Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh giải trình đề xuất di dời di tích làm đường kết nối sân bay Gia Bình

Ngày 23/8, Quốc hội thảo luận dự thảo nghị quyết về cơ chế, chính sách áp dụng cho việc di chuyển di tích trong phạm vi dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Hà Nội, đoạn qua địa bàn Bắc Ninh và dự án xây dựng doanh trại Trung đoàn Không quân Công an nhân dân.

Theo tờ trình của Chính phủ, ba di tích nằm trong phạm vi thực hiện các dự án gồm đền Tân Trăn (xã Lâm Thao), đình Tam Sơn (xã Lương Tài) và đình Đông Côi (phường Thuận Thành).

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhất trí việc di chuyển đình Đông Côi và đình Tam Sơn. Với đền Tân Trăn, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát kỹ thực trạng và những vấn đề liên quan đến Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, do đó chưa đưa nội dung này vào nghị quyết.

"Phát triển nhưng không làm mất giá trị cốt lõi của di sản"

Góp ý dự thảo nghị quyết, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (đoàn TP Huế) tán thành việc ban hành nghị quyết về di chuyển di tích trong phạm vi dự án tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Hà Nội.

Tuy nhiên, bà cho rằng vấn đề cần được nhìn nhận từ hai phía: Phía trước là những công trình hạ tầng chiến lược tương lai, phía sau là những di tích mang theo ký ức lịch sử, tín ngưỡng và bản sắc dân tộc.

Theo nữ đại biểu, di tích vẫn gắn với đời sống cộng đồng; đình là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội và kết nối ký ức làng quê. Đây cũng là đặc trưng của vùng Kinh Bắc, nơi hệ thống đình, chùa, lễ hội và các tư liệu sắc phong tạo nên một không gian văn hóa liên tục qua nhiều thế hệ.

"Vấn đề đặt ra là làm thế nào để phát triển mà không làm mất những giá trị cốt lõi của di sản?", đại biểu Nguyễn Thị Sửu nói.

Tán thành việc Quốc hội cho phép di chuyển đình Đông Côi và đình Tam Sơn, bà Nguyễn Thị Sửu đề nghị việc này phải đi kèm những điều kiện pháp lý đủ chặt.

Theo nữ đại biểu TP Huế, nghị quyết cần xác định rõ phạm vi, chỉ áp dụng với hai di tích này trong phạm vi dự án tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Hà Nội, không sử dụng cơ chế hướng dẫn để mở rộng thêm đối tượng.

Việc di chuyển cần được thực hiện theo cơ chế đặc thù do Quốc hội quyết định, đồng thời có phương án cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quyết định, bảo tồn tối đa các yếu tố cấu thành và phát huy giá trị di tích sau khi di chuyển.

Cùng với đó, nữ đại biểu đề nghị công khai, minh bạch và tham vấn cộng đồng phải là yêu cầu bắt buộc.

"Người dân không chỉ được biết di tích sẽ chuyển đến đâu, mà phải được tham gia vào quá trình xây dựng phương án bảo tồn đời sống văn hóa gắn với di tích", bà Nguyễn Thị Sửu nêu.

Đại biểu cũng đề nghị trách nhiệm phải đi cùng thẩm quyền. UBND thành phố Bắc Ninh chịu trách nhiệm về hồ sơ khoa học, phạm vi, ranh giới, phương án di chuyển và kết quả bảo tồn. Chính phủ chịu trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra và xử lý các vấn đề vượt thẩm quyền.

Bà Sửu nhấn mạnh, ủng hộ di chuyển không có nghĩa là chỉ đưa di tích từ nơi này sang nơi khác.

"Di chuyển phải là một giải pháp để di sản tiếp tục tồn tại, tiếp tục được cộng đồng nhận diện, thực hành và truyền lại", nữ đại biểu nói.

Chính phủ thống nhất chỉ áp dụng với hai đình

Giải trình sau ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết Chính phủ thống nhất đề nghị áp dụng cơ chế, chính sách di chuyển đối với hai di tích là đình Đông Côi và đình Tam Sơn.

Với đền Tân Trăn, Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát, kiểm tra các vấn đề liên quan đến Luật Tín ngưỡng, tôn giáo và chưa đưa di tích này vào nghị quyết.

Bộ trưởng cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ theo ý kiến của đại biểu Quốc hội, đặc biệt chú trọng trong quá trình tổ chức thực hiện các quy định pháp luật liên quan nhằm bảo tồn tối đa và phát huy giá trị di tích.

Theo bà Lâm Thị Phương Thanh, việc di chuyển phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, có tham vấn ý kiến người dân và chỉ thực hiện khi thực sự cần thiết, không còn biện pháp thay thế để bảo tồn tại chỗ.

Chính phủ cũng sẽ bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển theo quan điểm của Đảng, Nhà nước và các quy định pháp luật.

Đồng tình với ý kiến của đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Bộ trưởng cho rằng việc di chuyển các di tích đến địa điểm mới cần tính đến đặc điểm của các đền, đình vốn là những yếu tố truyền thống, gắn với làng, xã và cộng đồng dân cư.

Việc di chuyển đến địa điểm mới phải được thực hiện đúng quy trình về tu bổ di tích, giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích, tuân thủ quy định của pháp luật và tiếp tục phát huy giá trị di sản.