HỌA SĨ VĂN DƯƠNG THÀNH: VẼ HỒN VIỆT, NỐI NHỊP VĂN HÓA RA THẾ GIỚI
Chan chứa theo hai tiếng "quê hương" qua công ơn sinh thành, lớn lên theo những tháng ngày sơ tán thời chiến, ấn tượng với vốn cổ trong văn hóa dân gian nơi lớp học đình làng…; những mảnh ghép tưởng rời rạc ấy lại tạo nên một họa sĩ Văn Dương Thành rất Việt, vang danh tận trời Âu. Không chỉ khiến người xem rung động với những sáng tác giàu cảm xúc, bà còn ghi dấu ấn bền bỉ với vai trò một "đại sứ" nối nhịp văn hóa Việt Nam ra thế giới hơn nửa thế kỷ qua.
+ Trải qua thời gian dài sống và làm việc tại nước ngoài, điều gì ở quê hương khiến bà nhớ nhiều nhất? Đối với bà, hai tiếng quê hương có ý nghĩa như thế nào?
Đối với tất cả mọi người, quê hương là cội nguồn của cuộc đời như lời hát "Thế giới mênh mông, mênh mông không bằng nhà mình"trong bài "Mẹ tôi" của nhạc sĩ Trần Tiến. Dẫu trải qua nhiều cái Tết nơi miền tuyết trắng nhưng bên trong phòng tôi vẫn là bức tranh hoa chuối với cảnh đồng quê Việt. Đối với nghệ thuật thị giác như hội họa thì hình ảnh quê hương lại càng sâu đậm và luôn xuất hiện trong tất cả các tác phẩm. Quê hương không chỉ là nơi mình sinh ra, không chỉ là gia đình nhỏ, không chỉ là bạn bè ấu thơ hoặc bạn bè khi mình thành đạt. Quê hương sâu nặng trong tim từ khi còn thơ ấu cho đến khi tóc điểm sương, dù thành công rực rỡ đến đâu thì trong một phút lắng đọng, tâm hồn ai cũng hướng về quê nhà.
Họa sĩ Văn Dương Thành
Từ thơ bé, tôi được tiếp xúc với ruộng lúa, biển cả bao la, núi rừng hùng vĩ… Không chỉ mang hơi thở của thiên nhiên, cây cỏ, vẻ đẹp quê hương còn nằm trong hình dáng những mái đình cong cong, các bức tượng nghệ thuật tinh xảo. Chính được uống nước từ mạch nguồn đó mà tranh Văn Dương Thành được nhận diện, gây chút dấu ấn trong lòng người thưởng thức.
+ Bà được đồng nghiệp, các nhà ngoại giao, chính khách… thân thương gọi với danh xưng "Đại sứ văn hóa Việt". Qua các tác phẩm của bà, công chúng nhiều nước trên thế giới cảm nhận được vẻ đẹp thiên nhiên, con người và văn hóa Việt Nam. Đây đơn thuần là định hướng nghệ thuật hay còn là một lời nhắn gửi/sứ mệnh nào khác mà bà muốn gửi gắm?
Quê hương là nguồn cảm hứng vô tận giúp tôi ngày đêm trăn trở và sáng tác được 2.200 bức tranh như bây giờ. Những bức tranh Văn Dương Thành được lưu giữ tại 12 viện bảo tàng mỹ thuật quốc gia, trong đó yếu tố thừa kế của nền mỹ thuật dân gian có vai trò quan trọng để nhận diện một người họa sĩ Việt Nam mặc dù đào tạo nhiều năm ở nước ngoài vẫn giữ được bản sắc của quê hương.
