Khám sức khỏe toàn dân, chủ động phát hiện nguy cơ từ sớm

Khám sức khỏe toàn dân đang mở ra cách tiếp cận mới trong chăm sóc sức khỏe từ việc chủ động phát hiện bệnh từ sớm, quản lý sức khỏe liên tục và đưa dịch vụ y tế đến gần hơn với mỗi người dân. Phát hiện bệnh ngay cả khi người dân chưa có triệu chứng.

Phát hiện bệnh sớm

Với bà Nguyễn Thị Huấn, 72 tuổi, ở tổ 1, phường Bạch Đằng, Hà Nội, buổi khám sức khỏe tại Bệnh viện Thanh Nhàn là một trải nghiệm đặc biệt. Trước đó, bà được tổ dân phố thông báo lịch khám và hướng dẫn đến bệnh viện để kiểm tra sức khỏe.

Ngay khi đến nơi, bà được nhân viên y tế hướng dẫn, phát phiếu và chỉ dẫn đến từng phòng khám. Điều khiến bà hài lòng là sự đón tiếp nhiệt tình, niềm nở của đội ngũ y bác sĩ. Các phòng khám đều có chỗ ngồi, người dân được hướng dẫn cụ thể, không phải lúng túng khi di chuyển giữa các khu vực.

Bà Huấn có tiền sử tăng huyết áp. Tuy nhiên, qua thăm khám lần này, các chỉ số sức khỏe của bà cơ bản ổn định. Với bà, việc được khám tại bệnh viện có cơ sở vật chất tốt, đội ngũ bác sĩ chuyên môn và quy trình tương đối đầy đủ giúp người dân yên tâm hơn.

"Đây thực sự là một ngày hội. Tôi cảm thấy Đảng và Chính phủ rất quan tâm đến người dân. Từ người nghèo đến những người có điều kiện đều được chăm sóc sức khỏe. Được đến bệnh viện khám như thế này, chúng tôi rất vui và cảm động", bà Huấn chia sẻ.

Cùng tham gia đợt khám, bà Trần Bảo Vân, ở phường Hai Bà Trưng, cho biết bà đã được kiểm tra một số chuyên khoa như mắt, răng hàm mặt. Theo bà, hoạt động này có ý nghĩa trong việc kiểm tra, sàng lọc sức khỏe và từng bước tích hợp thông tin khám chữa bệnh trên hệ thống điện tử.

Bà Vân cho rằng, khám sức khỏe định kỳ giúp mỗi người chủ động hơn trong theo dõi tình trạng cơ thể, thay vì chỉ đến cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng bất thường. Bản thân bà vẫn duy trì thói quen kiểm tra sức khỏe khoảng 1-2 lần mỗi năm.

"Tôi nghĩ việc được khám sức khỏe định kỳ rất cần thiết. Khi có kết quả, mình sẽ biết tình trạng sức khỏe của bản thân để chủ động theo dõi, điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và đi khám khi cần thiết", bà Vân nói.

Những chia sẻ của người dân cho thấy, bên cạnh giá trị chuyên môn, chương trình khám sức khỏe toàn dân còn góp phần thay đổi nhận thức về chăm sóc sức khỏe. Người dân không chỉ được tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi hơn mà còn từng bước hình thành thói quen khám định kỳ, phát hiện bệnh từ sớm.

Trao đổi về quá trình triển khai, bác sĩ Trần Thế Quang, Phó Giám đốc Bệnh viện Thanh Nhàn, cho biết từ đầu tháng 7/2026 đến nay, bệnh viện đã phối hợp tổ chức khám sức khỏe cho người dân tại 7 phường, xã, với tổng số hơn 20.000 lượt người được khám.

Để đáp ứng yêu cầu, bệnh viện huy động đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm ở nhiều chuyên khoa. Quy trình được tổ chức từ khâu tiếp đón, hướng dẫn, khám lâm sàng đến xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh và tư vấn chuyên môn.

Theo bác sĩ Trần Thế Quang, điểm khác biệt quan trọng của chương trình là chuyển từ cách tiếp cận khám chữa bệnh khi đã xuất hiện triệu chứng sang chủ động sàng lọc, phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật.

Trong quá trình khám, bệnh viện phát hiện một số trường hợp tăng huyết áp, có người kèm theo tình trạng suy thận và các bệnh lý tai mũi họng cần được kiểm tra, theo dõi. Đáng chú ý, có những trường hợp chỉ số huyết áp tăng rất cao, cần được đưa vào cấp cứu, điều trị ngay để tránh nguy cơ biến chứng.

Theo bác sĩ Quang, phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả điều trị. Khi bệnh được nhận diện và can thiệp kịp thời, khả năng kiểm soát bệnh tốt hơn, đồng thời hạn chế những biến chứng có thể xảy ra. Chi phí điều trị cũng có thể giảm so với khi bệnh đã tiến triển nặng.

Đưa bác sĩ chuyên khoa đến gần hơn với trẻ em

Không chỉ người cao tuổi và người trưởng thành, trẻ em cũng là nhóm đối tượng được chú trọng trong chương trình khám sức khỏe toàn dân. Đây là nhóm cần được theo dõi thường xuyên bởi những bất thường về thể chất, dinh dưỡng và bệnh lý nếu không được phát hiện kịp thời có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển lâu dài.

