Đưa chính sách bình đẳng giới đến từng bản làng cần cách làm phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và nhu cầu của phụ nữ. Bà Phạm Thị Lệ Nguyên, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Quảng Ngãi, chia sẻ về hướng tiếp cận này nhằm mở rộng cơ hội để phụ nữ dân tộc thiểu số được lên tiếng, tham gia quyết định và thụ hưởng chính sách.

+ Hội LHPN tỉnh Quảng Ngãi xác định những ưu tiên và cách tiếp cận nào để chính sách bình đẳng giới đến gần hơn với phụ nữ, trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi?

Bà Phạm Thị Lệ Nguyên: Bình đẳng giới không chỉ là bảo đảm quyền bình đẳng trên văn bản pháp luật, mà quan trọng hơn là tạo cơ hội thực chất để phụ nữ, trẻ em gái được học tập, chăm sóc sức khỏe, phát triển kinh tế, tự quyết định những vấn đề liên quan đến cuộc sống và được bảo vệ trước các nguy cơ bạo lực, xâm hại. 

Từ thực tiễn địa phương, Hội LHPN tỉnh Quảng Ngãi xác định những ưu tiên trọng tâm là nâng cao nhận thức, xóa bỏ định kiến giới; phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống và bạo lực gia đình; hỗ trợ phụ nữ tiếp cận các dịch vụ xã hội, phát triển sinh kế; đồng thời tạo điều kiện để phụ nữ tham gia nhiều hơn vào các hoạt động cộng đồng.

Bà Phạm Thị Lệ Nguyên, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Quảng Ngãi

Chúng tôi xác định, không thể thực hiện bình đẳng giới bằng một cách làm giống nhau ở mọi địa bàn. Chính sách phải đến đúng đối tượng, truyền thông phải phù hợp với đặc điểm văn hóa, còn hoạt động hỗ trợ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của phụ nữ và trẻ em.

Để thực hiện những mục tiêu này, Hội tập trung tham gia triển khai các hoạt động thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chú trọng đổi mới truyền thông theo hướng sát cơ sở, phù hợp với ngôn ngữ, phong tục và điều kiện tiếp cận thông tin của từng cộng đồng. Hội chú trọng triển khai theo hướng lấy phụ nữ, trẻ em làm trung tâm, lấy cơ sở làm địa bàn trọng điểm và lấy sự thay đổi trong nhận thức, hành vi làm thước đo hiệu quả.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là nâng cao nhận thức, mà phải tạo ra thay đổi trong hành vi, mở rộng cơ hội phát triển và giúp phụ nữ, trẻ em gái thực sự được thụ hưởng các quyền bình đẳng.

+ Với phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, Hội LHPN tỉnh định hướng phối hợp với gia đình, nhà trường và người có uy tín như thế nào để tạo thay đổi bền vững?

Bà Phạm Thị Lệ Nguyên: Theo tôi, muốn phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống hiệu quả, tuyên truyền pháp luật là cần thiết nhưng chưa đủ. Điều quan trọng là giúp thanh, thiếu niên hiểu được giá trị của việc học tập, quyền được bảo vệ và phát triển, những hệ lụy của kết hôn sớm đối với sức khỏe, tương lai; đồng thời tạo được sự đồng thuận từ gia đình và cộng đồng để các em có điều kiện đưa ra những lựa chọn phù hợp.

Hội LHPN tỉnh Quảng Ngãi luôn chú trọng đổi mới truyền thông theo hướng trực quan, dễ hiểu, gắn với tình huống thực tế; phát huy vai trò của Tổ truyền thông cộng đồng và Câu lạc bộ "Thủ lĩnh của sự thay đổi" để trẻ em, nhất là trẻ em gái, được trao đổi, bày tỏ quan điểm, rèn luyện kỹ năng tự bảo vệ và mạnh dạn lên tiếng trước những vấn đề ảnh hưởng đến quyền lợi của mình.

