Bùng nổ làn sóng nữ tỷ phú trẻ trong lĩnh vực AI

Chiến lược phát triển AI bền vững

Phụ nữ vẫn ít đại diện trong lĩnh vực công nghệ. Hiện tại, họ chỉ chiếm 22% nhân lực AI trên toàn thế giới và nắm giữ chưa đến 14% số vị trí điều hành cấp cao các công ty trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, họ đã tạo ra sự thay đổi tích cực, thúc đẩy sự phát triển của AI trở nên thông minh hơn, dễ tiếp cận hơn cho tất cả mọi người. Bên cạnh đó, các cộng đồng hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp trong lĩnh vực AI cũng đang phát triển mạnh, giúp giảm rào cản và tạo động lực để các nhà sáng lập tự tin vươn ra khu vực và quốc tế.

Năm 2026, AI được dự báo là lĩnh vực bùng nổ nhất đối với phụ nữ. Gần 49% doanh nghiệp mới tại các thị trường lớn như Mỹ do phụ nữ làm chủ, trong đó phần lớn tập trung vào việc tận dụng hoặc xây dựng các công cụ AI để tối ưu hóa kinh doanh. Tỷ lệ phụ nữ tham gia quản lý trong lĩnh vực AI ngày càng cao, đóng vai trò quan trọng trong việc giảm định kiến giới trong các thuật toán. Phụ nữ có xu hướng phát triển AI theo hướng đa ngành, coi trọng tính nhân văn, trải nghiệm người dùng và yếu tố đạo đức ngay từ đầu.

Đặc biệt, ngày càng nhiều phụ nữ giữ vai trò lãnh đạo cấp cao trong các công ty công nghệ, đóng góp cả về chuyên môn lẫn chiến lược phát triển AI bền vững. Những người phụ nữ này đang định nghĩa lại luật chơi, đảm bảo rằng AI phục vụ con người, chứ không chỉ lợi nhuận. Tan Su Shan và Beth Ford nổi bật không chỉ bởi khả năng lãnh đạo mà còn bởi tầm nhìn về tương lai của kinh doanh. Su Shan, người phụ nữ đầu tiên lãnh đạo Ngân hàng DBS (Singapore), đang dẫn dắt ngân hàng lớn nhất Đông Nam Á bước vào kỷ nguyên AI với mục đích: Xây dựng một "ngân hàng thế hệ mới ứng dụng AI và có trái tim nhân ái". Dưới sự lãnh đạo của bà, DBS đã phát triển khoảng 1.300 - 1.600 mô hình AI, tạo ra giá trị kinh tế 580 triệu USD năm 2024, năm 2025 con số này là 850 - 920 triệu USD.

Beth Ford, Giám đốc điều hành Công ty Land O'Lakes (Mỹ), cũng là một cái tên mới nổi. Bà đã phát động chiến dịch quảng bá tương lai của nông nghiệp là "Gắn liền với ngày mai". Beth Ford là người ủng hộ mạnh mẽ vai trò của công nghệ trong việc nâng cao năng suất nông nghiệp và đảm bảo an ninh lương thực. Bà đã nêu bật những thách thức mà nông dân Mỹ phải đối mặt, bao gồm thiếu hụt lao động, sự không chắc chắn về chính sách. Bà đã kêu gọi các chính sách giúp ổn định kinh tế nông nghiệp.

Sản sinh lớp tỷ phú mới

Giống như các chu kỳ bùng nổ công nghệ trước đây, làn sóng AI đang tạo ra một lớp tỷ phú mới, phần lớn xuất thân từ những công ty khởi nghiệp còn non trẻ. "Giống như thời đại hoàng kim ban đầu hay bong bóng dot-com, làn sóng AI đang khiến những người trẻ giàu lên nhanh chóng", bà Margaret O'Mara, giáo sư lịch sử tại Đại học Washington (Mỹ), nhận định.

