+ Từng tổ chức nhiều sự kiện có tính chất quốc tế, chị lưu ý thể hiện chất Việt như thế nào?

Với tôi chất Việt đã có sẵn, mình chỉ việc thể hiện ra một cách tự nhiên, cả ở chiều sâu bên trong và hình thức bên ngoài. Giao tiếp và làm việc với quốc tế mấy chục năm nay, tôi luôn xuất hiện với tà áo dài hoặc một trang phục nền nã, kín đáo, không quá phô trương. Áo dài hợp với tôi và tôi cảm thấy cũng nhẹ nhàng, linh hoạt trong vận động khi mặc áo dài. Hình ảnh trên sân khấu của tôi thường là tóc dài, áo dài và chơi âm nhạc hàn lâm với tâm hồn Việt. Đó là những gì tôi muốn bạn bè thế giới hình dung về mình.

Tôi nghĩ, sự khiêm nhường, ham học hỏi vẫn là yếu tố tiên quyết trong giao tiếp với người nước ngoài. Tuy nhiên các bạn nước ngoài còn cảm nhận tôi như một cô gái Việt Nam rất khác với vẻ chân chất, tự nhiên, thẳng thắn và cởi mở, sẵn sàng hòa nhập với bất kỳ môi trường nào. Tất nhiên ngoài những tố chất có sẵn, tôi cũng tự đúc kết trong quá trình va chạm và tiếp xúc với bên ngoài trong nhiều năm.

+ Để duy trì được một chuỗi hòa nhạc tầm cỡ quốc tế trong thời gian dài và vẫn không ngừng phát triển về quy mô, hẳn người tổ chức đã sẵn có tố chất để làm việc lớn?

Có lẽ vậy. Bố tôi là đại tá quân đội, cũng gọi là một thủ lĩnh. Mẹ tôi là cô giáo dạy Văn. Tôi thừa hưởng gen lãnh đạo của bố và một nội lực cực kỳ mạnh mẽ bên trong. Qua năm tháng nó phát huy tác dụng. Mới đầu mọi người vẫn cho rằng "nó toàn nghĩ ở đâu những chuyện trên trời, xa vời"... Nhưng thực sự mình không hề bị "hâm". Chỉ là mình phải học hỏi và rèn luyện để làm được điều mình hình dung thôi. Và đợi cờ đến tay thì mình phất, mà phải phất sao cho cao nhất có thể. Trong một số tình huống, tôi cảm nhận mình có khả năng nắm bắt thời cơ. Nên nói tôi hợp làm việc khó, việc lớn cũng có phần đúng. Thầy tử vi nói tôi "toàn làm việc đàn ông".

Ngoài tố chất, cũng phải có sự rèn luyện. Người miền Trung lớn lên từ nắng gió đôi khi có ý chí rất sắt đá. Bản thân tôi không sa đà vào những việc bên ngoài. Không bao giờ biết đến thời trang, hàng hiệu... Từ đầu đến chân là hoàn toàn tự nhiên, còn chẳng nhuộm tóc hay sơn móng. Chỉ phục sức bằng những gì giản dị nhất. Để dồn hết tâm lực cho con đường vạch sẵn.

Bạn bè cũng bảo tôi rất bản lĩnh trên thương trường. Tôi biết ưu tiên đâu là giai đoạn và thời khắc quyết định để thành công, tạo nên một chương trình hòa nhạc lịch sử chẳng hạn. Đấy là cảm nhận riêng, không ai bày cho mình được. Ngoài ra, tôi cũng có chút may mắn hay gọi là "quý nhân phù trợ" đấy...

+ Quý nhân của Đinh Hoài Xuân là ai?

Cái này không biết được (cười). Nó là cái phúc đức gì đó, không hiểu.

+ Được biết gần đây chị nhận lời làm đạo diễn cho một số chương trình hòa nhạc giao hưởng ở châu Âu. Bên đó bao nhiêu đạo diễn giỏi, chuyên nghiệp, tại sao Đinh Hoài Xuân vẫn được chọn?

