Bộ tài liệu Swipe Safe giúp trẻ em tự tin và an toàn hơn trên không gian mạng
Ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, phát biểu tại lễ công bố bộ tài liệu “Swipe Safe”
Với sự hỗ trợ kỹ thuật của tổ chức ChildFund, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam vừa ra mắt Bộ tài liệu bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng Swipe Safe. Bộ tài liệu nhằm trang bị cho trẻ em những kỹ năng cần thiết để tự tin, an toàn hơn khi tham gia không gian mạng, đồng thời nhấn mạnh vai trò đồng hành của gia đình, nhà trường và cộng đồng trong bảo vệ trẻ em trên môi trường số.
Một trong những điểm nổi bật của Swipe Safe là cách tiếp cận lấy trẻ em làm trung tâm. Thay vì chỉ cảnh báo chung chung về nguy hiểm, bộ tài liệu giúp trẻ nhận diện rõ ràng những rủi ro thường gặp trên môi trường mạng như bắt nạt trực tuyến, xâm hại qua mạng, lừa đảo, lộ lọt thông tin cá nhân hay tiếp xúc với nội dung không phù hợp. Trẻ được hướng dẫn cách nhìn nhận nguy cơ một cách bình tĩnh, không hoang mang, từ đó chủ động phòng tránh và tự bảo vệ bản thân.
Các nội dung dành cho trẻ em và thanh thiếu niên được thiết kế theo hướng thực hành, gắn với trải nghiệm hằng ngày của các em. Thông qua các tình huống giả định, trò chơi tương tác, thảo luận nhóm và hoạt động trải nghiệm, trẻ được hướng dẫn cách sử dụng Internet an toàn, biết nói “không” với những lời rủ rê nguy hiểm, biết ứng xử phù hợp khi bị làm phiền hoặc tổn thương trên mạng. Quan trọng hơn, Swipe Safe khuyến khích trẻ lên tiếng và tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp rủi ro, thay vì âm thầm chịu đựng.
Bộ tài liệu “Swipe Safe” được xây dựng khoa học, có tính hệ thống, với các gói nội dung phù hợp cho trẻ em, gia đình, cộng đồng và đội ngũ làm công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.
Không chỉ giúp trẻ nhận diện nguy cơ, Swipe Safe còn góp phần hình thành những kỹ năng số thiết yếu trong thời đại mới. Trẻ được hướng dẫn cách bảo vệ thông tin cá nhân, sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, tôn trọng người khác và xây dựng thói quen ứng xử văn minh trên không gian mạng. Đây là nền tảng quan trọng để trẻ phát triển lành mạnh cả về tinh thần lẫn nhân cách trong môi trường số, nơi ranh giới giữa thế giới thật và thế giới ảo ngày càng mờ nhạt.
Bên cạnh việc trang bị kỹ năng cho trẻ, bộ tài liệu nhấn mạnh vai trò đồng hành của gia đình, nhà trường và cộng đồng trong công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Khi người lớn hiểu hơn về thế giới số mà trẻ đang tham gia, việc lắng nghe, chia sẻ và hỗ trợ sẽ trở nên kịp thời và hiệu quả hơn, giúp trẻ cảm thấy an tâm khi tìm đến sự giúp đỡ.
ChildFund Việt Nam là văn phòng đại diện của ChildFund Australia, một tổ chức phát triển quốc tế độc lập và phi tôn giáo hoạt động nhằm giảm nghèo cho trẻ em trong các cộng đồng đang phát triển. ChildFund bắt đầu hoạt động tại Việt Nam từ năm 1995, phối hợp với các đối tác nhằm thúc đẩy thay đổi bền vững để trẻ em và thanh thiếu niên có hoàn cảnh dễ tổn thương được bảo vệ và thực hiện đầy đủ quyền của mình.
Một điểm đáng chú ý khác của Swipe Safe là việc trang bị cho trẻ những kiến thức cơ bản về cách ứng phó khi gặp nguy hiểm trên mạng. Trẻ được hướng dẫn cách tìm đến các kênh hỗ trợ như Tổng đài Quốc gia bảo vệ trẻ em 111, Mạng lưới bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng (VNCOP), cũng như cách báo cáo nội dung xấu độc trên các nền tảng số phổ biến. Điều này giúp trẻ không chỉ biết tự bảo vệ mà còn biết tìm đúng địa chỉ hỗ trợ khi cần thiết.
Phát biểu tại lễ công bố Bộ tài liệu bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng Swipe Safe, ông Đặng Hoa Nam, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam cho biết giai đoạn 2021–2025 chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, mang lại nhiều cơ hội cho trẻ em trong học tập, giải trí và sáng tạo.
Tuy nhiên, song hành với đó là các nguy cơ như xâm hại trẻ em qua mạng, bắt nạt trực tuyến, lộ lọt dữ liệu cá nhân, lôi kéo vi phạm pháp luật hay tình trạng nghiện Internet, thiết bị số ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và thể chất của trẻ.
Bộ tài liệu “Swipe Safe”
Đặc biệt sau đại dịch Covid-19, việc học tập, giao tiếp và giải trí trực tuyến gia tăng mạnh mẽ khiến công tác kiểm soát nội dung trẻ tiếp cận trở nên khó khăn hơn, trong khi nhiều trẻ chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng tự bảo vệ. Không ít phụ huynh, giáo viên và cộng đồng cũng còn thiếu kiến thức, kỹ năng cần thiết để đồng hành cùng trẻ trên môi trường mạng.
Từ thực tiễn đó, Swipe Safe được xây dựng như một bộ tài liệu khoa học, có tính hệ thống, với các gói nội dung phù hợp cho từng nhóm đối tượng. Tài liệu dành cho trẻ em và thanh thiếu niên gồm ba buổi tập huấn theo hướng thực hành; tài liệu dành cho phụ huynh và người chăm sóc tập trung nâng cao khả năng đồng hành và trao đổi với trẻ về an toàn trực tuyến; trong khi đó, tài liệu dành cho cán bộ làm công tác bảo vệ trẻ em bổ sung kiến thức pháp luật, kỹ năng can thiệp và phối hợp xử lý khi xảy ra các vụ việc xâm hại trẻ em trên không gian mạng.
Theo đại diện Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam, Swipe Safe góp phần hình thành một chuẩn chung về nội dung và phương pháp trong công tác truyền thông, tập huấn nâng cao năng lực bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Với tính chất là tài liệu khuyến nghị chuyên môn, các địa phương có thể linh hoạt điều chỉnh nội dung cho phù hợp với điều kiện thực tiễn.
Toàn cảnh Lễ công bố Bộ tài liệu “Swipe Safe”
Trong hành trình xây dựng một môi trường số an toàn, lành mạnh và nhân văn cho trẻ em, sự ra đời của Swipe Safe được xem là bước đi thiết thực. Không chỉ giúp trẻ em biết cách tự bảo vệ mình, bộ tài liệu còn góp phần lan tỏa thông điệp về trách nhiệm chung của gia đình và xã hội trong việc đồng hành cùng trẻ em trên không gian mạng, để các em có thể tự tin khám phá thế giới số một cách an toàn, tích cực và sáng tạo.