Trong năm 2026, Hội đã tổ chức Diễn đàn giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm giữa các Câu lạc bộ "Thủ lĩnh của sự thay đổi", thu hút 150 học sinh đại diện 12 câu lạc bộ thuộc 5 xã miền núi tham gia. Hội LHPN tỉnh xác định đây là nhiệm vụ cần sự phối hợp đồng bộ của gia đình, nhà trường, tổ chức Hội và cả cộng đồng. Trong đó, gia đình giữ vai trò quan trọng trong định hướng, tạo điều kiện cho con tiếp tục học tập, tôn trọng nguyện vọng của con; nhà trường góp phần trang bị kiến thức, kỹ năng sống, sức khỏe sinh sản phù hợp với lứa tuổi; tổ chức Hội làm cầu nối tuyên truyền, vận động và hỗ trợ phụ nữ, trẻ em gái; còn già làng, trưởng thôn, người có uy tín cần phát huy tiếng nói trong vận động cộng đồng từng bước xóa bỏ những tập tục không còn phù hợp. Sự phối hợp này phải được thực hiện thường xuyên, không chỉ trong các đợt cao điểm tuyên truyền.

Chúng tôi mong muốn tạo ra sự thay đổi từ mỗi gia đình: Cha mẹ không ép con kết hôn sớm, trẻ em gái tự tin lên tiếng, trẻ em trai biết tôn trọng bạn nữ và cộng đồng cùng có trách nhiệm bảo vệ trẻ em. Khi việc học tập và tương lai của trẻ được đặt lên hàng đầu, công tác phòng, chống tảo hôn mới có thể tạo chuyển biến bền vững.

+ Theo bà, làm thế nào để phụ nữ được tham gia thực chất vào những quyết định liên quan đến cuộc sống của mình, đồng thời có thêm cơ hội tham gia xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở?

Bà Phạm Thị Lệ Nguyên: Chúng tôi cho rằng, tiếng nói của phụ nữ chỉ thực sự có giá trị khi chị em không chỉ được tham dự các cuộc họp mà còn được bày tỏ chính kiến, được lắng nghe và nhận được phản hồi đối với những kiến nghị chính đáng. Vì vậy, Hội LHPN tỉnh Quảng Ngãi chú trọng nâng cao kiến thức, kỹ năng cho hội viên, phụ nữ; tạo diễn đàn để chị em chia sẻ tâm tư, nguyện vọng và tham gia góp ý những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống, quyền lợi của mình.

Trong năm 2026, Hội đã phối hợp tham mưu tổ chức Hội nghị đối thoại giữa lãnh đạo UBND tỉnh với phụ nữ về chủ đề "Nâng cao chất lượng thực hiện các chính sách liên quan đến phụ nữ và bình đẳng giới" và triển khai chuỗi hoạt động hướng về cấp cơ sở với trọng tâm là hoạt động "Lắng nghe phụ nữ nói tại chi hội" kết hợp thăm, tặng quà và tham dự sinh hoạt Chi hội tại các địa phương trên địa bàn tỉnh, những hoạt động này góp phần tạo điều kiện để hội viên, phụ nữ trực tiếp phản ánh những vấn đề thiết thực như hỗ trợ vay vốn, phát triển kinh tế và bình đẳng giới. 

Đồng thời, Hội cũng quan tâm phát hiện, bồi dưỡng hội viên ưu tú, cán bộ nữ có năng lực để giới thiệu cho Đảng xem xét kết nạp, từng bước tạo nguồn cán bộ nữ tham gia xây dựng hệ thống chính trị. Ngoài ra, tỷ lệ nữ HĐND tỉnh đạt 24,4% và HĐND cấp xã đạt 30,79% trong cuộc bầu cử năm 2026 cũng là những kết quả đáng ghi nhận về sự tham gia của phụ nữ trong cơ quan dân cử.