Dàn nhạc giao hưởng cũng là của họ luôn. Nhưng thường đó là những chương trình có yếu tố, màu sắc Việt Nam. Qua bề dày tổ chức CF, họ biết tôi có năng lực trong việc cơ cấu các tiết mục, bố trí bài nào trước, bài nào sau, bài nào thêm bài nào bớt bè... Những cái đấy cũng thuộc chuyên môn tôi được đào tạo.

Trong ngành cello, violon hiếm ai nghiên cứu đến hết tiến sĩ. Tiến sĩ biểu diễn lại càng hiếm, chủ yếu mọi người làm về sư phạm, giảng dạy, nghiên cứu... Trong số những nghệ sĩ đình đám gạo cội trên thế giới về biểu diễn thì cũng có mấy ai làm đến tiến sĩ. Tuy nhiên, họ rèn giũa bằng cấp trong cuộc sống còn kinh khủng hơn. Kinh nghiệm và cái thiên bẩm trời cho để tạo nên được tiếng đàn đẹp trên sân khấu thì có hàng trăm bằng tiến sĩ cũng không bằng...

+ Là nhà tổ chức và điều hành CF, đương nhiên chị có nhiều thứ phải lo. Vậy làm sao có thể dẹp tất cả sang một bên để bước lên sân khấu khi đến phần trình diễn của mình?

GS Ngô Văn Thành khi nghe tôi chơi cả 3 suite của Bach tổng cộng 25 ngàn nốt không phải nhìn bản nhạc thì cũng bất ngờ, ấn tượng và động viên một câu mà tôi nhớ mãi: "Bộ nhớ thế này tôi chỉ sợ não nó tổn hại thôi, nhưng rõ ràng là không có vấn đề gì với em. Và em còn tách biệt biểu diễn với tổ chức". Hàng trăm công việc như thế mà đi lên sân khấu vẫn nhắm mắt kéo không trượt nốt nào. Thực sự có lẽ trời cho tôi sự tách bạch não trái - não phải. Tôi nghĩ riêng điều này có lẽ nhờ thiên bẩm bên cạnh sự rèn giũa. Nhiều người rèn giũa cũng không được. Đã là người tổ chức rồi là không lên biểu diễn được nữa. Tôi thì được cái trộm vía, càng đông khán giả, tôi càng thích, càng dễ thăng hoa.

Một người anh khi tôi vừa bước chân vào nghề từng chúc: "Anh hy vọng Xuân sẽ trở thành nghệ sĩ lớn. Và chúc cho âm nhạc của em vừa có tính hàn lâm vừa gần gũi quần chúng". Nhưng tôi xin phép anh, chỉ dám mong mình thành nghệ sĩ "thực thụ" thôi.

+ Thời điểm vất vả nhất chị từng trải qua có lẽ là khi phải tập đàn 12 tiếng/ngày phồng rộp cả tay giữa mùa đông Bucharest. Sau đó có lẽ không gì có thể làm khó chị được nữa?

Đúng thế, đó là lúc tôi đã vượt qua được chính mình. Thời điểm khó khăn nữa là trước khi sang được Rumani để được ngồi luyện đàn, tôi cũng phải nợ nần để có thể trang trải cho việc du học. Nhưng mà hay lắm nhé, các chủ nợ lại thành ra rất yêu quý tôi cho đến tận bây giờ. Đến giờ vẫn là fan hâm mộ... Có người còn bảo trong "sự nghiệp" cho vay, trường hợp của tôi khiến họ tự hào nhất (!)

+ Người ta vẫn nói "Đằng sau một người đàn ông thành công luôn có bóng dáng của một người phụ nữ". Còn đằng sau Đinh Hoài Xuân là…?

Anh nhà tôi hiếm khi xuất hiện trước công chúng. Là người giản dị nhưng rất uyên bác và rất chuyên nghiệp. "Chuyên nghiệp" ở đây là trong cuộc sống, từ giờ giấc, ứng xử đối đãi kết giao với mọi người. Từng ở Nhật 13 năm nên anh cũng không khác gì người Nhật, rất chuẩn chỉnh

Anh hỗ trợ tôi bằng tinh thần là chính, chủ yếu là giai đoạn đầu của CF. Anh chẳng phải đại gia gì đâu. Từ khi AI xuất hiện khoảng 3-4 năm nay, công ty công nghệ của anh ấy cũng gặp nhiều khó khăn... Nhưng dù ở giai đoạn nào thì anh vẫn là người định hướng đường đi nước bước nên có thể gọi là "chiến lược gia" của tôi. Sự vụ gì mình đi đúng đường sẽ tiết kiệm cho mình rất nhiều công sức, thời gian và tiền bạc. Đó chính là cái tôi có được nhờ anh. Các kỳ CF gần đây có kinh phí ổn định nhờ sự tài trợ của PV Gas cũng do anh tư vấn. Còn các hoạt động bên ngoài không gọi tài trợ thì tôi phải tự năng động bù lỗ.

