Hàng hóa qua thương mại điện tử sẽ phải làm thủ tục hải quan từ năm 2027

Sáng 23/8, với 471/474 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Luật bổ sung quy định về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử. Tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua thương mại điện tử phải thực hiện định danh, xác thực điện tử.

Chủ quản nền tảng thương mại điện tử có trách nhiệm kết nối, cung cấp dữ liệu cho hệ thống xử lý dữ liệu của cơ quan hải quan. Với nền tảng nước ngoài không có trụ sở tại Việt Nam, Chính phủ sẽ quy định cụ thể trách nhiệm kết nối dữ liệu.

Trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết luật chỉ quy định các nguyên tắc cơ bản, còn Chính phủ sẽ quy định chi tiết ngưỡng giá trị hàng hóa phải làm thủ tục hải quan, quy trình và lộ trình xác thực định danh điện tử. Cách tiếp cận này nhằm tạo dư địa điều hành linh hoạt trước sự phát triển nhanh của thương mại điện tử.

Trước đó, một số đại biểu lưu ý nếu áp dụng quy trình kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa thương mại điện tử tương tự hàng hóa truyền thống có thể gây ùn tắc tại cửa khẩu. Hàng qua kênh này thường có số lượng đơn hàng lớn, giá trị từng đơn nhỏ và yêu cầu tốc độ luân chuyển nhanh.

Không yêu cầu nộp lại giấy tờ đã được chia sẻ

Một điểm đáng chú ý của luật sửa đổi là đẩy mạnh số hóa và chia sẻ dữ liệu trong Cơ chế một cửa quốc gia.

Luật làm rõ cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu thông qua hệ thống thông tin tích hợp. Với dữ liệu đã được chia sẻ, người dân và doanh nghiệp không phải nộp hoặc xuất trình lại bản giấy.

Cùng với đó, cơ chế quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ được hoàn thiện theo hướng tăng sử dụng dữ liệu, mức độ tuân thủ và đánh giá rủi ro để phân bổ nguồn lực kiểm tra. Hàng hóa, doanh nghiệp có nguy cơ cao sẽ được tập trung kiểm soát, trong khi doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật được tạo thuận lợi hơn.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, những thay đổi này tạo cơ sở pháp lý cho việc tái thiết kế quy trình quản lý hải quan, tăng kết nối dữ liệu và giảm chi phí, thủ tục cho doanh nghiệp.

Khai bổ sung trong 60 ngày sau thông quan

Luật cũng quy định người khai hải quan được khai bổ sung đối với hàng hóa đã thông quan trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày thông quan. Việc khai bổ sung phải được thực hiện trước khi cơ quan hải quan quyết định dừng đưa hàng qua khu vực giám sát hoặc tiến hành kiểm tra sau thông quan, thanh tra, kiểm tra.

Quy định này không áp dụng với một số nội dung liên quan đến giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu và kiểm tra chuyên ngành như chất lượng hàng hóa, y tế, văn hóa, kiểm dịch động vật, thực vật và an toàn thực phẩm.

Với kiểm tra sau thông quan, luật chỉnh lý cách tính thời hiệu 5 năm, đồng thời giữ thời hạn kiểm tra tối đa 20 ngày và được gia hạn 20 ngày, phù hợp với Luật Quản lý thuế.

Đối với đại lý làm thủ tục hải quan, luật được chỉnh lý theo hướng Bộ trưởng Tài chính quy định về quản lý và hoạt động, không quy định điều kiện kinh doanh. Việc này phù hợp với chủ trương cắt giảm điều kiện kinh doanh theo Luật Đầu tư và chuyển sang cơ chế hoạt động theo tiêu chuẩn nghề nghiệp.

Luật cũng bỏ khái niệm và các quy định về "kiểm định hải quan" khỏi dự thảo sau khi cơ quan soạn thảo tiếp thu các ý kiến khác nhau về căn cứ, tiêu chí và ranh giới giữa kiểm định với kiểm tra chuyên ngành.

Thẩm quyền quyết định các trường hợp kiểm tra thực tế hàng hóa đặc biệt được chuyển từ thủ trưởng cơ quan hải quan nơi xử lý hồ sơ sang Bộ trưởng Bộ Tài chính. Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng được giao quy định chi tiết về trách nhiệm và cơ chế xử lý hàng hóa tồn đọng.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.