Trong nhóm tỷ phú AI mới nổi có Lucy Guo, đồng sáng lập Scale AI, công ty chuyên về gắn nhãn dữ liệu cho các mô hình AI. Scale AI gây chú ý khi nhận được khoản đầu tư trị giá 14,3 tỷ USD từ Meta vào tháng 6/2025. Khi Scale AI đạt mức định giá khoảng 29 tỉ USD vào tháng 6 năm ngoái, giá trị tài sản của Lucy Guo tăng vọt, giúp cô trở thành nữ tỷ phú tự thân trẻ tuổi nhất thế giới, với tài sản ước tính 1,3 tỷ USD.

Đối lập với lĩnh vực dữ liệu và B2B (mô hình kinh doanh, giao dịch giữa các doanh nghiệp với nhau) của Lucy Guo, Julia Hu chọn hướng đi khác là ứng dụng AI trong y tế để giúp người dân tiếp cận dịch vụ sức khỏe chất lượng cao với chi phí thấp. Julia Hu là đồng sáng lập và giám đốc điều hành Lark Health (Mỹ), nền tảng sử dụng AI để làm "huấn luyện viên sức khỏe cá nhân" cho những người mắc bệnh mãn tính như tiểu đường, béo phì, cao huyết áp. Thay vì phải đến bệnh viện thường xuyên, người dùng chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh để nhận tư vấn dinh dưỡng, giấc ngủ, tập luyện và theo dõi nguy cơ bệnh.

Dưới sự lãnh đạo của Julia Hu, Lark Health đã gọi vốn được hơn 100 triệu USD, ký kết hợp tác với nhiều hệ thống bảo hiểm lớn tại Mỹ và phục vụ hàng triệu người dùng. Mô hình của Lark Health cho thấy sức mạnh của AI khi được sử dụng đúng cách có thể giúp giảm chi phí y tế, tăng khả năng tiếp cận và hỗ trợ nhóm người yếu thế.

Mira Murati, cựu Giám đốc kỹ thuật của OpenAI, cũng là một ví dụ tiêu biểu. Cô công bố thành lập Thinking Machines Lab vào tháng 2/2025. Chỉ 4 tháng sau, Công ty này đã được định giá 10 tỷ USD dù chưa ra mắt sản phẩm tại thời điểm đó. Thinking Machines Lab đặt mục tiêu xây dựng các mô hình AI đa phương thức và thích nghi linh hoạt. Nghĩa là AI có thể xử lý nhiều loại dữ liệu khác nhau, từ văn bản, hình ảnh đến mô phỏng và có thể được điều chỉnh để phù hợp với từng tình huống thực tế. Mira Murati cho rằng, AI thế hệ tiếp theo phải "hiểu" con người tốt hơn và phải dễ dùng hơn với mọi đối tượng, từ doanh nghiệp lớn đến lập trình viên độc lập hay nhóm nghiên cứu nhỏ.

Khác với triết lý AI siêu lớn, đóng kín mà một số công ty đang theo đuổi, Mira Murati định hướng Thinking Machines Lab theo mô hình AI mở - minh bạch - tùy chỉnh. Cô nhấn mạnh rằng người dùng cần có khả năng kiểm soát mô hình, thay đổi hành vi và quan sát rõ ràng cách AI đưa ra quyết định. Đây cũng là cách Mira Murati muốn thúc đẩy sự tin cậy và trách nhiệm trong lĩnh vực đang biến đổi rất nhanh này.

Ngay từ vòng gọi vốn đầu tiên hồi tháng 6 năm ngoái, Thinking Machines Lab đã gây tiếng vang khi nhận được 2 tỷ USD từ nhiều nhà đầu tư chiến lược. Điều này đưa công ty đạt định giá khoảng 12 tỷ USD dù chưa tung ra sản phẩm thương mại, phản ánh niềm tin của giới công nghệ vào tầm nhìn của Mira Murati.

Đến tháng 10/2025, Thinking Machines Lab giới thiệu sản phẩm đầu tiên có tên Tinker, giúp tự động hóa quá trình tạo ra các mô hình AI tiên tiến tùy chỉnh. "Chúng tôi tin rằng Tinker sẽ giúp các nhà nghiên cứu và nhà phát triển thử nghiệm mô hình, giúp mọi người dễ dàng tiếp cận hơn các AI tiên tiến", Mira Murati cho biết.