Phía sau mỗi bức tranh là những tháng ngày lao động, suy tư và sáng tạo. Khi tác phẩm được trao đi, người nghệ sĩ không chỉ trao một bức tranh mà còn gửi gắm vào đó tâm huyết, tình yêu, ký ức và những ước mơ. Khi nghệ sĩ vẽ bằng tất cả tình yêu dành cho thiên nhiên, con người và cho đất nước, thì văn hóa dân tộc tự nhiên sẽ hiện diện trong tác phẩm. Nói cách khác, người vẽ chỉ cần sống chân thành với cảm xúc và cái đẹp, thì một cách mềm mại và tự nhiên nhất, họ sẽ trở thành "đại sứ" giới thiệu vẻ đẹp Việt Nam đến với người xem, với bạn bè quốc tế.
Họa sĩ Văn Dương Thành vẽ cầu Long Biên
Mỗi nghệ sĩ đều đang ghi chép lịch sử bằng chính ngôn ngữ nghệ thuật mang dấu ấn riêng. Tất cả đều trở thành những người lưu giữ, truyền tiếp sức sống văn hóa dân tộc. Những tác phẩm nghệ thuật không chỉ hiện diện trong các bộ sưu tập mà còn trở thành nguồn lực hỗ trợ cộng đồng, đồng thời góp phần thúc đẩy giao lưu văn hóa và tình hữu nghị giữa Việt Nam với bạn bè quốc tế. Nghệ thuật không cần phiên dịch hay giải thích bằng lời. Nghệ thuật tác động trực tiếp vào cảm xúc, khiến con người rung động, yêu mến và trở nên nhân ái hơn.
Sinh tại Phú Yên và lớn lên ở Hà Nội, Văn Dương Thành đã có một thời gian dài theo học tại Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam. Năm 1980, bà công tác tại Viện Nghiên cứu Văn hóa Nghệ thuật, trước khi sang Thụy Điển giảng dạy mỹ thuật vào năm 1987.
Từ năm 20 tuổi, tranh của Văn Dương Thành đã được sưu tập và đưa vào Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Qua hơn nửa thế kỷ sáng tác, bà thực hiện hơn 2.200 tác phẩm, tổ chức hơn 115 triển lãm cá nhân. Tranh của nữ họa sĩ hiện diện trong 16 bảo tàng và bộ sưu tập ở Việt Nam cũng như nhiều quốc gia trên thế giới như Thụy Điển, Singapore, Ba Lan, Romania, Tây Ban Nha, Trung Quốc, Ấn Độ, Mông Cổ...
Văn Dương Thành là người Việt đầu tiên hai lần được tuyển chọn vào chương trình Nghệ thuật đặc sắc quốc tế của CFM - Snecma Mỹ - Pháp vào các năm 1995 và 1997. Tranh của bà cũng được nhiều nhà sưu tập nghệ thuật uy tín trên thế giới trân trọng, lưu giữ.
Tác phẩm "Ruộng bậc thang"
+ Trong suốt thời gian qua, bà đã có nhiều đóng góp đối với các hoạt động thiện nguyện tại quê nhà Việt Nam. Xin bà chia sẻ cụ thể hơn về những hoạt động này? Bà muốn đóng góp gì cho quê hương?
Song hành cùng nghệ thuật, Văn Dương Thành luôn lặng lẽ dành nhiều tâm huyết cho các hoạt động thiện nguyện. Tôi là một người sinh ra và lớn lên tại đất nước trải qua rất nhiều cuộc chiến tranh gian khó và mất mát. Tôi muốn được theo lời dạy của ba má, chia sẻ sự may mắn và kiến thức của mình đến với các em nhỏ, các bạn sinh viên. Sau nhiều năm học tập tại trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, 4 năm ở Đại học Sư phạm Ngoại ngữ và 3 năm cao học ở Thụy Điển, tôi thấy mình rất may mắn được đem những kiến thức này chia sẻ trong các giờ giảng bài tại nước ngoài cũng như tại quê hương.