Tuy nhiên, theo chúng tôi, hiệu quả bình đẳng giới không thể chỉ là số lượng phụ nữ tham gia hội nghị hay giữ chức vụ. Điều quan trọng là ý kiến của chị em có được tiếp thu, kiến nghị có được giải quyết và phụ nữ có cơ hội phát huy năng lực trong thực tiễn hay không. Hội hướng đến việc trao thêm cơ hội, nâng cao năng lực và tạo điều kiện để phụ nữ dân tộc thiểu số trở thành chủ thể tham gia xây dựng, thực hiện và giám sát chính sách, chứ không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách.

+ Thay đổi định kiến giới cần bắt đầu từ đâu và các cấp Hội LHPN tỉnh Quảng Ngãi xác định vai trò của nam giới và trẻ em trai trong quá trình này như thế nào?

Bà Phạm Thị Lệ Nguyên: Định kiến giới nhiều khi bắt đầu từ những việc rất gần gũi: Con trai được ưu tiên học tập hơn con gái, phụ nữ mặc nhiên phải đảm nhận việc nhà, hoặc người chồng quyết định những vấn đề quan trọng của gia đình. Nếu những quan niệm này không được thay đổi, phụ nữ và trẻ em gái sẽ khó có cơ hội phát triển bình đẳng, dù quyền của họ đã được pháp luật bảo vệ.

Vì vậy, Hội LHPN tỉnh Quảng Ngãi chú trọng vận động thay đổi "nếp nghĩ, cách làm", gắn truyền thông bình đẳng giới với xây dựng gia đình tiến bộ, hạnh phúc, phòng, chống bạo lực gia đình và bảo vệ trẻ em. Giai đoạn từ năm 2021 - 2025, các cấp Hội đã phối hợp thành lập 503 Tổ truyền thông cộng đồng, đồng thời tổ chức hàng trăm buổi truyền thông về xóa bỏ định kiến và khuôn mẫu giới. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục duy trì hoạt động tuyên truyền, vận động tại cơ sở.

Điều chúng tôi đặc biệt quan tâm là đưa nam giới và trẻ em trai trở thành những người đồng hành tích cực. Bình đẳng giới không phải là nhiệm vụ riêng của phụ nữ. Người chồng cần chia sẻ việc nhà, cùng chăm sóc và giáo dục con; người cha cần khuyến khích con gái học tập, phát triển năng lực; nam giới trong cộng đồng cần lên tiếng trước hành vi bạo lực, phân biệt đối xử. Đối với trẻ em trai, cần giáo dục từ sớm về sự tôn trọng, trách nhiệm chia sẻ và cách ứng xử không bạo lực, giúp các em hiểu rằng việc nhà là trách nhiệm chung của các thành viên trong gia đình.

Để làm được điều đó, công tác truyền thông cần gần gũi, thiết thực, nêu gương những gia đình tiến bộ, những người đàn ông tích cực chia sẻ trách nhiệm và những trẻ em biết tôn trọng sự khác biệt. Đồng thời, cần tạo điều kiện để cả nam và nữ cùng tham gia các hoạt động cộng đồng, cùng trao đổi về những vấn đề liên quan đến gia đình, nuôi dạy con và bảo vệ phụ nữ, trẻ em.

Thông điệp chúng tôi muốn gửi gắm là bình đẳng giới không làm giảm vai trò của nam giới, mà giúp mỗi thành viên trong gia đình được tôn trọng, chia sẻ trách nhiệm và có cơ hội phát triển tốt hơn. Khi người cha, người chồng và trẻ em trai cùng thay đổi hành vi, bình đẳng giới sẽ không còn là khẩu hiệu mà trở thành nếp sống trong mỗi gia đình, cộng đồng.

+ Trong thực hiện chính sách bình đẳng giới, Hội LHPN tỉnh Quảng Ngãi định hướng công tác giám sát, phản biện xã hội ra sao và có những kiến nghị gì để nâng cao trách nhiệm thực thi?

