Bộ Y tế đặt mục tiêu giảm tử vong do ung thư vú, tiến tới loại trừ ung thư cổ tử cung

Bộ Y tế đặt mục tiêu giảm trung bình 2,5% tỷ lệ tử vong do ung thư vú mỗi năm và từng bước loại trừ ung thư cổ tử cung thông qua mở rộng sàng lọc, nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị và tăng tỷ lệ bao phủ vaccine HPV.

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo triển khai công tác phòng, chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung khu vực phía Nam do Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế) tổ chức tại TPHCM ngày 6/8.

Theo báo cáo tại hội thảo, mỗi năm cả nước ghi nhận khoảng 24.563 ca mắc mới ung thư vú và khoảng 10.000 ca tử vong. Đáng chú ý, hơn 60% bệnh nhân ung thư vú được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn III-IV, khiến tỷ lệ sống sau 5 năm chỉ đạt khoảng 74%, thấp hơn nhiều quốc gia phát triển. Nguyên nhân chủ yếu là Việt Nam chưa có chương trình sàng lọc quốc gia thống nhất, trong khi tỷ lệ phụ nữ được sàng lọc định kỳ còn thấp và có sự chênh lệch đáng kể giữa khu vực thành thị và nông thôn.

TS.BS. Trần Đặng Ngọc Linh, Trưởng khoa Xạ trị Phụ khoa, Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM cho biết, năm 2024 thế giới ghi nhận hơn 2,4 triệu ca ung thư vú mắc mới, chiếm 24,3% tổng số ca ung thư ở nữ giới. Tại Việt Nam, căn bệnh này cũng đứng đầu về số ca mắc mới và tử vong do ung thư ở phụ nữ. Tần suất mắc và tử vong đã tăng liên tục trong 15 năm qua và được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng trong nhiều thập kỷ tới.

Theo các chuyên gia, số ca mắc gia tăng là hệ quả của nhiều yếu tố như già hóa dân số, tuổi thọ phụ nữ tăng, cùng những thay đổi về lối sống như thừa cân, béo phì, ít vận động, sử dụng rượu bia và các yếu tố nội tiết như sinh con muộn, ít con hoặc ít cho con bú. Bên cạnh đó, hệ thống chẩn đoán và đăng ký ung thư ngày càng hoàn thiện cũng giúp phát hiện được nhiều trường hợp hơn trước.

TS. Nguyễn Hoàng Thùy Linh, Trường Đại học Y Dược - Đại học Huế cho biết khoảng 80% bệnh nhân ung thư vú không có yếu tố nguy cơ đặc hiệu ngoài giới tính và tuổi tác. Vì vậy, sàng lọc định kỳ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong phát hiện sớm bệnh. Nếu được chẩn đoán ở giai đoạn sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt gần 100%, nhưng khi bệnh đã di căn xa, tỷ lệ này chỉ còn khoảng 30%.

Tuy nhiên, tỷ lệ phụ nữ tham gia sàng lọc hiện vẫn ở mức thấp. Chỉ khoảng 14-19% phụ nữ tự khám vú hằng tháng, trong khi tỷ lệ khám lâm sàng chỉ đạt 22-51%, tùy khu vực thành thị hay nông thôn. Thiếu kiến thức, chi phí, khoảng cách địa lý và chưa có hệ thống nhắc khám định kỳ là những rào cản khiến nhiều phụ nữ bỏ lỡ cơ hội phát hiện bệnh sớm.

Đối với ung thư cổ tử cung, giai đoạn 2020-2024, số ca mắc mới tăng từ 2.869 lên 3.895 trường hợp, trong khi số ca tử vong tăng từ 219 lên 905 trường hợp. Tỷ lệ phụ nữ từ 30-49 tuổi từng được tầm soát trên phạm vi cả nước mới đạt 28,2%, với sự chênh lệch lớn giữa các vùng miền và nhóm dân tộc. Tỷ lệ sàng lọc tại Hà Nội và TP.HCM đạt trên 30%, trong khi khu vực miền núi phía Bắc chỉ đạt 15,3%. Đáng chú ý, tỷ lệ nữ giới từ 15-29 tuổi được tiêm vaccine HPV hiện mới đạt khoảng 12%.

Phát biểu tại hội thảo, ThS.BS. Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, cho biết Kế hoạch hành động quốc gia về phòng chống ung thư vú và ung thư cổ tử cung giai đoạn 2026-2035 đặt mục tiêu giảm trung bình 2,5% tỷ lệ tử vong do ung thư vú mỗi năm. Đồng thời giảm tỷ lệ mắc mới ung thư cổ tử cung xuống dưới 4/100.000 phụ nữ và tỷ lệ tử vong xuống dưới 1/100.000 phụ nữ, hướng tới loại trừ căn bệnh này.

Theo kế hoạch, đến năm 2030 sẽ có 50% phụ nữ từ 40-70 tuổi được sàng lọc ung thư vú định kỳ, tăng lên 70% vào năm 2035. Đồng thời nâng tỷ lệ phát hiện ung thư vú ở giai đoạn sớm lên 40% và 60% theo từng mốc thời gian. Cùng với đó, 70% phụ nữ từ 30-49 tuổi sẽ được xét nghiệm sàng lọc ung thư cổ tử cung bằng các phương pháp có hiệu năng cao và từ năm 2026, 90% trẻ em gái từ 9-15 tuổi được tiêm đủ liều vaccine HPV trong Chương trình tiêm chủng mở rộng. 

Bộ Y tế cũng sẽ từng bước đưa dịch vụ sàng lọc ung thư vú, ung thư cổ tử cung vào danh mục được bảo hiểm y tế chi trả và yêu cầu 100% tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch hành động riêng.