Họa sĩ Văn Dương Thành bên học trò nhí
Trong nhiều năm qua, tôi được các thầy cô giáo ở trường khiếm thị Nguyễn Đình Chiểu, Hà Nội, trường Marie Curie, trường Capital Sóc Sơn, trường VinUni. trường Tiểu học An Dương, trường Tiểu học Bùi Quốc Khái, Làng trẻ em SOS mời đến giảng dạy và cùng vẽ tranh với học sinh. Có những em đã đi theo hội họa và rất thành công ở nước ngoài, có những em khuyết tật nhưng rất đam mê luyện tập hội họa và được giải thưởng hằng năm trong các cuộc thi trong nước và quốc tế... Mỗi lần xem tranh của các em đầy sáng tạo, đầy tình yêu, đầy tính nhân văn. tôi rất xúc động.
Nét cọ, nét tranh
Ngoài việc tham gia giảng dạy, tôi sáng tác những bức tranh sơn dầu hoặc sơn mài để các cơ quan, mặt trận tổ quốc địa phương đấu giá gây quỹ trao tặng cho cụ già neo đơn ở Hòa Hiệp (Phú Yên), ở An Dương (Hà Nội); gây quỹ trồng rừng ở Lạng Sơn và Đắk Lắk; tặng học bổng, gạo, quần áo cho các cháu nghèo vượt khó ở Phú Yên, Hà Tĩnh…
Có những năm, tôi cùng các họa sĩ Thụy Điển góp tranh và tiền để tặng trường dạy nghề ở Quảng Trị thông qua Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Nhân dịp Quốc khánh, theo lời đề nghị của ngoại giao đoàn tại Hà Nội, tôi đã tổ chức các lớp học vẽ cho các nữ đại sứ Mông Cổ, Campuchia, Nam Phi... Những lớp học này lan tỏa tình hữu nghị, giúp cho các đại sứ gần gũi, hiểu biết và yêu mến quê hương Việt Nam hơn.
Nhiều năm qua, họa sĩ Văn Dương Thành đã trao tặng không ít bức tranh để đấu giá gây quỹ học bổng cho sinh viên nghèo, hỗ trợ các trung tâm nuôi dưỡng trẻ mồ côi, trẻ khuyết tật và xây dựng nhà tình nghĩa… Đặc biệt, bà đã sáng lập quỹ lấy tên cha của mình - Quỹ khuyến học Văn Gói Phú Yên - và dành tiền tiết kiệm từ việc bán tranh để trao tặng cho các hoạt động thiện nguyện. Cha bà là nhà giáo - liệt sĩ Văn Gói, nguyên Tỉnh ủy viên tỉnh Phú Yên (cũ), hy sinh năm 1960. Ông luôn dạy các con nỗ lực học tập và khi thành đạt phải biết sẻ chia với đồng bào quê hương. Hơn nửa thế kỷ qua, bà cùng các anh chị em vẫn luôn cố gắng thực hiện tâm nguyện ấy.
THU SƯƠNG (thực hiện)
Không để sáng kiến nằm trên giấy
Giới & Phát triển 17:13 02/10/2026Với đề xuất, tham mưu 9 đề tài, giải pháp, sáng kiến từ năm 2020 đến nay, trong đó có những cách làm được nhân rộng trên toàn tỉnh, điều chị Phạm Thị Hằng, Phó Chủ tịch thường trực Hội LHPN thành phố Bắc Ninh, quan tâm sau mỗi sáng kiến không chỉ là được công nhận, mà có thể áp dụng thế nào ở cơ sở.
"Muốn Hội mạnh, trước hết phải để phụ nữ thấy Hội ở ngay bên mình"
Giới & Phát triển 14:39 02/10/2026Từ những câu chuyện nhỏ của phụ nữ trong mỗi chuyến đi cơ sở, chị Ngô Thị Hồng Huệ, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Hưng Yên tìm ra những việc Hội cần làm. Hơn một thập kỷ gắn bó với công tác Hội, chị bền bỉ dựng nền móng từ tổ chức, cán bộ đến những cách làm mới, để Hội gần phụ nữ hơn.
