Nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2, câu chuyện của nữ bác sĩ này không chỉ là hành trình nghề nghiệp mà còn là bức chân dung của một người thầy thuốc đã đi qua nhiều thử thách, giữ trọn lý tưởng, lan tỏa niềm tin và những giá trị nhân văn sâu sắc trong môi trường y học khắc nghiệt.

Trong quan niệm của không ít sinh viên y khoa, truyền nhiễm là một chuyên ngành "khó nhằn", áp lực lớn, nguy cơ lây nhiễm cao, thường xuyên đối diện với bệnh nặng và tử vong. Nhưng với TS. Đoàn Thu Trà, đó lại là con đường được định hình từ rất sớm, gần như một sự tiếp nối tự nhiên.

Sinh ra trong gia đình có truyền thống làm nghề y, hình ảnh người mẹ - một bác sĩ truyền nhiễm thường xuyên trực đêm, đi chống dịch, chăm sóc những bệnh nhân nghèo khó, đã in sâu trong ký ức tuổi thơ của bác sĩ Đoàn Thu Trà. Những câu chuyện về các đợt dịch sốt xuất huyết, viêm não, những ca bệnh nguy kịch được giành lại sự sống từ lằn ranh sinh-tử, hay cả những mất mát không thể cứu vãn đã gieo trong nữ bác sĩ này nhận thức rất sớm rằng người thầy thuốc không chỉ điều trị cho bệnh nhân mà còn đang bảo vệ sức khỏe của cả cộng đồng.

Khi bước chân vào giảng đường Đại học Y Hà Nội, người phụ nữ ấy hiểu rằng mình sẽ theo đuổi chuyên ngành truyền nhiễm. Đó không phải lựa chọn của sự an toàn, mà là lựa chọn của trách nhiệm. Những năm đầu công tác, bác sĩ liên tục đối diện với các đợt dịch từ sốt xuất huyết, cúm gia cầm đến các bệnh nhiễm trùng nặng. Khoa phòng luôn trong tình trạng quá tải; bệnh nhân nặng nhập viện liên tục, nhân lực thiếu thốn, áp lực điều trị đè nặng lên vai từng bác sĩ.

Có những giai đoạn, khái niệm ngày nghỉ gần như không tồn tại với người bác sĩ tâm huyết này. Những ca trực xuyên đêm, những quyết định lâm sàng phải đưa ra trong vài phút, dựa trên tổng hòa giữa kiến thức, kinh nghiệm và trực giác nghề nghiệp. Sai sót, nếu có, không chỉ là một con số trong báo cáo, mà có thể là sinh mạng của một con người. Chính môi trường ấy đã tôi luyện bác sĩ Thu Trà trưởng thành cả về chuyên môn và bản lĩnh.

"Lựa chọn theo đuổi ngành truyền nhiễm không chỉ xuất phát từ ảnh hưởng gia đình mà còn được hun đúc qua từng trải nghiệm trong những năm tháng sinh viên và những ngày đầu thực tập tại Bệnh viện Bạch Mai. Những ca bệnh nặng, những cuộc hội chẩn kéo dài, những khoảnh khắc phải chạy đua với thời gian để giành giật sự sống đã giúp tôi hiểu rõ hơn ý nghĩa của hai tiếng "trách nhiệm". Đó là trách nhiệm trước người bệnh, trước cộng đồng và trước chính lương tâm nghề nghiệp", bác sĩ Thu Trà chia sẻ với phóng viên Báo Phụ nữ Việt Nam.

Truyền nhiễm là lĩnh vực không cho phép sự chủ quan. Một sai sót nhỏ có thể không chỉ ảnh hưởng đến một bệnh nhân mà còn cả cộng đồng. Vì vậy, người làm nghề luôn phải giữ tinh thần cảnh giác, học hỏi không ngừng và chuẩn bị sẵn sàng cho những tình huống khẩn cấp. Chính sự khắc nghiệt ấy đã khiến bác sĩ Thu Trà càng kiên định hơn với con đường đã chọn.

