Bị đau lưng "tấn công" khi trời lạnh, bỏ túi ngay phương pháp này

Theo TS.BS Nguyễn Thị Bích Hồng, Trưởng khoa Châm cứu Dưỡng sinh, Bệnh viện Y học Cổ truyền Trung ương, khi thời tiết chuyển lạnh, đặc biệt vào mùa đông, các triệu chứng đau lưng thường có xu hướng xuất hiện nhiều hơn và trở nên trầm trọng hơn so với các thời điểm khác trong năm.

Nguyên nhân chủ yếu là do nhiệt độ thấp khiến các mạch máu trong cơ thể co lại, làm giảm lưu thông máu đến các cơ, dây chằng và khớp. Khi lượng máu nuôi dưỡng bị hạn chế, các mô cơ – xương – khớp trở nên kém linh hoạt, dễ co cứng và dễ bị tổn thương hơn.

Đối với những người đã mắc sẵn các bệnh lý xương khớp như thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm hay viêm khớp dạng thấp, thời tiết lạnh còn làm tăng nguy cơ tái phát bệnh hoặc khiến tình trạng đau nhức nặng nề hơn.

Trên lâm sàng, đau lưng thường được chia thành hai dạng chính là đau lưng cấp tính và đau lưng mạn tính. Đau lưng cấp tính thường xảy ra đột ngột, người bệnh có thể xuất hiện cơn đau dữ dội vùng thắt lưng kèm theo co cứng cơ, hạn chế vận động rõ rệt.

Trong nhiều trường hợp, bệnh nhân đau đến mức không thể đứng lên hoặc đi lại bình thường, phải nhờ người nhà đưa đến bệnh viện bằng xe. Ngược lại, đau lưng mạn tính là tình trạng đau âm ỉ, kéo dài, có thể đau tăng nhiều về ban đêm hoặc đau liên tục cả ngày. Cơn đau dai dẳng khiến người bệnh luôn trong trạng thái khó chịu, mệt mỏi, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng lao động và sinh hoạt, thậm chí kéo dài trong nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Theo quan điểm của y học cổ truyền, đau lưng được gọi là "yêu thống" và có nhiều nguyên nhân khác nhau, được phân thành các thể bệnh như thể huyết ứ, thể phong hàn thấp tý hay thể can thận hư. Trong đó, vào mùa lạnh, đặc biệt ở người cao tuổi, đau lưng thường liên quan nhiều đến thể phong hàn thấp.

Khi thời tiết trở lạnh, yếu tố phong và hàn dễ xâm nhập vào cơ thể qua bì mao, nhất là ở những người có thể trạng yếu, chức năng can thận đã suy giảm từ trước. Sự xâm nhập của phong hàn thấp làm khí huyết bị ứ trệ, kinh lạc bế tắc, từ đó gây ra cảm giác đau nhức, tê mỏi vùng thắt lưng. Đây cũng là lý do giải thích vì sao vào những đợt rét, người lớn tuổi thường than phiền đau lưng nhiều hơn.

Đối với nhiều người bệnh, đau lưng không chỉ đơn thuần gây khó khăn trong vận động mà còn kéo theo cảm giác mệt mỏi, căng thẳng, làm giảm chất lượng cuộc sống. Trong các phương pháp điều trị hiện nay, châm cứu được đánh giá là một trong những phương pháp hiệu quả và mang tính đặc trưng của y học cổ truyền. Châm cứu sử dụng những kim châm nhỏ tác động vào các huyệt đạo trên cơ thể nhằm điều hòa khí huyết, cải thiện tuần hoàn và giảm đau.

Theo Đông y, đau lưng trong mùa lạnh thường liên quan đến tình trạng hàn khí xâm nhập vào kinh lạc, làm khí huyết không thông, từ đó gây đau nhức, và châm cứu có tác dụng khai thông kinh lạc, trừ hàn, giảm đau.

Bên cạnh châm cứu thông thường, điện châm là phương pháp được áp dụng phổ biến trong điều trị đau lưng hiện nay. Điện châm là phương pháp không dùng thuốc, kết hợp tác dụng của châm cứu với dòng điện phát ra từ máy điện châm. Dòng điện sử dụng trong điện châm có thể là dòng một chiều hoặc dòng xung, hoàn toàn an toàn và dễ điều chỉnh cường độ phù hợp với từng bệnh nhân.

Khi các huyệt đạo được kích thích liên tục bằng điện châm, các cơ và tổ chức tại chỗ được tăng cường nuôi dưỡng, từ đó giúp giảm viêm, giảm xung huyết, giảm phù nề và làm dịu cảm giác đau. Nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước đã chỉ ra rằng điện châm có khả năng kích thích cơ thể giải phóng các peptide opioid nội sinh, là những chất có tác dụng giảm đau tự nhiên, góp phần mang lại hiệu quả giảm đau rõ rệt và bền vững.

Châm cứu và điện châm được sử dụng khá rộng rãi trong điều trị đau lưng bởi đây là những phương pháp ít tác dụng phụ và phù hợp với nhiều đối tượng. Tuy nhiên, cũng có một số trường hợp cần thận trọng hoặc không nên áp dụng, chẳng hạn như phụ nữ đang mang thai, người đang trong cơn tăng huyết áp cấp hoặc những bệnh nhân có thể trạng quá yếu, mệt mỏi nhiều.

Với đa số bệnh nhân đau lưng cấp tính hoặc mạn tính, khi được thăm khám đầy đủ, các chỉ số sinh tồn ổn định và tâm lý thoải mái, việc áp dụng châm cứu hoàn toàn có thể thực hiện để hỗ trợ giảm đau và cải thiện vận động.

Thực tế cho thấy, tác dụng phụ của châm cứu rất hiếm gặp. Một số ít trường hợp có thể chảy máu nhẹ khi rút kim, tuy nhiên tình trạng này thường không đáng lo ngại và có thể xử trí ngay tại chỗ. Điều cần lưu ý hơn là ở những bệnh nhân thể trạng yếu hoặc chưa ăn uống đầy đủ trước khi châm cứu, có thể xuất hiện cảm giác chóng mặt, mệt mỏi, thường được gọi là "say kim". Vì vậy, bác sĩ khuyến cáo người bệnh nên giữ tâm lý thoải mái, không quá lo lắng khi châm cứu, đồng thời ăn uống đầy đủ trước khi điều trị để đạt hiệu quả tốt nhất.

Bên cạnh điều trị bằng châm cứu, việc phòng ngừa đau lưng trong mùa lạnh cũng đóng vai trò rất quan trọng. Người bệnh cần chú ý giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng thắt lưng, duy trì vận động nhẹ nhàng để bảo đảm sự linh hoạt của cột sống, ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, bổ sung canxi và vitamin D, nghỉ ngơi hợp lý và duy trì tư thế ngồi, đứng đúng cách trong sinh hoạt hằng ngày. Châm cứu không chỉ là phương pháp điều trị đau lưng hiệu quả mà còn tương đối an toàn, tuy nhiên để bảo đảm hiệu quả và tránh rủi ro, người bệnh nên thực hiện tại các cơ sở y tế uy tín, do bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền trực tiếp thăm khám và điều trị.