BÌNH ĐẲNG GIỚI THỜI ĐẠI SỐ - BÀI 2: "LÁ CHẮN CÔNG NGHỆ" NÂNG TẦM VỊ THẾ CHO PHỤ NỮ TẠI BUÔN LÀNG

Nhờ công nghệ, hành trình thực hiện bình đẳng giới tại Đắk Lắk được nối dài, giúp phụ nữ chủ động hơn trong công việc, cuộc sống và tự tin bày tỏ ý kiến.

Tại tỉnh Đắk Lắk, nơi có 524 thôn, buôn thuộc vùng triển khai bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, phụ nữ dân tộc thiểu số từng phải đối mặt với nhiều rào cản đan xen. Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của các giải pháp truyền thông đổi mới cùng sự chuyển mình trong thời đại số đang mở ra những cánh cửa mới cho phụ nữ nơi đây.

Công nghệ đồng hành phát triển kinh tế và tự chủ

Đưa sản phẩm địa phương đến với người mua từng là điều khiến chị H'Nụ Bu Dăm, hội viên phụ nữ ở buôn Ea Rông, xã Buôn Hồ, tỉnh Đắk Lắk, gặp nhiều hạn chế. Chị H'Nụ Bu Dăm chia sẻ: Với một người làm kinh tế, cơ hội giới thiệu hàng hóa rộng hơn cũng là thêm một cách chủ động tìm kiếm khách hàng. Được tiếp cận chuyển đổi số, sử dụng các nền tảng mạng xã hội để quảng bá, chị nhận thấy sản phẩm có thêm cơ hội được biết đến ở nhiều nơi.

Trước đây, khi sản phẩm nông sản của buôn làng cần đầu ra, người dân gặp rất nhiều hạn chế. Nhưng khi được tiếp cận chuyển đổi số, phụ nữ vùng dân tộc thiểu số và biên giới Đắk Lắk đã thay đổi nếp nghĩ, cách làm. Không chỉ dừng lại ở các kênh truyền thông truyền thống, các thông tin về sinh kế, chăm sóc gia đình, bảo vệ quyền phụ nữ và trẻ em giờ đây được đưa đến tận tay chị em qua các mã QR, video ngắn và mô hình Chi hội phụ nữ số.

Sự thay đổi không dừng lại ở nhận thức mà chuyển hóa thành sức mạnh kinh tế. Toàn tỉnh đã nhân rộng 2.075 mô hình phát triển kinh tế với 4.640 thành viên, tổng nguồn lực hỗ trợ hơn 4 tỷ đồng. Từ cây con giống, thiết bị sản xuất cho đến thương mại điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt, phụ nữ đang từng bước làm chủ các phương thức kinh doanh hiện đại. 

Nhiều mô hình thực tế nổi bật đã xuất hiện. Tiêu biểu như xã Ea Rốk đã huy động 1,45 tỷ đồng vốn tiết kiệm tại chỗ để xây dựng hơn 100 "vườn rau hạnh phúc"; các mô hình sinh kế do phụ nữ làm chủ giúp đưa sản phẩm địa phương quảng bá rộng rãi trên nền tảng mạng xã hội.

Sức mạnh đồng hành từ Mặt trận Tổ quốc, gia đình và cộng đồng

Để xóa bỏ định kiến giới và ngăn chặn các nguy cơ như tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, Hội LHPN tỉnh Đắk Lắk xác định không thể chỉ tuyên truyền đơn độc cho phụ nữ.

Bà Nguyễn Thị Hồng Thái, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Đắk Lắk, cho biết: Hôn nhân cận huyết thống tuy ít gặp hơn nhưng vẫn tiềm ẩn những hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe và chất lượng dân số.

Thực tế cho thấy, vấn đề này không chỉ xuất phát từ tập quán mà còn gắn với điều kiện kinh tế, nhu cầu lao động, nhận thức của gia đình và cộng đồng; trong khi công tác tuyên truyền ở một số nơi chưa sâu rộng, tình trạng che giấu hoặc báo cáo chưa đầy đủ vẫn gây khó khăn cho công tác quản lý, can thiệp.

Thời gian qua, Hội LHPN tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp theo hướng kết hợp tuyên truyền, vận động với phát huy vai trò của gia đình và những người có ảnh hưởng trong cộng đồng. Thông qua các Tổ truyền thông cộng đồng, các lớp tập huấn, hội thi, giao lưu sáng kiến truyền thông, Hội nghị "Giải pháp hỗ trợ phụ nữ dân tộc thiểu số trong phòng, chống tảo hôn và thực hiện chính sách dân số trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk", hoạt động của Câu lạc bộ "Thủ lĩnh của sự thay đổi", các cấp Hội tuyên truyền về quy định pháp luật liên quan đến hôn nhân và gia đình, hệ lụy của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, sức khỏe sinh sản vị thành niên, bình đẳng giới và quyền được học tập, phát triển của trẻ em gái.

