Để người cao tuổi, người từng lầm lỡ không bị bỏ lại phía sau trong phổ biến, giáo dục pháp luật

Sáng 23/8, với 466/475 đại biểu có mặt tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Trước khi Quốc hội biểu quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật.

Theo Bộ trưởng, dự thảo Luật được hoàn thiện trên cơ sở lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; chuyển mạnh tư duy, phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật từ cung cấp thông tin một chiều sang kiến tạo, thiết lập môi trường và các điều kiện cần thiết để tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật.

Người dân sẽ được chuyển từ thụ động tiếp nhận sang chủ động tiếp cận, tìm hiểu, học tập pháp luật, xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật thông qua các hình thức mới, hiệu quả, ứng dụng công nghệ số và có tính tương tác đa chiều.

Dự thảo Luật đồng thời quy định cơ chế huy động nguồn lực xã hội tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua chính sách xã hội hóa.

Bổ sung người cao tuổi vào nhóm đặc thù

Về các nhóm đối tượng đặc thù, Chính phủ đã rà soát, chỉnh lý dựa trên các tiêu chí về mức độ khó khăn trong tiếp cận pháp luật, nhu cầu phổ biến, giáo dục pháp luật đặc thù và đối tượng cần có sự thay đổi nhận thức hoặc điều kiện hành vi.

Trên cơ sở kế thừa các quy định còn phù hợp, đã được kiểm nghiệm qua thực tiễn của Luật hiện hành, đồng thời thể chế hóa chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị và Kết luận số 80 của Ban Bí thư, với mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau, dự thảo Luật bổ sung một số đối tượng mới như người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, người cao tuổi và người chấp hành xong hình phạt tù đang tái hòa nhập cộng đồng.

Đối với một số nhóm đối tượng khác được đại biểu Quốc hội quan tâm, đề nghị bổ sung, Chính phủ cho biết sẽ nghiên cứu quy định chi tiết trong Nghị định của Chính phủ để thực hiện chính sách ưu tiên của Nhà nước phù hợp trong từng thời kỳ.

Đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài, Chính phủ bổ sung quy định tại khoản 2 Điều 3 về chính sách của Nhà nước theo hướng tạo điều kiện để nhóm này học tập, tìm hiểu pháp luật Việt Nam.

Quản lý chặt việc phổ biến pháp luật qua nền tảng số

Về chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phổ biến, giáo dục pháp luật, Chính phủ đã chỉnh lý, hoàn thiện các quy định của dự thảo Luật theo hướng ưu tiên, khuyến khích chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo; đồng thời có chính sách phát triển nguồn nhân lực số, bồi dưỡng kỹ năng số cho người làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và truyền thông chính sách.

Dự thảo cũng hoàn thiện quy định về Cổng Pháp luật quốc gia, theo hướng đây là nền tảng số quốc gia về pháp luật dùng chung cho các ngành, lĩnh vực.

Tổ chức, cá nhân được khuyến khích thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua nền tảng số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo. Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định về kiểm soát, kiểm chứng, quản lý chặt chẽ, hiệu quả việc phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các nền tảng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

"Qua đó, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ bảo đảm cho việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách", Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết.

Hội đồng phổ biến, giáo dục pháp luật được thành lập đến cấp xã

Về Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật, Chính phủ chỉnh lý khoản 2 Điều 7 theo hướng thống nhất việc thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã.

Các Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật từ Trung ương đến cấp xã hoạt động kiêm nhiệm, không phát sinh biên chế và bộ máy mới.

Theo Điều 7, Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật là tổ chức có chức năng tư vấn cho Chính phủ, Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan, tổ chức ở Trung ương và UBND về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách, xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật và các giải pháp huy động nguồn lực cho công tác này.

Thủ tướng quyết định thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật Trung ương. Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Chủ tịch UBND cấp xã quyết định thành lập Hội đồng ở cấp mình.

Hội đồng cũng có thể được thành lập tại Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan, tổ chức ở Trung ương do người đứng đầu cơ quan, tổ chức đó quyết định. Chính phủ quy định chi tiết điều này.

Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.