Đồng hành cùng phụ nữ vùng cao khởi nghiệp, làm chủ công nghệ, chuyển đổi xanh
Kinh tế 22:46 01/10/2026Chuyển đổi số đang mở thêm những cơ hội mới cho phụ nữ khởi nghiệp, nhưng khoảng cách về kỹ năng, ngôn ngữ, hạ tầng và khả năng tiếp cận công nghệ vẫn là thách thức, nhất là với phụ nữ dân tộc thiểu số. Bà Vũ Thị Quỳnh Anh, Phó Cố vấn trưởng Dự án GREAT, chia sẻ cách đưa công nghệ đến gần hơn với phụ nữ, từ kỹ năng số cơ bản đến quản trị kinh doanh, mở rộng thị trường và hướng tới những mô hình kinh doanh bền vững.
Nghệ nhân Quốc gia Chơn Diệu Ngọc: Nâng niu văn hóa trà Việt
Văn hóa 16:07 01/10/2026Khởi đầu từ những ấm trà tuổi thơ năm 6 tuổi, hành trình gần 40 năm gắn bó với trà của Nghệ nhân quốc gia Chơn Diệu Ngọc (Đậu Thị Thủy) - nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Không gian Văn hóa Hội quán Trúc Lâm - không dừng lại ở việc thưởng thức hay chế biến. Với chị, đó là cuộc dấn thân bền bỉ nhằm tìm lại “căn cước” cho trà Việt và định hình một di sản sống của văn hóa dân tộc.
Chuyển hướng sau 2 tuần, gắn bó với STEM suốt 25 năm
Giáo dục 10:03 25/09/2026Gần 25 năm trước, TS Ngô Thị Duyên bắt đầu hành trình nghề nghiệp từ giảng đường Sư phạm Hóa, rồi bất ngờ rẽ sang công nghệ chỉ sau hai tuần nhập học. Lựa chọn ấy đưa cô trở thành giảng viên, nhà nghiên cứu tại Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội - nơi cô vừa đứng trên bục giảng, vừa theo đuổi những câu hỏi của khoa học công nghệ. Với cô, phụ nữ đến với STEM không nhất thiết phải bắt đầu bằng việc chứng minh mình khác biệt, mà có thể đơn giản là chọn một lĩnh vực mình có năng lực, hứng thú và sẵn sàng đi đường dài.
Từ đêm hội Trung thu đến toa thuốc nghĩa tình
Xã hội 09:49 25/09/2026Tối hôm trước là tiếng cười các em nhỏ rộn ràng trong đêm hội Trung thu. Sáng hôm sau là những mái đầu bạc lặng lẽ chờ đến lượt khám bệnh. Hai hoạt động nối tiếp nhau trong cùng một chuyến đi về Lấp Vò (Đồng Tháp) mang theo những món quà khác nhau nhưng cùng bắt đầu từ sự sẻ chia: để trẻ em có thêm một mùa Trung thu ấm áp, để người nghèo, người cao tuổi và những hoàn cảnh khó khăn có thêm cơ hội được chăm sóc sức khỏe.
Phụ nữ tóc bạc khởi nghiệp bằng kinh nghiệm và tạo giá trị kinh tế
Kinh tế 10:46 14/09/2026Khái niệm khởi nghiệp thường gắn liền với người trẻ. Tuy nhiên, thực tiễn tại Việt Nam đang chứng minh một làn sóng ngược dòng đầy ấn tượng: Lực lượng người cao tuổi đang trở thành nguồn lực kinh tế quan trọng của đất nước.
Nhìn lại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất: Những quyết sách từ thực tiễn cuộc sống
Thời cuộc 16:33 27/08/2026Sau một kỳ họp với khối lượng công việc lớn, Quốc hội đã thông qua nhiều luật, nghị quyết nhằm tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và tạo thêm động lực cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở số lượng văn bản được thông qua, mà còn ở cách tư duy lập pháp đang chuyển mạnh theo hướng sát thực tiễn, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.