Cháu nghỉ hè, ông bà nuông chiều theo mọi sở thích

Khi kỷ luật sắt vụn vỡ trước "ma trận" đồ ngọt và tivi

Vừa bước vào đầu tháng 6, anh Đoàn (phường Đống Đa, Hà Nội) đã phải đối mặt với một thực tế đau đầu ngay khi cô con gái lớp 1 bước vào kỳ nghỉ hè. Vì đặc thù công việc bận rộn, vợ chồng anh gửi con cho ông bà nội chăm sóc cả ngày. Anh Đoàn vốn là người nghiêm khắc, luôn đặt ra quy định nghiêm ngặt về thời gian sử dụng thiết bị điện tử và chế độ dinh dưỡng lành mạnh cho con.

Thế nhưng, chỉ sau vài ngày giao con cho ông bà, anh hoàn toàn bất lực. Cứ hễ bố mẹ vừa dắt xe ra khỏi nhà, căn phòng khách lập tức biến thành rạp chiếu phim thu nhỏ. Để cháu "ngoan" và không quấy khóc, ông bà sẵn sàng bật tivi, đưa điện thoại cho cháu xem cả ngày. Chưa dừng lại ở đó, tủ lạnh luôn đong đầy bánh ngọt và các loại nước giải khát do ông bà thương cháu, mua cho vô tội vạ. Chỉ sau ít ngày xả hơi, cô bé đã phổng phao, tăng cân thấy rõ. Lo lắng con bị béo phì và hỏng mắt, anh Đoàn lên kế hoạch cho con đi học vẽ, học bơi để cách ly khỏi màn hình điện tử. Nhưng cứ mỗi lần anh định nghiêm giọng răn đe, con lại chạy tọt vào lòng ông bà để tìm "đồng minh". Sự bênh vực vô điều kiện của ông bà khiến chiếc "phanh kỷ luật" của anh Đoàn hoàn toàn mất tác dụng, đẩy không khí gia đình vào những cuộc tranh luận đầy mệt mỏi.

Nếu như câu chuyện của anh Đoàn là cuộc chiến với tivi và đồ ngọt, thì tại căn nhà của chị Lê Mỹ Hân (Hà Nội), mâu thuẫn lại bùng nổ ngay trên bàn ăn trong những ngày hè oi bức. Chuẩn bị kỹ lưỡng bao nhiêu kiến thức làm mẹ khoa học, chị Hân muốn rèn cho con tính tự lập, để con tự xúc ăn dù có chậm hay đổ tháo.

Tuy nhiên, tư duy "xót cháu" của ông bà đã gạt phắt mọi nguyên tắc. Ông bà lúc nào cũng sợ cháu đói, sợ cháu còi cọc nên cứ phải ép ăn, bón bằng được từng thìa cơm. Hình ảnh ông bà lụi cụi chạy theo cháu khắp nhà, vừa dỗ bằng tivi vừa đút ăn giữa ngày hè nóng nực khiến chị Hân vừa thương vừa ức chế. Đỉnh điểm của sự căng thẳng, nhìn con khóc lóc giãy giụa khi bị ép ăn, chị Hân mất bình tĩnh lỡ lời: "Mẹ để con tự dạy, mẹ đừng làm hỏng cháu như vậy". Câu nói như giọt nước tràn ly khiến người mẹ già tổn thương lặng lẽ khóc, còn không khí gia đình thì ngột ngạt như một lò áp suất. Chị Hân nhận ra, không có cuốn sách hiện đại nào dạy chị cách xử lý những xung đột nhạy cảm này.

Sự ngột ngạt âm ỉ đó cũng là tâm sự của chị Phạm Hải Anh (35 tuổi, Bắc Giang). Có mẹ chồng tháo vát quán xuyến hết việc nhà và chăm cháu, chị rất biết ơn. Thế nhưng vào mùa hè, khi con ở nhà với bà nhiều hơn, nề nếp sinh hoạt sinh học bắt đầu đảo lộn. Bà nội thường lén cho cháu ăn kẹo bánh bạt mạng và dung túng cho việc xem tivi quá giờ vào buổi tối. Hệ quả là các con ngủ muộn, sáng hôm sau uể oải, phá vỡ hoàn toàn thời gian biểu khoa học mà chị dày công xây dựng. Dù bực lây sang cả chồng, chị Hải Anh vẫn phải nén lòng, chọn cách im lặng đợi lúc bà vui vẻ mới nhẹ nhàng góp ý, chấp nhận cảm giác luôn bị "kẹt giữa hai bên".

Tìm lối thoát cho "người cầm lái" và "người ngồi ghế sau"

Đứng ở góc độ của thế hệ đi trước, ông Nguyễn Hữu Sơn (65 tuổi, Ngọc Hà, Hà Nội) bày tỏ sự chạnh lòng. Sau một đời vất vả, niềm vui tuổi già của ông chỉ là con cháu. Ông thừa nhận mình có chiều cháu vì thương, thấy cái gì ngon là mua. Khi nghe con trai phản ứng: "Việc nuôi dạy là của các con, ông bà không nên can thiệp quá sâu", ông Sơn tủi thân vô cùng vì cảm thấy lòng tốt của mình bị từ chối.

Theo thạc sĩ, chuyên gia tâm lý Nguyễn Viết Hiền, gốc rễ của "cuộc chiến ngầm" này nằm ở chỗ hai thế hệ đang dùng hai "ngôn ngữ yêu thương" khác nhau. Ông bà lớn lên trong thời kỳ thiếu thốn nên bù đắp bằng sự chăm chút, nuông chiều theo kinh nghiệm; trong khi cha mẹ trẻ chịu áp lực từ kiến thức khoa học, đề cao kỷ luật và tính tự do cá nhân.

Để chiếc xe gia đình vận hành êm ái trong những ngày hè, chuyên gia Nguyễn Viết Hiền đưa ra lời khuyên:

"Bố mẹ là người cầm lái, còn ông bà là người ngồi ghế sau. Người ngồi sau có thể nhắc nhở "chậm thôi, đường xóc đấy", nhưng không thể giật tay lái. Cha mẹ phải là người chịu trách nhiệm chính về lộ trình nuôi dạy con, nhưng phải tuyệt đối tôn trọng và mềm mỏng với ông bà".

Thay vì gạt phắt kinh nghiệm của ông bà là "lỗi thời", những câu nói nhẹ nhàng như: "Con cảm ơn bố mẹ, để con xem có áp dụng được không" sẽ là liều thuốc xoa dịu tự ái tuổi già. Giao tiếp dựa trên 3 nguyên tắc: Lắng nghe chân thành, trao đổi không phán xét và đặt lợi ích của trẻ lên hàng đầu chính là chìa khóa.

Suy cho cùng, gia đình giống như một đội bóng. Bố mẹ và ông bà có thể khác nhau về chiến thuật, nhưng miễn là cùng nhìn về một khung thành - đó là sự phát triển toàn diện, khỏe mạnh và hạnh phúc của con trẻ - thì cả nhà sẽ biết cách "chuyền bóng" cho nhau để giữ vững hòa khí trong suốt mùa hè dài.