Anh là người tôi rất ngưỡng mộ và hỗ trợ tôi rất nhiều. Nói thế nhưng phụ nữ dù sao cũng có nhiều cái vất vả hơn nam giới. Nhìn Facebook, mọi người cứ bảo "cô này đi diễn suốt ngày", nhưng thực ra mọi việc trong nhà cơm nước con cái là tôi tất. Bố các cháu giờ ở Việt Nam nhiều nhưng ngày nào cũng đi làm, tối mới về. Mỗi năm tôi đi nước ngoài 3-4 lần, mỗi lần 5 ngày đến 1 tuần, cộng lại cũng chưa được 1 tháng. Ngoài ra chỉ toàn ở nhà luyện đàn, bếp núc, lo cho các con.

Kiểu gì thì việc vun vén gia đình không thể nào thiếu bàn tay phụ nữ được. Chắc chắn! Thành ra mình phải nỗ lực gấp 5 gấp 10 thôi. Đôi khi buổi sáng tôi chỉ chịu khó dậy sớm hơn 1 tiếng hay 30 phút thôi nhưng làm được rất nhiều việc. Khi con đi học tôi dành nhiều thời gian cho đàn. Con về tôi vừa cơm nước vừa lo lắng, chỉ bảo, chơi với con. Ngày ai cũng chỉ có 24 tiếng nhưng tôi phải phân bổ ra rất nhiều vai trò. Và thực sự để giữ gìn hạnh phúc gia đình, người phụ nữ phải nỗ lực rất nhiều.

+ Được biết chị vừa nhận vị trí Viện trưởng Viện Âm nhạc thuộc Đại học Công nghệ TPHCM. Phải chăng chị đang bắt đầu chuyển hướng sang giảng dạy?

Hiện giờ thì chưa. Tôi vẫn còn những đỉnh cao cần chinh phục mà (cười). Tại những việc tôi đang tiến hành cũng có tính tiên phong, cần những yếu tố riêng ở nhà tổ chức mà hiện tại tôi đang đáp ứng được. Những dự án âm nhạc, văn hóa có tính kết nối giữa Việt Nam với thế giới vẫn đang hiếm người làm. Còn nếu tôi không dạy vẫn có nhiều thầy cô khác. Nếu tôi có dạy chắc cũng phải để đến sau tuổi 60.

Tôi nhận lời về HUTECH không phải để giảng dạy. Việc giảng dạy và tuyển sinh cho trường đã có Viện phó là nhạc sĩ Sỹ Luân phụ trách. Tôi chỉ đưa ra đường hướng, và định kỳ có những buổi thuyết trình, gặp gỡ sinh viên để tạo thêm cảm hứng, động lực. Ngoài ra việc liên kết với trường để tổ chức những buổi biểu diễn cũng là nhiệm vụ quan trọng.

Bên cạnh đó tôi vẫn đến nhiều trường học khác để tiến hành dự án CF đến trường - Triệu bàn tay chạm cello. Giờ chắc cũng phải chạm được đến 3-4 trăm ngàn bàn tay sinh viên trên cả nước rồi. Cứ có điều kiện thuận lợi là tôi làm việc với các trường từ tiểu học đến Đại học, kể cả mẫu giáo, cả vùng sâu vùng xa. Dự án này tôi xác định làm cả đời. Cứ có thời gian là mình đi thôi.