Trao đổi về việc triển khai chủ trương này tại Hà Nội, bác sĩ Đỗ Thị Thúy Nga, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Hà Nội, cho biết với nhiệm vụ là bệnh viện được giao vai trò đầu ngành về nhi khoa của Sở Y tế Hà Nội, ngay từ những năm đầu đi vào hoạt động, bệnh viện đã phối hợp với y tế tuyến cơ sở triển khai các hoạt động khám sức khỏe cho trẻ em. Đặc biệt, khi thành phố triển khai chủ trương khám sức khỏe toàn dân, hoạt động phối hợp này tiếp tục được đẩy mạnh và thực hiện chuyên sâu hơn.

Đến nay, Bệnh viện Nhi Hà Nội đã phối hợp với gần 100 xã, phường trên địa bàn thành phố tổ chức khám sức khỏe toàn diện cho trẻ em. Để các đợt khám đạt chất lượng chuyên môn, bệnh viện chú trọng huy động nhân lực có trình độ chuyên môn phù hợp. Đội ngũ tham gia không chỉ có bác sĩ chuyên khoa nhi mà còn có các bác sĩ thuộc nhiều chuyên ngành chuyên sâu, đáp ứng yêu cầu thăm khám những vấn đề sức khỏe khác nhau ở trẻ.

Bên cạnh nhân lực, bệnh viện chuẩn bị vật tư và trang thiết bị y tế phục vụ hoạt động khám sức khỏe. Việc huy động chuyên môn từ bệnh viện chuyên khoa giúp trẻ em được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe phù hợp ngay tại địa phương, đồng thời tăng cường kết nối giữa bệnh viện tuyến trên và trạm y tế xã, phường.

Một điểm đáng chú ý là bệnh viện đã xây dựng phần mềm khám sức khỏe nhi khoa để hỗ trợ công tác thăm khám và quản lý dữ liệu. Phần mềm không chỉ được sử dụng trong các đợt khám do Bệnh viện Nhi Hà Nội tổ chức mà còn được cung cấp miễn phí để các trạm y tế xã, phường sử dụng.

Theo bác sĩ Đỗ Thị Thúy Nga, phần mềm được xây dựng phù hợp với đặc thù chuyên môn nhi khoa, đồng thời chuẩn hóa theo các thông tư, hướng dẫn của Bộ Y tế và Sở Y tế Hà Nội. Các quy trình khám và nội dung chuyên môn được cụ thể hóa trên hệ thống, giúp cán bộ y tế thuận tiện hơn trong quá trình thực hiện.

Đáng chú ý, phần mềm hỗ trợ xác minh đối tượng, xác định trẻ thuộc địa bàn trạm y tế hoặc xã, phường nào quản lý, đồng thời phục vụ lưu trữ và quản lý dữ liệu khám sức khỏe.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp hoạt động khám sức khỏe trẻ em không chỉ dừng lại ở những đợt khám tập trung mà còn tạo cơ sở để y tế cơ sở tiếp tục theo dõi, quản lý sức khỏe lâu dài.

Với trẻ em, dữ liệu sức khỏe được lưu trữ đầy đủ sẽ giúp cơ sở y tế có thêm căn cứ theo dõi tình trạng phát triển, nhận diện những vấn đề cần quan tâm và phối hợp với gia đình trong quá trình chăm sóc.

Sổ sức khỏe điện tử, theo dõi sức khỏe người dân qua từng năm

Một trong những yêu cầu quan trọng để chương trình khám sức khỏe toàn dân phát huy hiệu quả lâu dài là kết quả khám phải được lưu trữ, cập nhật và liên thông trên hệ thống dữ liệu sức khỏe.

Tại Bệnh viện Thanh Nhàn, theo bác sĩ Trần Thế Quang, sau khi hoàn tất thăm khám và có kết luận chuyên môn, thông tin của người dân được cập nhật lên hệ thống sức khỏe của Sở Y tế và Bộ Y tế. Thông thường, khoảng 24 giờ sau khi hoàn tất quy trình khám, kết quả sẽ được cập nhật để người dân có thể tra cứu trên nền tảng điện tử, trong đó có ứng dụng VNeID.

Việc lưu trữ thông tin khám sức khỏe không chỉ phục vụ nhu cầu tra cứu kết quả của mỗi cá nhân mà còn có ý nghĩa trong quản lý sức khỏe lâu dài. Thay vì chỉ có một phiếu khám riêng lẻ, người dân có thể từng bước hình thành hồ sơ sức khỏe ghi nhận tình trạng cơ thể qua các lần kiểm tra.

Từ dữ liệu này, người dân có thêm cơ sở theo dõi những thay đổi về sức khỏe, chủ động tái khám và thực hiện các khuyến cáo của bác sĩ. Đối với cơ sở y tế, thông tin được lưu trữ cũng hỗ trợ quá trình quản lý, theo dõi và chăm sóc sức khỏe liên tục.

