Bệnh cơ tim phì đại - “sát thủ thầm lặng” có thể gây đột tử

Vừa qua, Khoa Khám chữa bệnh theo yêu cầu, Bệnh viện Hữu Nghị đã tiếp nhận một bệnh nhân nữ 64 tuổi, có tiền sử loãng xương và trước đó chưa từng được ghi nhận bệnh lý tim mạch. Khoảng 4 tháng trước khi nhập viện, người bệnh bắt đầu xuất hiện cảm giác tức ngực, khó thở và mệt nhiều khi gắng sức. Những biểu hiện tưởng chừng không quá đặc biệt này đã khiến bệnh nhân chủ động đi khám, và qua thăm khám, các bác sĩ chẩn đoán mắc bệnh cơ tim phì đại – một bệnh lý tim mạch tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng.

Dù chưa ở độ tuổi quá cao, bệnh nhân đã có tình trạng thành cơ tim dày bất thường kèm theo các cơn rối loạn nhịp tim nguy hiểm. Tại bệnh viện, người bệnh được điều trị nội khoa tối ưu kết hợp theo dõi bằng Holter điện tim 24 giờ. Tuy nhiên, kết quả vẫn ghi nhận các cơn rối loạn nhịp tim có nguy cơ đe dọa tính mạng. Qua đánh giá phân tầng nguy cơ, bệnh nhân được xác định có nguy cơ cao xảy ra đột tử trong vòng 5 năm do bệnh cơ tim phì đại. Trong trường hợp ngừng tim xảy ra ngoài bệnh viện, khả năng cứu sống là rất thấp, bởi hiệu quả của hồi sức tim phổi cơ bản trong những tình huống này thường hạn chế.

Theo ThS.BSNT Bùi Đức Thịnh, biến chứng nặng nề nhất của bệnh cơ tim phì đại chính là ngừng tim đột ngột do rối loạn nhịp. Sau khi hội chẩn với chuyên khoa tim mạch can thiệp, bệnh nhân đã được chỉ định cấy máy phá rung tự động (ICD) nhằm dự phòng nguy cơ đột tử. Đây là thiết bị có khả năng nhận diện các cơn nhịp tim nguy hiểm và tự động phát xung điện để đưa nhịp tim trở lại bình thường. Sau can thiệp, bệnh nhân ổn định, có thể sinh hoạt gần như bình thường và được hẹn tái khám định kỳ để theo dõi lâu dài.

Bệnh cơ tim phì đại là tình trạng thành cơ tim dày lên bất thường hoặc tăng khối lượng cơ tim không do các nguyên nhân tăng gánh như tăng huyết áp hay bệnh van tim. Đáng lưu ý, phần lớn người mắc bệnh có thể sống nhiều năm mà không có biểu hiện rõ ràng, khiến bệnh dễ bị bỏ sót. Tuy nhiên, đây lại là nguyên nhân hàng đầu gây đột tử do tim liên quan đến gắng sức ở người trẻ dưới 35 tuổi.

Theo các nghiên cứu dịch tễ, bệnh cơ tim phì đại có tỷ lệ mắc khoảng 1/500 người trong cộng đồng. Khoảng một nửa số trường hợp liên quan đến đột biến gen di truyền trội trên nhiễm sắc thể thường, cho thấy yếu tố gia đình đóng vai trò quan trọng trong bệnh lý này.

Trong thực tế, bệnh thường được phát hiện tình cờ qua khám sức khỏe hoặc khi người bệnh đi kiểm tra vì các triệu chứng không điển hình. Một số dấu hiệu có thể gặp bao gồm cảm giác tức ngực, khó thở khi gắng sức, mệt mỏi kéo dài, choáng váng hoặc thậm chí ngất đột ngột. Nhiều trường hợp còn có cảm giác hồi hộp, tim đập nhanh do xuất hiện các cơn rối loạn nhịp.

Để chẩn đoán bệnh cơ tim phì đại, các phương pháp thăm dò như điện tâm đồ và siêu âm tim đóng vai trò quan trọng, trong đó siêu âm tim được xem là công cụ phổ biến và có giá trị cao trong phát hiện bất thường cấu trúc tim. Trong một số trường hợp cần đánh giá chuyên sâu hơn, bác sĩ có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ tim hoặc các kỹ thuật hình ảnh hiện đại khác.

Từ trường hợp trên, các chuyên gia tim mạch khuyến cáo, việc chủ động tầm soát và phát hiện sớm bệnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhất là ở những người có yếu tố nguy cơ. Những người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim, từng có người thân đột tử không rõ nguyên nhân hoặc bản thân xuất hiện các triệu chứng như hồi hộp, chóng mặt, ngất dù thoáng qua cũng không nên chủ quan mà cần đi khám chuyên khoa tim mạch sớm.

Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt là kiểm tra tim mạch bằng điện tâm đồ hoặc siêu âm tim, có thể giúp phát hiện bệnh ngay cả khi chưa có biểu hiện rõ ràng. Điều này đặc biệt cần thiết đối với người trẻ có tham gia các hoạt động thể lực cường độ cao, bởi gắng sức quá mức khi chưa được đánh giá tim mạch có thể làm tăng nguy cơ biến cố nguy hiểm.

Việc duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò hỗ trợ quan trọng trong kiểm soát bệnh. Người dân nên hạn chế rượu bia, tránh sử dụng các chất kích thích có thể làm rối loạn nhịp tim, đồng thời duy trì chế độ vận động phù hợp với thể trạng và tình trạng sức khỏe. Với những người đã được chẩn đoán mắc bệnh cơ tim phì đại, việc tuân thủ điều trị, tái khám đúng hẹn và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường là yếu tố then chốt giúp giảm nguy cơ biến chứng.

Ngoài ra, yếu tố di truyền có liên quan đáng kể, các thành viên trong gia đình người bệnh cũng nên được tư vấn và sàng lọc khi cần thiết. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần phòng ngừa những trường hợp đột tử đáng tiếc có thể xảy ra ngay trong cộng đồng.