Trong những năm đầu công tác, khi điều kiện y tế còn nhiều thiếu thốn, việc tiếp cận các phương tiện chẩn đoán hiện đại chưa phổ biến, bác sĩ Thu Trà và đồng nghiệp phải dựa nhiều vào kinh nghiệm lâm sàng. Có những ca bệnh hiếm, diễn biến nhanh, mỗi quyết định điều trị đều là một thách thức. Nhiều đêm trực kéo dài, khi mọi người đã nghỉ ngơi, nữ bác sĩ ấy vẫn ngồi rà soát hồ sơ, đọc thêm tài liệu, trao đổi với đồng nghiệp để tìm phương án tối ưu cho người bệnh. Những thói quen ấy dần trở thành nguyên tắc nghề nghiệp luôn thận trọng, luôn cầu thị và không ngừng cập nhật kiến thức.

Lựa chọn ngành truyền nhiễm cũng đồng nghĩa với việc chấp nhận hy sinh một cách thầm lặng. Những dịp lễ, Tết, khi nhiều gia đình quây quần, người làm nghề vẫn thường xuyên trực chiến, sẵn sàng lên đường chống dịch. Có những chuyến công tác kéo dài, những ngày xa nhà liên tục, nhưng bác sĩ Thu Trà luôn xem đó là điều tất yếu của nghề. Gia đình trở thành hậu phương vững chắc, giúp bác sĩ yên tâm công tác. Chính sự cảm thông, sẻ chia ấy là nguồn động lực lớn để bác sĩ Thu Trà tiếp tục dấn thân.

Một trong những dấu ấn sâu sắc trong sự nghiệp của TS. Đoàn Thu Trà là quá trình điều trị cho bệnh nhân HIV/AIDS trong giai đoạn căn bệnh này còn bị coi như "bản án tử" và chịu nhiều định kiến xã hội.

Những năm đầu tiếp cận điều trị HIV, nhiều bệnh nhân nhập viện trong tình trạng suy kiệt, nhiễm trùng cơ hội nặng. Không ít người đến muộn vì sợ hãi, vì mặc cảm, vì lo bị kỳ thị. Có bệnh nhân bị gia đình xa lánh, mất việc làm, mất niềm tin vào tương lai.

Bác sĩ Thu Trà vẫn nhớ một bệnh nhân nam, trẻ tuổi nhập viện trong tình trạng viêm phổi nặng trên nền suy giảm miễn dịch sâu. Gia đình bệnh nhân gần như buông xuôi. Đội ngũ y tế không chỉ điều trị bằng thuốc, mà còn bằng sự động viên, bằng những cuộc trò chuyện kiên nhẫn để người bệnh không từ bỏ. Sau nhiều tuần điều trị tích cực, bệnh nhân hồi phục. Ngày ra viện, anh bật khóc không chỉ vì thoát khỏi lằn ranh sinh tử, mà vì lần đầu tiên sau nhiều tháng anh cảm nhận được hy vọng.

Khi thuốc ARV ngày càng hiệu quả, nhiều bệnh nhân có thể sống khỏe mạnh, làm việc, lập gia đình, đóng góp cho xã hội. "Đừng nhìn bệnh nhân HIV bằng ánh mắt sợ hãi. Hãy nhìn họ như những con người cần được chữa trị và tôn trọng", bác sĩ Thu Trà luôn nhắc đồng nghiệp và học trò của mình.

Thử thách lớn khác trong sự nghiệp của TS. Đoàn Thu Trà là những năm tháng chống dịch COVID-19. Khi dịch bùng phát mạnh mẽ, bác sĩ Thu Trà cùng nhiều đồng nghiệp đã lên đường chi viện cho các tỉnh phía Nam, nơi hệ thống y tế đứng trước sức ép chưa từng có.

