thủ thắp nén hương đầu năm sớm. Với họ, việc di tích được sửa sang kịp thời không chỉ là chuyện chỉnh trang cảnh quan, mà còn là niềm an lòng khi Tết này, việc hương khói, lễ bái được trọn vẹn như bao mùa xuân trước…

Còn nhiều việc phải làm

Hai di tích quốc gia đã được quan tâm, khắc phục kịp thời. Nhưng tu bổ xong không có nghĩa là hành trình đã khép lại. Câu hỏi lớn hơn đặt ra là: Làm thế nào để di tích không chỉ đứng vững sau trùng tu, mà còn đón được khách, có chỗ đứng trong dòng chảy du lịch hôm nay?

Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 cũng xác định rõ phát triển sản phẩm du lịch, trong đó có nội dung: "Chú trọng phát triển sản phẩm du lịch văn hóa, gắn với bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa, lịch sử, truyền thống của dân tộc; tập trungkhai thác thế mạnh ẩm thực đa dạng, đặc sắc của các vùng, miền để hình thành sản phẩm du lịch độc đáo, khác biệt, có lợi thế cạnh tranh, góp phần tạo dựng thương hiệu nổi bật của du lịch Việt Nam".

Điều đó cho thấy, phát triển du lịch gắn với di sản văn hóa là xu thế tất yếu. Những giá trị lịch sử, kiến trúc, tín ngưỡng, phong tục… chính là nguồn tài nguyên quý giá tạo nên sức hấp dẫn riêng cho mỗi vùng đất. Từ du lịch và thông qua du lịch, nhiều di sản văn hóa, di tích lịch sử đã được quy hoạch, tu bổ, bảo quản, khôi phục bằng nhiều biện pháp khác nhau.

Với 2 di tích quốc gia của những bậc tiền hiền xứ Trầm Hương, tu bổ mới chỉ là bước đầu. Bài toán đặt ra hiện nay là làm sao để phát triển du lịch gắn với di sản một cách hài hòa, vừa khai thác hiệu quả giá trị di sản, vừa bảo tồn và gìn giữ nguyên vẹn tính nguyên gốc.

Nếu khai thác thiếu định hướng, di sản dễ bị thương mại hóa; còn nếu chỉ dừng ở bảo tồn hình thức mà thiếu sản phẩm trải nghiệm, thiếu sự kết nối tour tuyến, thiếu những câu chuyện được kể một cách sinh động, di tích sẽ rơi vào cảnh "cửa đóng then cài".

Nhiều doanh nghiệp du lịch cho rằng, du lịch phải đồng hành cùng văn hóa và muốn chắp thêm cho du lịch văn hóa đôi cánh, để loại hình đầy tiềm năng này có thể bay cao, bay xa thì khác biệt hóa sản phẩm phải được coi là yếu tố sống còn. 

Trên lộ trình ấy, còn quá nhiều đầu việc phải làm, đòi hỏi du lịch phải hiểu rõ văn hóa để phát triển, văn hóa phải nắm được bản chất của du lịch để phối hợp. 

Khi góc nhìn của người quản lý di tích và người làm du lịch tìm được tiếng nói chung, sự ra đời của một sản phẩm chất lượng phục vụ du khách hoàn toàn có cơ sở và mang lại những giá trị cho văn hóa.