Việc truyền thụ kiến thức cũng như nuôi dưỡng khả năng cảm thụ âm nhạc đang rất cần trong bối cảnh âm nhạc Việt Nam hiện nay. Đi nghe giao hưởng có vẻ như đang trở thành trào lưu nhưng để tạo nên một tầng lớp khán giả thực sự biết nghe, thích nghe vẫn cần có thời gian. Sự am hiểu về âm nhạc cần được xây dựng nền tảng từ bậc tiểu học. Như cái cây phải có thời gian để trưởng thành, người nghe cũng thế. Cũng cần phải có thời gian để sống, để có thêm nhiều trải nghiệm, kỷ niệm nữa. Bạn nghe nhạc đại chúng có thể thấy hay ngay nhưng với nhạc cổ điển, theo năm tháng bạn sẽ cảm nhận được sâu hơn, hay hơn.

+ Bận rộn nhiều công việc như vậy, chị còn thời gian cho những dự án thu âm?

Hiện trên các nền tảng số như Amazon, Tidal, Itunes, Spotify… tôi có gần 100 tác phẩm bao gồm cả thu âm và diễn live. Nhưng vẫn chưa là gì so với các nghệ sĩ cứng cựa thế giới có thể có đến cả ngàn tác phẩm. Tuy thế cũng đủ để tôi có một nguồn thu nhập thụ động hằng tháng. Thời gian tôi phát hành 3 suite của Bach và nhạc phim Schinder's list thì thu nhập cũng khá khá vì lượng view tăng đột biến. Đây cũng là thành quả của việc tôi sớm chuyển đổi số từ những năm mới về nước. Sau khi luyện xong 6 suite của Bach - gồm 36 chương tổng cộng 3 tiếng - tôi sẽ ra đĩa than in ở Nhật. Nhưng chắc phải 1-2 năm nữa mới hoàn thành được. Phần diễn với huyền thoại Maisky cũng sẽ được thu âm in thành đĩa vật lý nhưng chỉ mang tính kỷ niệm, tặng thầy cô bạn bè thân thiết chứ không phát hành.

+ Sau những gì đã đạt được, chị còn đỉnh cao gì muốn chinh phục?

Ngoài mục tiêu chinh phục 6 suite của Bach, tôi còn một điều chưa làm được là trở thành nghệ sĩ Việt solo với những dàn nhạc tên tuổi hàng đầu thế giới (người Việt solo với dàn nhạc châu Âu có rồi). Thực ra 2 năm trước đã có cơ duyên rồi, tôi đã có kênh làm việc với dàn nhạc Giao hưởng Philadelphia (Mỹ). Đáng lẽ họ có thể về được từ hơn một năm trước nhưng bị lệch mất một tuần do họ bị hủy show ở Nam Phi. Tôi đặt mục tiêu này cho mình trong 10 năm tới, tuy nhiên làm được hay không cũng tùy. Biển khơi rộng lớn mình cứ cố gắng bơi coi xa được bao nhiêu. Không được thì cũng không sao, mình vẫn nỗ lực thôi.

Mischa Maisky là nhân vật chính của Hòa nhạc Cello Fundamento lần thứ 13 diễn ra vào ngày 2/11/2026 tại Nhà hát Hồ Gươm. Ông có tên trong bảng danh sách 10 nghệ sĩ cello tài danh mọi thời đại. Nhưng hiện nay trong Top 10 đó chỉ còn Yo-Yo Ma và Maisky là còn sống và vẫn biểu diễn.

Maisky thường trình diễn cùng những tên tuổi cũng là huyền thoại thế giới như nghệ sĩ piano Martha Argerich hoặc cùng các con là Lily Maisky (piano) hay Sascha Maisky (violon). Ông có một học trò châu Á là thần đồng Han-na Chang nhưng về sau Han-na lại chuyển sang làm nhạc trưởng. Và Đinh Hoài Xuân trở thành nghệ sĩ châu Á đầu tiên được song tấu cùng Maisky.

Maisky có ngón rung "thần sầu" với phong cách trình tấu vô cùng quyến rũ, truyền cảm. Vì sao người được mệnh danh là "phù thủy của cây đàn cello" lại đồng ý song tấu cùng Đinh Hoài Xuân. Phải chăng vì Xuân là nhà tổ chức, là người trả cát-xê nên nhận được sự đặc cách này? Xuân trả lời: "Thù lao đúng với tầm cỡ của Maisky thì vô cùng đắt, tôi không thể trả nổi nếu không có sự ưu ái đặc biệt ông dành cho tôi và Việt Nam. Vì tôi đã gặp ông từ khi tu nghiệp ở Rumani và đã nói với ông rằng một ngày nào đó sẽ mời ông đến Việt Nam". Hai bên vẫn giữ liên lạc từ đó. Xuân cũng đã 2 lần mời ông sang Việt Nam, nhưng mãi tới năm ngoái ông mới sắp xếp được thời gian.