Tại xã Cư M'gar, bà Lục Thị Huệ, Chủ tịch Hội LHPN xã, thông tin thêm, các cấp Hội LHPN đã nhìn nhận việc tiếp cận công nghệ gắn với nhiều nhu cầu của hội viên. Nhờ đó, phụ nữ có thêm cơ hội sử dụng dịch vụ công, chăm lo phát triển kinh tế gia đình và hỗ trợ con em học tập. Đó đều là những công việc quen thuộc, đòi hỏi người sử dụng hiểu và biết cách thực hiện.

Cùng với sự đồng hành tổ chức Hội trong lựa chọn nội dung hướng dẫn, cách truyền đạt và duy trì hỗ trợ tại cơ sở, trong năm 2026, cùng với triển khai Dự án 8, các cấp Hội LHPN trong tỉnh Đắk Lắk đã đổi mới truyền thông theo hướng kết hợp gặp gỡ trực tiếp với các nền tảng số. Mạng xã hội, video ngắn, mã QR và mô hình chi hội phụ nữ số tạo thêm cách đưa thông tin về sinh kế, chăm sóc gia đình, bảo vệ trẻ em và quyền của phụ nữ đến với hội viên.

Thông qua các cuộc giao lưu sáng kiến về bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực và xâm hại phụ nữ, trẻ em, các cấp Hội huy động sự tham gia của cán bộ, hội viên phụ nữ, nam giới, người có uy tín và các lực lượng ở địa phương. Qua tiểu phẩm, video và trao đổi, những vấn đề trong gia đình, cộng đồng được đưa ra để cùng nhận diện, thảo luận.

Sự tham gia của nam giới và người có uy tín có ý nghĩa trong việc đưa thông điệp bình đẳng giới đến những người cùng chia sẻ trách nhiệm trong gia đình, thôn, buôn. Khi phụ nữ cần thời gian học hỏi, phát triển sinh kế hoặc tham gia việc chung, sự ủng hộ từ người thân và cộng đồng là điều cần được quan tâm cùng với kiến thức, kỹ năng. Thông qua cơ chế phối hợp liên ngành giữa Hội LHPN tỉnh, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh và chính quyền các cấp, hơn 201 lớp tập huấn lồng ghép giới đã trang bị kỹ năng cho 23.173 lượt cán bộ, già làng, trưởng buôn, người có uy tín và chức sắc tôn giáo. 410 "Tổ truyền thông cộng đồng" cùng 92 "Địa chỉ tin cậy" đã trở thành chỗ dựa gần dân, hiểu dân, kịp thời phát hiện và bảo vệ phụ nữ, trẻ em trước bạo lực gia đình.

Trao quyền lên tiếng cho thế hệ tương lai

Bình đẳng giới thời đại số tại Đắk Lắk không chỉ nâng cao vị thế cho phụ nữ trưởng thành mà còn tạo bệ phóng cho trẻ em gái. Qua 62 Câu lạc bộ "Thủ lĩnh của sự thay đổi" với 512 học sinh tham gia và Trại kỹ năng dành cho 71 trại sinh từ 30 trường THCS, THPT, các em học sinh được rèn luyện kỹ năng an toàn số, phòng chống bạo lực và tự tin nói lên nguyện vọng của mình. 

Các hoạt động trải nghiệm trang bị cho học sinh kỹ năng làm việc nhóm, an toàn số, phòng, chống bạo lực và sáng tạo sản phẩm truyền thông như poster, video. Các câu lạc bộ tạo không gian học tập, chia sẻ và rèn luyện kỹ năng. Tiếng nói của trẻ em vì thế có thêm nơi để được bày tỏ, bên cạnh những hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn của người lớn.

Em Mai Thị Vú, học sinh Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú - THCS Tô Hiệu, xã Krông Á, chia sẻ: "Sau khi tham gia trại hè "Thủ lĩnh của sự thay đổi", em cảm thấy mình tự tin hơn, dám nghĩ dám làm hơn, cảm thấy được mọi người yêu quý, tôn trọng và có đủ năng lực để nói lên tất cả những điều mình muốn".

Nhờ sự đồng hành của hệ thống chính trị và công nghệ số, tiếng nói của phụ nữ và trẻ em vùng buôn làng Đắk Lắk đang từng bước thoát khỏi những khoảng cách địa lý, hướng tới sự phát triển bình đẳng, tự chủ và bền vững.

Khi phụ nữ tự tin nói ra nhu cầu, điều cần tiếp tục theo dõi là tiếng nói ấy được tiếp nhận, phản hồi và tạo ra sự thay đổi tích cực. 

* Trong bài sau: "Để tiếng nói phụ nữ tạo chuyển biến trong đời sống", bà Nguyễn Thị Hồng Thái, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Đắk Lắk, sẽ chia sẻ về trách nhiệm phối hợp, giám sát và cách đánh giá hiệu quả thực hiện bình đẳng giới từ đời sống phụ nữ.