BÌNH ĐẲNG GIỚI THỜI ĐẠI SỐ - BÀI CUỐI: ĐỂ TIẾNG NÓI PHỤ NỮ TẠO CHUYỂN BIẾN TRONG ĐỜI SỐNG 

Bà Nguyễn Thị Hồng Thái, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Đắk Lắk, khẳng định: Hiệu quả thực hiện bình đẳng giới cần được nhìn nhận qua khả năng tự chủ của phụ nữ và những chuyển biến từ việc lắng nghe, giải quyết kiến nghị.

+ Thưa bà, từ thực tiễn triển khai Dự án 8, yêu cầu đặt ra là làm thế nào để chính sách bình đẳng giới đi sâu vào đời sống phụ nữ, trẻ em vùng dân tộc thiểu số?

Bà Nguyễn Thị Hồng Thái: Thực tiễn đặt ra yêu cầu phải chuyển từ tuyên truyền đơn thuần sang những giải pháp đồng bộ, lấy phụ nữ và trẻ em làm trung tâm; gắn thay đổi nhận thức với hỗ trợ sinh kế, phòng ngừa bạo lực, bảo vệ trẻ em và tạo điều kiện để phụ nữ tham gia thực chất vào các quyết định của gia đình, cộng đồng và địa phương. Đặc biệt, các giải pháp phải phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa, điều kiện sống và đặc điểm của từng nhóm dân tộc, từng địa bàn.

+ Để phụ nữ có tiếng nói trong quá trình xây dựng, thực hiện chính sách, Hội chú trọng những giải pháp nào? Việc giám sát và theo dõi giải quyết kiến nghị được thực hiện ra sao?

Bà Nguyễn Thị Hồng Thái: Theo chúng tôi, bình đẳng giới chỉ thực chất khi phụ nữ không chỉ được thụ hưởng chính sách mà còn có tiếng nói và cơ hội tham gia vào quá trình xây dựng, thực hiện, giám sát chính sách. Với phụ nữ dân tộc thiểu số, điều này càng có ý nghĩa quan trọng, bởi những rào cản về điều kiện kinh tế, trình độ tiếp cận thông tin, tập quán và định kiến giới có thể hạn chế cơ hội tham gia của họ vào đời sống chính trị, xã hội.

Hội cũng chú trọng nâng cao năng lực tham gia lãnh đạo, quản lý và giám sát chính sách cho phụ nữ. Trong công tác bầu cử nhiệm kỳ 2026-2031, Hội phối hợp tổ chức 4 lớp bồi dưỡng kỹ năng vận động bầu cử cho 280 nữ ứng cử viên lần đầu; tổ chức tọa đàm thúc đẩy vai trò nữ đại biểu dân cử với sự tham gia của 50 lãnh đạo sở, ngành. Kết quả, nữ đại biểu HĐND cấp tỉnh chiếm 28,57%, cấp xã chiếm 31,92%; trong đó có 73 cán bộ Hội cơ sở trúng cử đại biểu HĐND cấp xã. Đây là cơ sở quan trọng để tăng cường sự hiện diện và tiếng nói của phụ nữ trong các cơ quan dân cử, quá trình hoạch định và giám sát thực hiện chính sách tại địa phương.

Đặc biệt, Hội xác định tiếng nói của phụ nữ phải được chuyển hóa thành kết quả thực tế thông qua giám sát, phản biện xã hội và kiến nghị cơ quan có thẩm quyền. Cấp tỉnh đã giám sát việc thực hiện trách nhiệm của UBND cấp xã theo Điều 50 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 tại 10 xã, phường; cấp cơ sở chủ trì 33 cuộc giám sát, trong đó có các nội dung về bình đẳng giới, đào tạo nghề cho lao động nữ, chính sách an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe phụ nữ, trẻ em.

Thời gian tới, Hội tiếp tục đổi mới phương thức đối thoại theo hướng đi vào vấn đề phụ nữ quan tâm, nhất là sinh kế, việc làm, tiếp cận chính sách và bảo vệ phụ nữ, trẻ em; tăng cường theo dõi, giám sát việc giải quyết kiến nghị sau đối thoại; đồng thời bồi dưỡng, phát hiện và phát huy đội ngũ cán bộ nữ, nữ lãnh đạo cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng. Đối với vùng dân tộc thiểu số, cần kết hợp linh hoạt giữa đối thoại trực tiếp, sinh hoạt cộng đồng và nền tảng số, bảo đảm phù hợp với ngôn ngữ, điều kiện tiếp cận thông tin của phụ nữ. Bởi thước đo quan trọng nhất không phải là phụ nữ được phát biểu bao nhiêu lần, mà là tiếng nói của họ có được lắng nghe, phản hồi và tạo ra chuyển biến thực chất trong chính sách, đời sống hay không.

+ Trong phối hợp với Mặt trận Tổ quốc, chính quyền và các lực lượng liên quan, Hội LHPN tỉnh xác định vai trò của mình và những nội dung cần tiếp tục thúc đẩy như thế nào?

Bà Nguyễn Thị Hồng Thái: Những vấn đề như bạo lực gia đình, xâm hại phụ nữ, trẻ em, tảo hôn hay hạn chế cơ hội phát triển của trẻ em gái đều có nguyên nhân và tác động đan xen, vì vậy không thể giải quyết hiệu quả nếu chỉ dựa vào một tổ chức. Hội LHPN tỉnh xác định phối hợp liên ngành là yêu cầu xuyên suốt, trong đó Hội giữ vai trò nắm bắt tâm tư, phát hiện vấn đề từ cơ sở, tuyên truyền, vận động, kết nối hỗ trợ và tham gia giám sát, phản biện xã hội.