Cùng Mischa Maisky lên sân khấu Nhà hát Hồ Gươm còn có con gái ông là pianist Lily Maisky và tài danh violon Nicolas Dautricourt. Nicolas là giám khảo quen thuộc của các cuộc thi nhạc cụ cổ điển thế giới, từng 2 lần về diễn với CF cùng cây vĩ cầm Stradivarius trị giá 20 triệu đô. Chính việc Nicolas trở thành "người quen" của CF cũng là một yếu tố thuyết phục khiến Maisky thêm tin tưởng nhận lời mời đến Việt Nam lần này. Xuân cũng cho biết, mời được Maisky không phải đơn giản vì đã có những nơi sẵn sàng trả thù lao lên tới tiền tỉ nhưng ông không nhận lời.

Đinh Hoài Xuân khá hồi hộp trước cơ hội song tấu cùng Maisky. Thậm chí cô còn thử hỏi AI xem cần phải chuẩn bị những gì. Nhưng rồi cô tự rút ra kết luận: "Thuộc thế hệ đi sau cả về tuổi nghề lẫn tuổi đời, đương nhiên tôi giữ sự kính trọng tuyệt đối với ông rồi. Tôi không thể so sánh với ông, nhưng cũng có màu sắc riêng mà tôi sẽ giữ. Bảo tôi thay đổi cho giống ông thì tôi cũng không thoải mái mà có muốn cũng không theo được. Tuy nhiên đôi khi đã đắm chìm vào bản nhạc rồi thì mình cũng chẳng nghĩ được gì đâu, chỉ hòa quyện vào âm nhạc thôi".

Đặc biệt đây là lần đầu tiên trong lịch sử CF, nhạc mục không do Đinh Hoài Xuân phụ trách. Maisky đích thân chọn tác phẩm, cũng bởi vì ông xuất hiện trong tất cả các tiết mục. Tất nhiên Xuân cũng góp ý vào một chút để phù hợp với tai nghe người Việt hơn.

Ở phần 1, Maisky chơi cùng con gái, trừ tiết mục cuối tam tấu có thêm Nicolas. Đinh Hoài Xuân xuất hiện ở phần 2 trong bản sonata 4 chương của G. Hendel chơi cùng Maisky. Phần diễn này dài khoảng 15 phút. Đinh Hoài Xuân đã "đóng cửa" luyện đàn mấy tháng nay và thuộc luôn cả 4 chương. Ngoài ra cô còn chuẩn bị sẵn nhiều phiên bản khác nhau về tốc độ, phòng khi huyền thoại muốn chơi nhanh chậm thế nào thì đều có thể đáp ứng ngay. Cô cũng cho biết để chơi cello với tốc độ nhanh đã khó thì chơi thật chậm còn khó hơn gấp bội. Mà chơi chậm, khoe tiếng đàn đẹp ở chương có sắc thái lento chính là sở trường của Maisky.

CF 13 khép lại bằng một sonate của Shostakovich do Maisky trình tấu cùng piano. Bản này Đinh Hoài Xuân cũng từng nhiều lần biểu diễn nhưng cô cho biết khi nghe Maisky chơi vẫn cảm thấy: "Vô cùng khâm phục vì cách xử lý của ông khác hẳn đôi khi cả với quy chuẩn cơ bản, nhưng mang lại một màu sắc âm nhạc cực kỳ hấp dẫn. Với những con người vĩ đại như thế này, chúng ta không nói đến kỹ thuật nữa mà nói đến tinh thần mà họ truyền tải đến khán giả".

Như vậy, CF 13 chính là chương trình có hàm lượng chuyên môn cao nhất trong lịch sử tổ chức Cello Fundamento. Đồng thời đánh dấu giấc mơ trở thành hiện thực của Đinh Hoài Xuân - song tấu với huyền thoại sống Maisky.