Những ngày ở tâm dịch là ký ức thật khó phai mờ. Bệnh nhân nhập viện liên tục, khu điều trị luôn trong tình trạng căng thẳng, đội ngũ y tế làm việc trong bộ đồ bảo hộ nhiều giờ liền, mồ hôi ướt đẫm, sức lực cạn dần. Có những ca trực kéo dài, những khoảnh khắc phải chứng kiến sự ra đi của người bệnh trong cô đơn vì giãn cách.

Nhưng cũng chính trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, bác sĩ Thu Trà nhận thấy sức mạnh của tinh thần đoàn kết. Các lực lượng y tế từ nhiều địa phương phối hợp chặt chẽ, chia sẻ kinh nghiệm, cập nhật phác đồ điều trị. Từng bước, hệ thống được hoàn thiện; tỷ lệ cứu sống tăng lên; niềm tin dần được củng cố.

Sau đại dịch, điều khiến bác sĩ Thu Trà trăn trở không chỉ là "bài toán" chuyên môn mà còn là sức khỏe tinh thần của nhân viên y tế. "Đối với tôi, những sang chấn tâm lý kéo dài nếu không được quan tâm đúng mức có thể ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc người bệnh và sự bền vững của đội ngũ", bác sĩ Thu Trà chia sẻ.

Bên cạnh công tác chuyên môn, TS. Đoàn Thu Trà còn đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Công đoàn Bệnh viện Bạch Mai, một trong những bệnh viện tuyến cuối lớn nhất cả nước. Với bác sĩ Thu Trà, chăm sóc người bệnh và chăm lo đời sống người thầy thuốc là hai mặt không thể tách rời. Muốn điều trị tốt cho bệnh nhân, trước hết phải đảm bảo đội ngũ y tế có môi trường làm việc ổn định, được lắng nghe và hỗ trợ kịp thời. Công đoàn là "cầu nối" giữa lãnh đạo và cán bộ, là nơi chia sẻ những khó khăn phía sau chiếc áo blouse.

Sau đại dịch, nhiều nhân viên y tế rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Công đoàn Bệnh viện Bạch Mai đã triển khai các hoạt động tư vấn tâm lý, hỗ trợ tài chính cho trường hợp bệnh hiểm nghèo, tổ chức các chương trình văn hóa, thể thao nhằm tái tạo năng lượng. Những việc làm ấy đã góp phần giữ vững tinh thần của hàng nghìn cán bộ y tế.

Ở góc độ quản lý, bác sĩ Thu Trà cũng tham gia xây dựng môi trường học thuật, khuyến khích nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế. Theo bác sĩ, tiền lương là yếu tố quan trọng nhưng không phải duy nhất. Điều giữ chân người giỏi chính là cơ hội phát triển chuyên môn, được làm việc trong môi trường tôn trọng tri thức và sự sáng tạo. 

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, toàn cầu hóa và sự gia tăng của các bệnh mới nổi, bác sĩ Thu Trà nhấn mạnh vai trò của y tế dự phòng, giám sát dịch tễ và chuyển đổi số trong y tế. Công nghệ có thể hỗ trợ chẩn đoán, quản lý dữ liệu, nhưng giá trị cốt lõi vẫn là con người, là đạo đức nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm.

"Tôi luôn suy nghĩ là làm thế nào để thế hệ bác sĩ trẻ tiếp tục theo đuổi ngành truyền nhiễm, lĩnh vực nhiều khó khăn nhưng có ý nghĩa sống còn với sức khỏe cộng đồng", bác sĩ Thu Trà trải lòng.

Bên cạnh đó, trong các buổi giao ban, bác sĩ Thu Trà không chỉ trao đổi về chuyên môn mà còn chia sẻ chuyện nghề, những bài học về y đức và sự thấu cảm.

Theo nữ bác sĩ này, người thầy thuốc không chỉ điều trị bệnh mà còn mang lại niềm tin cho người bệnh. Có khi bệnh không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng sự đồng hành và tận tâm của người thầy thuốc có thể giúp người bệnh và gia đình họ vững tin hơn trong "cuộc chiến" với bệnh tật.