Đối với giám sát, phản biện xã hội, Hội chú trọng tập hợp ý kiến từ hội viên, phụ nữ, nhất là những nhóm chịu nhiều thiệt thòi, để phản ánh các bất cập trong thực hiện chính sách và kiến nghị giải pháp phù hợp với thực tiễn địa phương. Các hoạt động đối thoại cũng giúp tăng cường trách nhiệm giải trình, tạo cơ hội để cơ quan chức năng trực tiếp trao đổi với người dân.

Thời gian tới, Hội sẽ tiếp tục thúc đẩy cơ chế phối hợp rõ trách nhiệm, tăng cường trao đổi thông tin và theo dõi kết quả xử lý sau kiến nghị. Hiệu quả phối hợp không chỉ được đánh giá qua số cuộc tuyên truyền hay số mô hình được thành lập, mà quan trọng hơn là những vấn đề của phụ nữ, trẻ em được phát hiện sớm, hỗ trợ kịp thời và giải quyết đến nơi đến chốn.

+ Theo bà, cần đánh giá hiệu quả mô hình bằng những thay đổi nào để việc nâng cao tiếng nói, vị thế phụ nữ được thực chất và bền vững?

Bà Nguyễn Thị Hồng Thái: Từ thực tiễn triển khai Dự án 8, chúng tôi nhận thấy những mô hình có sự tham gia trực tiếp của cộng đồng, tạo điều kiện để phụ nữ và trẻ em chủ động lên tiếng, thực hành kỹ năng và cùng giải quyết vấn đề thường có ý nghĩa thiết thực. Trong đó, tổ truyền thông cộng đồng góp phần đưa thông điệp bình đẳng giới đến từng thôn, buôn; câu lạc bộ "Thủ lĩnh của sự thay đổi" tạo môi trường để học sinh, đặc biệt là trẻ em gái, nâng cao hiểu biết và kỹ năng tự bảo vệ; các địa chỉ tin cậy hỗ trợ phụ nữ, trẻ em có nguy cơ hoặc bị bạo lực tìm kiếm sự trợ giúp.

Năm 2026, toàn tỉnh có 410 tổ truyền thông cộng đồng, 62 câu lạc bộ "Thủ lĩnh của sự thay đổi" với 512 học sinh tham gia và 92 địa chỉ tin cậy. Bên cạnh đó, 2.075 mô hình hỗ trợ phát triển kinh tế đã thu hút 4.640 thành viên, với tổng nguồn lực hỗ trợ hơn 4 tỷ đồng, góp phần tạo việc làm cho hơn 1.000 lao động nông thôn. Những kết quả này cho thấy trao quyền cho phụ nữ cần được thực hiện đồng thời trên nhiều phương diện: Nhận thức, năng lực, sinh kế và khả năng tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ.

Tuy nhiên, số lượng mô hình chưa đủ để khẳng định sự thay đổi bền vững nếu chưa đánh giá được chuyển biến về hành vi, mức độ tham gia và khả năng tự chủ của phụ nữ. Trong thời gian tới, Hội LHPN tỉnh xác định bốn hướng ưu tiên:

Một là, nâng cao chất lượng và tính phù hợp của truyền thông. Nội dung, phương pháp phải xuất phát từ vấn đề thực tế của từng địa bàn; kết hợp truyền thông trực tiếp, sân khấu hóa, sinh hoạt cộng đồng với truyền thông số; phát huy vai trò của nam giới, cha mẹ, già làng và người có uy tín trong thay đổi định kiến giới.

Hai là, gắn bình đẳng giới với nâng cao quyền năng kinh tế. Hội tiếp tục hỗ trợ phụ nữ tiếp cận vốn, kiến thức, kỹ thuật sản xuất, khởi nghiệp, việc làm và các phương thức kinh doanh phù hợp. Khi có thu nhập, kiến thức và khả năng tự chủ, phụ nữ sẽ có thêm điều kiện tham gia quyết định những vấn đề quan trọng của gia đình và cuộc sống.

Ba là, tăng cường bảo vệ phụ nữ và trẻ em theo hướng chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, hỗ trợ kịp thời và kết nối dịch vụ. Đặc biệt, cần quan tâm phòng, chống bạo lực, xâm hại, tảo hôn; tạo môi trường an toàn để trẻ em gái tiếp tục học tập, phát triển kỹ năng và tiếp cận cơ hội học nghề, việc làm.

Bốn là, đổi mới cách đánh giá hiệu quả mô hình. Bên cạnh các chỉ tiêu về hoạt động, cần quan tâm những thay đổi thực tế như mức độ tham gia của phụ nữ vào quyết định gia đình, khả năng tiếp cận sinh kế, việc duy trì học tập của trẻ em gái, khả năng nhận diện và tìm kiếm hỗ trợ khi xảy ra bạo lực, cũng như mức độ tham gia của phụ nữ vào các hoạt động cộng đồng. Đồng thời, tăng cường giám sát, hỗ trợ cơ sở và nhân rộng những cách làm có hiệu quả rõ ràng.

Bà Nguyễn Thị Hồng Thái - Tỉnh ủy viên, PCT Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Đắk Lắk

Chúng tôi tin rằng bình đẳng giới chỉ bền vững khi sự thay đổi diễn ra từ mỗi gia đình và cộng đồng.

Mục tiêu cuối cùng của Hội không chỉ là giúp phụ nữ biết quyền của mình, mà còn có điều kiện thực hiện những quyền đó; không chỉ bảo vệ trẻ em gái trước những nguy cơ, mà còn tạo cơ hội để các em học tập, phát triển năng lực và chủ động lựa chọn tương lai. Đó cũng là nền tảng để xây dựng gia đình tiến bộ, cộng đồng an toàn và phát triển bền vững tại Đắk Lắk.

+ Xin trân trọng cảm ơn bà!