Bà Phạm Thị Lệ Nguyên: Hội LHPN tỉnh Quảng Ngãi xác định giám sát, phản biện xã hội là một trong những giải pháp quan trọng để bảo đảm các chính sách liên quan đến phụ nữ và trẻ em được thực hiện đúng quy định, đúng đối tượng và sát với nhu cầu thực tế. Giám sát không chỉ nhằm đánh giá kết quả triển khai mà còn phải phát hiện những khó khăn, bất cập, từ đó kiến nghị cơ quan có thẩm quyền kịp thời tháo gỡ.

Trong năm 2025, Hội đã tổ chức 40 cuộc kiểm tra, đánh giá các hoạt động tại cộng đồng thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tại các địa bàn thuộc Dự án 8. Tiếp nối kết quả này, trong năm 2026, Hội tổ chức 2 cuộc giám sát việc triển khai 04 gói chính sách hỗ trợ phụ nữ dân tộc thiểu số sinh đẻ an toàn và chăm sóc sức khỏe trẻ em tại 5 xã: Kon Đào, Trà Bồng, Sơn Tây, ĐăPxi, ĐăkLong. Đây là những hoạt động thiết thực, gắn trực tiếp với quyền được chăm sóc sức khỏe của phụ nữ và trẻ em.

Bên cạnh giám sát chuyên đề, Hội phát huy vai trò của tổ chức Hội cơ sở trong nắm bắt tình hình, tiếp nhận phản ánh của hội viên, phụ nữ; phối hợp với chính quyền và các ngành liên quan theo dõi việc thực hiện chính sách an sinh xã hội, bảo vệ trẻ em, phòng, chống bạo lực gia đình và bình đẳng giới. Các diễn đàn đối thoại với phụ nữ cũng là kênh quan trọng để phát hiện những vướng mắc từ thực tiễn và chuyển tải kiến nghị đến cơ quan có trách nhiệm.

Từ thực tiễn triển khai, chúng tôi kiến nghị các cấp, các ngành tiếp tục quan tâm bố trí nguồn lực phù hợp, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thực hiện chính sách ở cơ sở và tăng cường phối hợp liên ngành. Thông tin về chính sách cần được truyền tải dễ hiểu, phù hợp với ngôn ngữ và điều kiện tiếp cận của đồng bào; quy trình, thủ tục thụ hưởng cần được hướng dẫn rõ ràng để phụ nữ biết, hiểu và chủ động tiếp cận quyền lợi của mình. Đồng thời, cần chú trọng theo dõi kết quả xử lý sau giám sát, bảo đảm những kiến nghị chính đáng được phản hồi và giải quyết kịp thời; tăng cường thu thập dữ liệu phân tách theo giới, dân tộc và địa bàn để đánh giá đúng mức độ thụ hưởng chính sách.

Điều chúng tôi hướng đến là mỗi chính sách bình đẳng giới khi ban hành phải thực sự đi vào cuộc sống, đến đúng người cần hỗ trợ và tạo ra thay đổi có thể nhìn thấy trong đời sống của phụ nữ, trẻ em. Đó cũng là thước đo quan trọng nhất về hiệu quả thực hiện các chương trình thúc đẩy bình đẳng giới tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

+ Xin trân trọng cảm ơn bà!

* Chủ trương trao quyền cho phụ nữ như bà Phạm Thị Lệ Nguyên, Phó Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Quảng Ngãi, chia sẻ được cụ thể hóa thế nào giữa đời sống bản làng? Bài tiếp theo sẽ chia sẻ về câu chuyện triển khai bình đẳng giới tại một số địa phương và vai trò của các cấp Hội, MTTQ, chính quyền và các ngành chuyên môn trong lắng nghe, hướng dẫn và theo dõi quyền lợi của phụ nữ tại Quảng Ngãi.