Tuy nhiên, trên thực tế, không ít người dân băn khoăn khi đã đi khám nhưng chưa thấy đầy đủ kết quả hiển thị trên Sổ sức khỏe điện tử ở VNeID.

Giải đáp vấn đề này, ông Nguyễn Bá Hùng, Trưởng phòng Dịch vụ chuyển đổi số, Trung tâm Thông tin y tế quốc gia, Bộ Y tế, cho biết dữ liệu sức khỏe hiện được liên thông giữa cơ sở y tế, Cổng dữ liệu sức khỏe và Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID.

Sau khi người dân khám sức khỏe, kết quả được nhập vào phần mềm của cơ sở y tế, chuẩn hóa theo bộ tiêu chuẩn dữ liệu của Bộ Y tế rồi truyền lên Cổng dữ liệu sức khỏe. Hệ thống tiếp tục kiểm tra, đối soát và xác thực trước khi đồng bộ những dữ liệu đáp ứng yêu cầu lên Sổ sức khỏe điện tử.

Như vậy, việc người dân chưa nhìn thấy ngay đầy đủ thông tin sức khỏe trên VNeID không đồng nghĩa với dữ liệu bị mất. Trong nhiều trường hợp, dữ liệu có thể vẫn đang ở một khâu của quá trình kết nối, chuẩn hóa hoặc đối soát.

Một điểm đáng chú ý là phạm vi liên thông dữ liệu không chỉ giới hạn ở các cơ sở y tế công lập tại địa phương. Theo ông Nguyễn Bá Hùng, kết quả khám sức khỏe tại các cơ sở đủ điều kiện và đáp ứng tiêu chuẩn dữ liệu của Bộ Y tế, dù thuộc địa phương, bộ, ngành hay khu vực ngoài công lập, đều cần được cập nhật lên Cổng dữ liệu sức khỏe.

Điều này đặc biệt quan trọng với những người khám sức khỏe định kỳ tại cơ quan, doanh nghiệp hoặc bệnh viện thuộc bộ, ngành. Dữ liệu từ các lần khám này cũng cần được kết nối thông qua cơ sở y tế trực tiếp thực hiện khám để hồ sơ sức khỏe của người dân không bị đứt quãng.

Chuẩn hóa dữ liệu, bảo đảm chăm sóc sức khỏe liên tục

Để Sổ sức khỏe điện tử thực sự trở thành công cụ hữu ích, ngành y tế đang phải xử lý một khối lượng dữ liệu lớn, trong đó có cả dữ liệu lịch sử. Theo ông Nguyễn Bá Hùng, một số hồ sơ hiện còn thiếu thông tin định danh, chưa được chuẩn hóa hoặc bị trùng lặp. Hạ tầng công nghệ thông tin giữa các địa phương và cơ sở y tế cũng chưa đồng đều. Có nơi đã truyền dữ liệu tự động, trong khi một số đơn vị vẫn đang hoàn thiện phần mềm, nâng cấp hệ thống và xử lý dữ liệu cũ.

Bộ Y tế đang định hướng chuẩn hóa dữ liệu theo nguyên tắc "Đúng - Đủ - Sạch - Sống", đồng thời tăng cường đối soát với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Hệ thống Dashboard điều hành được sử dụng để theo dõi tiến độ của từng địa phương, từng cơ sở y tế, qua đó hỗ trợ những nơi còn chậm.

Theo đó, dữ liệu sức khỏe cần bảo đảm chính xác về thông tin định danh, đầy đủ về nội dung, được làm sạch để hạn chế trùng lặp và thường xuyên cập nhật để phản ánh đúng tình trạng sức khỏe của người dân.

Ở góc độ triển khai tại các cơ sở y tế, bác sĩ Trần Thế Quang cho rằng, trong bối cảnh dân số ngày càng già hóa, các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường và bệnh tim mạch có xu hướng trở thành gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế. Vì vậy, khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc sớm là giải pháp quan trọng để phát hiện nguy cơ, quản lý bệnh ngay từ ban đầu.

Để chương trình đạt hiệu quả lâu dài, Bệnh viện Thanh Nhàn mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp chặt chẽ của các trạm y tế phường, xã trong việc lập danh sách, thông báo và vận động người dân tham gia. Dù đã có nhiều người đến khám, vẫn còn một số trường hợp được mời nhưng chưa tham gia.

Bệnh viện cũng phối hợp với các phường tổ chức khám tại trạm y tế và hỗ trợ khám tại nhà đối với những người cao tuổi sức khỏe yếu, người mắc bệnh nặng hoặc hoàn cảnh khó khăn, không thể di chuyển đến bệnh viện.

Đây là cách làm cần thiết để mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, bảo đảm những người yếu thế không bị bỏ lại phía sau trong chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Đánh giá về ý nghĩa của chương trình, bác sĩ Trần Thế Quang nhấn mạnh đây là chủ trương thiết thực, thể hiện định hướng chăm sóc sức khỏe toàn dân theo tinh thần Nghị quyết 72. Trọng tâm không chỉ là điều trị bệnh mà còn chuyển mạnh sang phòng bệnh, sàng lọc và quản lý sức khỏe từ sớm.